آداب و رسوم‌های منسوخ شده یلدا در چهار محال و بختیاری
برخی از آداب و رسوم‌ها بودند که از گذشته‌های دور در بین مردم چهارمحال و بختیاری در شب یلدا رایج بوده که کم‌کم منسوخ شده‌اند.
به گزارش خبرنگار فارس از شهرکرد، یلدا در فرهنگ ما ایرانی‌ها شبی به یادماندنی و یادآور پیروزی نور بر ظلمت و عبور ناگریز شب حتی شبی به بلندای یلداست.در ایران، در هر قوم و فرهنگی این شب به نحوی پاس داشته شده و پیروزی اهورامزدا یادآور نفس پاک و روشنی بر اهریمن و پلیدی جشن گرفته می‌شود.در استان چهارمحال و بختیاری نیز آیین‌های خاصی در این شب برگزار می‌شود، این شب که شب چله نامیده می‌شود با جمع شدن خانواده و فامیل به دور هم شروع می‌شود.در گذشته گرم کردن خانه به وسیله کرسی انجام می‌شد، کرسی‌های چوبی که زیر آن زغال یا چوب سرخ شده قرار می‌دادند و روی آن را با لحاف بزرگی که معمولا وسط آن را با جاجیم می‌دوختند می‌پوشاندند، این لحاف به لحاف کرسی معروف بود، روی این لحاف پارچه‌ای می‌کشیدند که تا چهار طرف کرسی پایین می‌آمد به این پارچه بقچه کرسی می‌گفتند.در شب چله، سینی بزرگ مسی که به آن مجمع می‌گویند را روی کرسی می‌گذاشتند، درون مجموع انواع تنقلاتی که در این شب استفاده می‌شد، می‌گذاشتند، از این تنقلات می‌توان به گردو، بادام، کشمش، سنجد، کشک و نان جو اشاره کرد، سنجد در باور مردم این استان جایگاه خاصی دارد و از تنقلات مهم شب یلدا است.مردم معتقدند خوردن این تنقلات باعث فزونی و فراوانی نعمت شده و باعث می‌شود تا سال بعد آن‌ها از این نعمت‌ها استفاده کنند، خوردن انواع میوه به خصوص هندوانه نیز در شب یلدا در استان چهارمحال و بختیاری رایج است.
در باوری دیگر که امروزه تقریبا منسوخ شده خوردن هفت خوراکی در شب چله بود، معمولا این هفت خوراکی عبارتند بودند از ماست، شیر، سرکه، سنجد، کشک، کشمش و کدودر گذشته هر خانواده‌ای که از لحاظ مالی در وضع مناسب‌تری بود، ماستی که خود تهیه کرده بود را در ظرف‌های کوچک به عنوان پیشکش شب چله به خانه‌های فامیل یا همسایه می‌فرستاد.خوردن کدو نیز در این شب از رسومات مردم است. کدو در زبان بختیاری کدی kedi و در زبان بعضی از مردم چهارمحال kidi خوانده می‌شود، آن‌ها معمولا کدو را قطعه قطعه و آب‌پز می‌کنند.بستگی به مذاق افراد، یا روی کدو شکر ریخته تا به وسیله آن پخته و شهد آن شیرین شود یا بعد از پخته شدن آن را با نمک می‌خورند.کدو برای مردم نماد خورشید است و این به آن معنی است که مردم در این شب خورشید را به خانه‌های خود می‌آورند.خوردن آش کشک محلی نیز در این شب جایگاه ویژه‌ای دارد، در بسیاری مواقع شام شب چله همان آش کشک است، در بعضی مواقع نیز کدوی خرد شده یا لبوی پخته را در آش کشک نیز می‌ریزند.بچه‌های کوچک در این شب به بازی گل بازی(یک قل دو قل) مشغول می‌شوند و این شب را برای خودشان به یک شب بیاد ماندنی تبدیل می‌کنند.
