روایت نجات تالاب «هشیلان» کرمانشاه از خشکسالی
خشکیدگی تالاب هشیلان، یکی از مهمترین زیستبومهای آبی کرمانشاه، در سالهای اخیر زنگ خطر تبدیل شدن این منطقه به کانون گرد و غبار را به صدا درآورده بود؛ بحرانی که ریشه آن در خشکسالی و برداشتهای بیرویه از منابع آب، بهویژه چاههای غیرمجاز، قرار داشت.
به گزارش خبرگزاری فارس از کرمانشاه، تالاب هشیلان، یکی از ارزشمندترین زیستبومهای آبی استان کرمانشاه، با وسعتی حدود ۴۵۰ هکتار، ۱۱۰ جزیره کوچک و بزرگ، و قرارگیری در منطقه شکار ممنوع، از مهمترین جلوههای طبیعی و زیستمحیطی غرب کشور به شمار میرود. این تالاب که در ۳۱ کیلومتری شمالغرب کرمانشاه و در مسیر جاده کرمانشاه ـ روانسر واقع شده، هر سال میزبان ۱۰ تا ۱۵ هزار قطعه از انواع پرندگان مهاجر است و به دلیل تنوع کمنظیر گیاهی و جانوری، جایگاهی ویژه در اکوسیستم استان دارد.با این حال، هشیلان در سالهای اخیر تحت تأثیر خشکسالیهای پیدرپی، کاهش نزولات جوی، افت سطح آبهای زیرزمینی و برداشتهای بیرویه، به شدت آسیب دیده است. سراب سبزعلی بهعنوان منبع اصلی تأمین آب تالاب، به دلیل کاهش دبی، دیگر توان گذشته را در تغذیه کامل این پهنه آبی ندارد و همین موضوع سبب شده بخشهایی از تالاب در برخی فصول به طور کامل خشک شود. در این میان، چاههای غیرمجاز و مصرف بیضابطه آب در بخش کشاورزی از مهمترین عوامل تشدیدکننده این بحران بودهاند.در همین راستا و با توجه به اهمیت حفاظت از این زیستبوم ارزشمند، کارگروه ویژه احیای تالابها و سرابهای استان با حضور نمایندگان دستگاههای مرتبط از جمله شرکت آب منطقهای، جهاد کشاورزی، منابع طبیعی و ادارهکل حفاظت محیط زیست تشکیل شده است. این کارگروه با هدف بررسی وضعیت منابع آبی، جلوگیری از برداشتهای بیرویه، ساماندهی چاههای حاشیه تالاب و ارائه راهکارهای عملی برای احیای پوشش گیاهی و تقویت منابع آبی منطقه فعالیت میکند.
مسدود کردن ۱۵۰۰ حلقه چاه غیرمجاز اطرف تالاب هشیلان
همچنین در کنار اقدامات اجرایی، دستگاه قضایی استان نیز در راستای صیانت از حقوق عامه و حفاظت از منابع آبی ورود کرده و با صدور دستورات قضایی، روند مقابله با برداشتهای غیرمجاز از منابع آب را تشدید کرده است.حمیدرضا کریمی دادستان کرمانشاه در این رابطه در تشریح اقدامات قضایی صورتگرفته برای احیای تالاب هشیلان به خبرنگار فارس، گفت: دستگاه قضایی استان با توجه به وظیفه ذاتی خود در صیانت از حقوق عامه و حفاظت از انفال و منابع طبیعی، از سال گذشته دستورات قاطع و پیگیریهای مستمری برای مقابله با برداشتهای غیرقانونی از منابع آبی صادر کرده است.وی افزود: در نتیجه این اقدامات، تعداد ۱۵۰۰ حلقه چاه غیرمجاز که مسبب اصلی خشکیدگی تالاب هشیلان و هدر رفت منابع آبی استان بودند، مسدود شد.دادستان کرمانشاه اضافه کرد: همچنین این اقدام، منجر به ذخیرهسازی حجیم ۶۰ میلیون مترمکعب آب و بازگرداندن حیات به این زیستگاه طبیعی شد.وی با اشاره به بازدید اخیر خود از تالاب هشیلان، افزود: در جریان این بازدید میدانی که با حضور استاندار کرمانشاه، مدیرعامل شرکت آب منطقهای، مدیرکل جهاد کشاورزی، مدیرکل منابع طبیعی و مدیرکل حفاظت محیطزیست استان انجام شد، آخرین وضعیت تالاب و آثار مثبت اقدامات قضایی و اجرایی مرتبط مورد بررسی قرار گرفت.کریمی اضافه کرد: این همافزایی میان دستگاهها نشان میدهد که صیانت از حقوق عامه و منابع آبی، نیازمند مشارکت همه ارکان اجرایی و نظارتی استان است.دادستان کرمانشاه با تأکید بر رویکرد قاطع قضایی علیه متخلفان ادامه داد: تالاب هشیلان، بهعنوان یکی از میراثهای طبیعی استان، نباید قربانی طمعکاری عدهای سودجو شود.
