چه آرامشی در این آیه نهفته است! این آیه مانند دستی است که روی شانهات مینشیند و با مهربانی میگوید: «من هستم، ادامه بده!». این آیۀ شگفتانگیز، در حقیقت، یک قانون روانشناختی-معنوی است که سه اصل طلایی برای پیروزی و آرامش را به ما هدیه میدهد.
خبرگزاری فارس: بانوان و نوجوانان دو رکن اساسی در جامعه هستند، از این رو ماه رمضان امسال فرصتی رقم خورده تا با استفاده از آیات روحبخش قرآن، دمی چند با این قشر هم صحبت شویم.
نقشۀ راه پیروزیخدای مهربان در آیۀ ۳۵ سورۀ مبارکۀ محمد، در دل همین لحظههای خستگی، ناگهان در گوش جانِ ما زمزمه میکند و به ما یک استراتژی جامع و سهبخشی ارائه میدهد: «فَلَاتَهِنُوا وَ تَدْعُوا إِلَی السَّلْمِ وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَ اللَّهُ مَعَکمْ وَ لَنْیتِرَکمْ أَعْمَالَکمْ؛ پس هرگز سست نشوید و (دشمنان را) به صلح (ذلتبار) دعوت نکنید، درحالیکه شما برترید و خداوند با شماست و هرگز از (پاداش) اعمالتان نمیکاهد».چه آرامشی در این آیه نهفته است! این آیه مانند دستی است که روی شانهات مینشیند و با مهربانی میگوید: «من هستم، ادامه بده!». این آیۀ شگفتانگیز، در حقیقت، یک قانون روانشناختی-معنوی است که سه اصل طلایی برای پیروزی و آرامش را به ما هدیه میدهد.
فرمان اول (روانشناختی)اولین اصل و فرمان خداوند «فَلَاتَهِنُوا» است؛ یعنی هرگز از درون سست نشوید. واژۀ «وَهن» در زبان عربی، صرفاً بهمعنای ضعف جسمانی نیست، بلکه بهمعنای سستی درونی، ضعف اراده، احساس خودکمبینی و فروپاشی روانی نیز هست (یعنی ناتوانیای که از دل و باور آغاز میشود، نه از عضله). خداوند هشدار میدهد که نخستین و خطرناکترین سنگر، سنگر روان است. اگر ما زنان از درون احساس ضعف و پوکی کنیم، شکست ما قطعی خواهد بود.
فرمان دوم (راهبردی)دومین فرمان الهی «وَ تَدْعُوا إِلَی السَّلْمِ» است. معنایش این است که به صلح ذلتبار دعوت نکنید؛ یعنی شما هرگز نباید برای سازش با دشمنی پیشقدم شوید که به اصول و ارزشهای شما باور ندارد و تنها بهدنبال نابودی هویت شماست. تسلیمشدن برای رهایی از فشار کوتاهمدت، یک اشتباه راهبردی است که هزینههای بلندمدت و جبرانناپذیری دارد.
دو وعدۀ بزرگ الهی (معنوی)اگر کسی براساس آیه بپرسد که چرا نباید سست شویم؛ خداوند دو دلیل محکم و تضمینشده ارائه میدهد:نخست، «وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ»، زیرا شما برترید. این یک شعار یا تعارف نیست؛ بلکه یک حقیقت وجودی است. کسی که به منبع لایزال قدرت، حق و زیبایی متصل است، ذاتاً در موضعی برتر قرار دارد؛ حتی اگر در ظاهر، تنها، در اقلیت و تحتفشار باشد. دوم، «وَ اللَّهُ مَعَکمْ»، زیرا خداوند با شماست. این بزرگترین، آرامشبخشترین و قدرتمندترین تضمین ممکن است. «معیت الهی» یعنی خدا نهتنها ناظر ماست، بلکه همراه، پشتیبان، مدافع و یاریگر ما در این مسیر نیز میباشد. در ادامۀ آیه، این تضمین را کامل میکند: «وَ لَنْیتِرَکمْ أَعْمَالَکمْ»؛ یعنی خیالتان راحت باشد، ذرهای از سختیها و مجاهدتهای شما را نادیده نمیگیرد و پاداش کامل آن را به شما خواهد داد.