از رسومات جدا نشدنی این شب می‌توان به شاهنامه‌خوانی اشاره کرد، بدین صورت که چند خانواده دور هم جمع شده و کسانی که شاهنامه را از حفظ هستند و حتی سواد خواندن و نوشتن نیز ندارند شروع به خواندن اشعار شاهنامه کرده و صحنه‌های بکر و زیبای شاهنامه مثل رستم و سهراب، رستم و اسفندیار و دیگر داستان‌های حماسی و عاشقانه که با غیرت ملی و ایرانی همراه است و در این شب خواهان زیادی دارد را به تصویر می‌کشندنکته جالب توجه این است که شاهنامه‌خوانی سینه به سینه، بیت به بیت به نسل‌های مختلف منتقل شده و همه گروه‌های سنی با دل و جان گوش به این اشعار می‌سپرند، خواندن هفت پیکر نظامی نیز در این شب رواج دارد.به این ترتیب با دل سپردن به صحبت‌های شیرین ریش‌سفیدان و شاهنامه‌خوانان تا پاسی از نیمه‌شب یا حتی تا خروس‌خوان سحر شب یلدا را بدرقه می‌کردند.در میان بختیاری‌ها در این شب رسم جالبی بوده، به این صورت که نان‌های محلی به نام گرده gerde می‌پختند، این نان قطر زیادی داشت، بین این نان مهره آبی رنگی به نام لپک lopok می‌گذاشتند، در شب چله، نان را تقسیم کرده، هر کسی که در قطعه نان او لپک جای داشت به بخت و اقبال زیاد معروف می‌شد و او را نورچشمی یا شانس خانه می‌دانستند.به این ترتیب شب یلدا طی شده و بار دیگر خورشید جان‌افروز با تابیدن اشعه‌های عالم‌تاب خود این نکته را یادآوری می‌کند که پایان شب سیه سپید است.
*خوردن هفت خوراکی بین مردم چهارمحال و بختیاری منسوخ شدهفیروزه هیبتیان در گفت‌وگو با خبرنگار فارس با بیان اینکه شب یلدا یا چله در میان مردم استان چهارمحال و بختیاری ارزش بالایی دارد، اظهار داشت: امروزه خوردن هفت خوراکی در شب چله منسوخ شده که معمولا این هفت خوراکی ماست، شیر، سرکه، سنجد، کشک، کشمش و کدو هستندکارشناس مردم‌شناسی اداره‌کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری با بیان اینکه شاهنامه خوانی، انجام گل بازی و ... از جمله سرگرمی‌هایی است که در این استان صورت می‌گیرد، بیان داشت: در این استان آداب و رسوم‌های متفاوتی در شهرستان‌های وجود دارد چرا که هر شهرستانی دارای آداب و رسوم خاصی است.وی با اشاره به اینکه در شب یلدا در شهرستان سامان مردم این شهرستان کشک کدو که مواد تهیه‌کننده این غذا کدو، کشک محلی، گوشت و برنج محلی است، بیان داشت: در این شب مردم سعی دارند که از محصولات خود استفاده کنند.20 اکیپ بازرسی طرح نظارت ویژه شب یلدا فعالیت می‌کنندرئیس اداره نظارت و بازرسی اداره صنعت، معدن و تجارت چهارمحال و بختیاری در این باره در گفت‌وگو با خبرنگار فارس در شهرکرد گفت: بر اساس برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته در این استان 20 اکیپ بازرسی طرح نظارت بر شب یلدا را بر عهده دارند.بیژن بهرامی با بیان اینکه طرح بازرسی شب یلدا از 22 لغایت 29 آذر ماه در سطح این استان انجام می‌شود، بیان داشت: در این طرح 20 اکیپ بازرسی در این طرح مشغول بازرسی صنوف مختلف در سطح استان هستند.
-------------------------گزارش از زهرا مرادی-------------------------انتهای پیام/68008/ح40/ف4004
17:30 - 30 آذر 1393
1 بازنشر
33 بازدید
1 پاسخ