شناسایی ۴۰۰۰ چاه غیرمجاز در کرمانشاه
وی خاطرنشان کرد: انسداد این تعداد چاه غیرمجاز، تنها بخشی از پرونده بزرگتر مقابله با تجاوز به منابع آبی است. کریمی با بیان اینکه بر اساس آمار موجود، نزدیک به ۴۰۰۰ حلقه چاه غیرمجاز در استان شناسایی شده که بخش عمدهای از آنها در مناطق حساس زیستمحیطی قرار دارند، اظهار کرد: عزم دادستانی بر این است که با همکاری تنگاتنگ شرکت آب منطقهای و نیروی انتظامی، در سال جاری نیز با قاطعیت و شدت بیشتری، مابقی این چاهها را مسدود نموده و اجازه تداوم تخریب منابع آبی را ندهیم.وی با اشاره به لزوم حفظ و احیای تالابها بهعنوان ذخایر استراتژیک، بیان کرد: تالاب هشیلان اکنون در مسیر ثبت در فهرست تالابهای بینالمللی قرار دارد و این امر مسئولیت ما را در حفاظت از آن دوچندان میکند. احیای این تالاب نه تنها به معنای حفظ تنوع زیستی است، بلکه گامی مؤثر در بهرهبرداری پایدار از ظرفیتهای گردشگری استان بهعنوان صنعتی پاک و مولد در چارچوب قوانین و مقررات محسوب میشود.کریمی در پایان، خاطرنشان کرد: دستگاه قضایی با تمام توان در راستای اجرای قانون، حفظ حقوق عامه و جلوگیری از تضییع منابع حیاتی کشور، بهویژه منابع آبی، قاطعانه عمل خواهد کرد و هرگونه تعدی به این منابع، با برخورد قانونی مواجه خواهد شد.
این اقدامات در شرایطی انجام شده که تالاب هشیلان در سالهای ۱۳۸۷، ۱۳۹۴ و ۱۴۰۱ نیز سابقه خشک شدن کامل را تجربه کرده بود.اهمیت این موضوع زمانی بیشتر روشن میشود که بدانیم در صورت ادامه روند خشکسالی و خشک شدن کامل تالاب، هشیلان میتوانست به گفته سعید دزفولینژاد مدیرکل حفاظت محیط زیست استان کرمانشاه، به نخستین و بزرگترین کانون گرد و غبار استان تبدیل شود. با توجه به بافت خاک و ساختار زمینشناسی منطقه، خشک شدن کامل این تالاب میتوانست پیامدهای زیستمحیطی گستردهای برای کرمانشاه و مناطق اطراف به همراه داشته باشد؛ تجربهای که در برخی استانهای همجوار مانند ایلام و خوزستان نیز مشاهده شده و به بحرانهای جدی محیطزیستی و اجتماعی انجامیده است.
اکنون تالاب هشیلان نه فقط یک میراث طبیعی، بلکه یک سرمایه راهبردی برای محیط زیست، تنوع زیستی و حتی گردشگری استان کرمانشاه محسوب میشود. از همین رو، حفاظت از آن تنها یک مسئولیت اداری یا استانی نیست، بلکه ضرورتی ملی است. تداوم انسداد چاههای غیرمجاز، اجرای دقیق طرحهای مدیریت منابع آب، تقویت نظارت، و افزایش آگاهی جوامع محلی، میتواند نقش تعیینکنندهای در نجات این تالاب ایفا کند.
آنگونه که دادستان کرمانشاه تأکید کرده، مسئله هشیلان صرفاً موضوع یک تالاب نیست، بلکه بخشی از مسئله کلان حفاظت از منابع آبی استان است؛ موضوعی که در هر شرایطی، چه در سالهای پربارش و چه در دورههای کمبارش، باید با حساسیت و جدیت دنبال شود. هشیلان امروز در نقطهای قرار دارد که میتواند یا به نماد موفق احیای زیستبومهای آبی بدل شود، یا در صورت غفلت، به یک بحران زیستمحیطی برای آینده کرمانشاه تبدیل شود.
برای دسترسی سریع به خبر استان کرمانشاه، اخبار خود را از اینجا بخوانید.#تالاب#تالابـهشیلان#خشکسالی#احیا#چاهـغیرـمجاز
07:26 - 20 مه 2026