عزتنفس الهییکی از مهمترین مفاهیم در روانشناسی مدرن، عزتنفس است. عزتنفس یعنی احساس ارزشمندی درونی، فارغ از تأیید یا عدم تأیید دیگران. افرادی که عزتنفس پایینی دارند، دائماً بهدنبال جلب رضایت دیگران هستند، از گفتن «نه» میترسند و بهراحتی تسلیم فشار جمع میشوند. آیۀ «فَلَاتَهِنُوا وَ تَدْعُوا إِلَی السَّلْمِ وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَ اللَّهُ مَعَکمْ»، دقیقاً در حال ساختن یک عزتنفس الهی در وجود ماست. خداوند به ما میگوید: احساس ارزشمندی تو نباید از لایکهای اینستاگرام، تأیید فلان دوست یا همرنگشدن با مد روز نشئت بگیرد. ارزش تو ذاتی است، زیرا تو بندۀ منی، بر مسیر حق قرار داری و من با تو هستم. زنی که این باور را درونی کند، دیگر برای ارزشمندبودن، نیازی به تقلید از دیگران یا کوتاهآمدن از اصولش ندارد. او از درون، احساس برتری و عزت میکند.
«نه» گفتن بهمثابۀ جهاد اکبرگاهی نزدیکترین افراد ممکن است از شما درخواستهایی نامشروع داشته باشند؛ مثلاً دروغ گفتن، شهادت ناحق دادن، غیبتکردن، یا شرکت در یک مجلس گناه. اینجا نقطۀ آزمون عزتنفس الهی شماست. سستشدن و پذیرفتن این خواستهها، یعنی فروریختن ستونهای قصر وجودتان. با شجاعت، محبت و قاطعیت «نه» بگویید. این «نه»گفتن، همان جهاد اکبری است که پیامبر(ص) از آن سخن گفتهاند؛ مبارزه با هوای نفس خود و دیگران.باید به مدهای مهاجم «نه» گفت. وقتی در برابر موج سهمگین مدهایی که حیا، عفت و کرامت زن را هدف گرفتهاند، محکم میایستید و نهتنها خودتان تسلیم نمیشوید، بلکه با زبان خوش و رفتار صحیح، زشتی این کارها را به اطرافیان گوشزد میکنید، شما در حال اجرای فرمان «فَلَاتَهِنُوا» در یکی از مهمترین جبهههای جنگ نرم هستید. اینجاست که به کلام حکیمانۀ پدر پیر و مرادمان میرسیم که هزینۀ تسلیمشدن بهمراتب بیشتر از هزینۀ مقاومت است.
تسلیمشدن، جز لگدمالشدن، ذلیلشدن و بیهویّتشدن نتیجهای ندارد. این یک حقیقت محض است. شاید مقاومت بر سر حجاب، هزینهای مثل ازدستدادن چند دوست یا تحمل چند طعنه را داشته باشد؛ اما تسلیمشدن، هزینۀ بسیار بزرگتری دارد؛ ازدستدادن هویت، عزت و آرامش درونی. زنی که برخلاف باورهایش رفتار میکند، دائماً در تعارض درونی و عذابوجدان بهسرمیبرد. این، گزافترین هزینهای است که یک انسان میتواند بپردازد.
هرقدر هم کوتاه بیایی، هر اندازه سازش کنی و سخن دشمن را بپذیری و به او حق بدهی، آنها از تو راضی نخواهند شد؛ مگر زمانی که بندگی و بردگی آنها را بپذیری. تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل!
راستش کلامت آنقدر گرم و گیراست که آدم فکر میکند در اخبار صبحگاهی همین امروز شنیده باشدشان. راستش تو که اینطور میگویی، ما هم خودمان را باور میکنیم. چشم خدای عزیز ما! پیام دریافت شد. دیگر گول صلح و صلحبازیهایشان را نمیخوریم. دیگر به وعدههای سرخَرمنشان امید نمیبندیم و فقط به تو تکیه میکنیم.
آیه «قُلْ لَا أَسْأَلُکمْ عَلَیهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبَی»، نه یک پاداش، بلکه یک «طرح راهبردی الهی» برای تداوم مسیر هدایت و حفظ انسجام امت اسلامی پس از پیامبر (ص) است. این آیه، شریان حیاتی است که قرار بود خون هدایت را پس از قلب نبوت در پیکر امت جاری کند. این آیه فقط در مورد محبت ن…