ماجرای گریههای پیامبر برای اهل جهنم با تلاوت قرآن
ابن مسعود نقل میکند که پیغمبر آیاتی از جهنم را تلاوت کردند بعد شروع کردند به گریهکردن و ما هم با حضرت گریه کردیم. بعد گفتیم یا رسولالله برای چه گریه کردید؟ حضرت فرمودند: دلم برای جهنمیهای بدبخت سوخت.
خبرگزاری فارس چهارمحال و بختیاری| خداوند متعال در آیه ۱۲۸ سوره توبه به بیان برخی ویژگیهای پیامبر گرامی اسلام (صلى الله عليه وسلم) میپردازد که اگر این ویژگیها در میان مردم فراگیر شود، جامعهای بهشتی ساخته خواهد شد.پیامبر اکرم مردمی بودند و تمام وجودشان را عشق و علاقه به مردم و خدمت به آنان پرکرده بود و دیدن درد و رنج مردم برایشان بسیار سخت بود از همین رو برای رفع مشکلات مردم تلاش بسیاری میکردند البته از نگاه ایشان، مشکل اصلی مردم گمراهی آنان و راه اصلی رفع مشکلات هم هدایت بهسوی ایمان و بندگی خدا بود و به همین دلیل، برای هدایت مردم تلاش فراوانی میکردند و با مؤمنانی که به راه حق گرویدهاند بسیار مهربان و دلسوز بودند.
جامعه اسلامی نیز باید اینگونه باشد. از نگاه اسلام، جامعهای مطلوب است که مردم آن به یکدیگر عشق بورزند و در قبال مشکلات و درد و رنج هموطنان خود بیتوجه نباشند و برای کاستن از غصههای اطرافیان دغدغهمند باشند و در صدد رفع مشکلات یکدیگر برآیند. به شهدا نیز که الگوهای ایثار و از خودگذشتگیاند و برای امنیت و آرامش مردم جان خود را ازدست دادهاند باید همواره توجه شود و ترویج فرهنگ شهادت، موجب ترویج روحیه ایثارگری و عشق و علاقه به دیگران در جامعه خواهد شد. البته باید به این نکته نیز توجه کرد که نباید دایره ایثار و از خودگذشتگی را محدود به مرزهای کشور کرد بلکه هرجا مسلمانی زندگی میکند آنجا نیز وطن ماست و درد و رنج هر گروه از مسلمانان عالم درد و رنج همه آنها محسوب میشود. اگر امت اسلام درد و رنج مردم مظلوم فلسطین را درد و رنج خود میدید، بهیقین کار مردم مظلوم فلسطین به اینجا نمیکشید و زودتر از اینها ریشه رژیم غاصب صهیونیست خشک میشد. لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِّنْ أَنفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُم بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَّحِيمٌ (آیه ۱۲۸ سوره توبه)بهيقين، پيامبرى به سویتان آمده است، از جنس خودتان! ديدن درد و رنجتان برايش سخت است، براى هدايتشدنتان حرصوجوش مىزند و در حق مؤمنان، دلسوز مهربان است.
در آینه کلام بزرگانآیات فوق که به گفته بعضی از مفسران آخرین آیاتی است که بر پیامبر نازل شده است و با آن سوره برائت پایان میپذیرد. درواقع اشارهای است به تمام مسائلی که در این سوره گذشت؛ زیرا از یک سو به تمام مردم اعم از مؤمنان و کافران و منافقان گوشزد میکند که سختگیریهای پیامبر و قرآن و خشونتهای ظاهری که نمونههایی از آن در این سوره بیان شد، همه بهخاطر عشق و علاقه پیامبر به هدایت و تربیت و تکامل آنهاست و از سوی دیگر به پیامبر نیز خبر میدهد که از سرکشیها و عصیانهای مردم که نمونههای زیادی از آن نیز در این سوره گذشت نگران و ناراحت نباشد و بداند که درهرحال خداوند پشتیبان و یار و یاور اوست؛ لذا در نخستین آیه روی سخن را به مردم کرده، میگوید: پیامبری از خودتان بهسوی شما آمده: لقد جاءَ لَمْ رَسُولٌ مِن انفسکم، مخصوصاً اینکه به جای منکم در این آیه من انفسکم آمده است که اشاره به شدت ارتباط پیامبر با مردم است گویی پارهای از جان مردم و از روح جامعه در شکل پیامبر ظاهر شده است. به همین دلیل تمام دردهای آنها را میداند از مشکلات آنان آگاه است و در ناراحتیها و غمها و اندوهها با آنان شریک میباشد و بااینحال تصور نمیشود سخنی جز به نفع آنها بگوید و گامی جز در راه آنها بردارد و این در واقع نخستین وصفی است که در آیه فوق برای پیامبر ذکر شده است؛ و عجب اینکه گروهی از مفسران که تحتتأثیر تعصبات نژادی و عربی بودهاند، گفتهاند مخاطب در این آیه نژاد عرب است؛ یعنی پیامبری از این نژاد بهسوی شما آمد.
به عقیده ما این بدترین تفسیری است که برای آیه فوق ذکر کردهاند؛ زیرا میدانیم چیزی که در قرآن از آن سخنی نیست، مسئله «نژاد» است. همهجا خطابات قرآن با يَا أَيُّهَا النَّاسُ ويَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا و امثال آنها شروع میشود و در هیچ موردی یا ایها العرب و یا قریش و مانند آن وجود ندارد. بهعلاوه ذیل آیه که میگوید، بالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ، بهروشنی این تفسیر را نفی میکند زیرا در آن سخن از همه مؤمنان است؛ از هر قوم و ملت و نژادی که باشند جای تأسف است که بعضی از دانشمندان متعصب قرآن را از آن اوج جهانی و بشری فرود آورده و میخواهند در محدودههای کوچک نژادی محصور کنند.بههرحال پس از ذکر این صفت من انفسکم، به چهار قسمت دیگر از صفات ممتاز پیامبر که در تحریک عواطف مردم و جلب احساساتشان اثر عمیق دارد اشاره میکند. نخست میگوید: هرگونه ناراحتی و زبان و ضرری به شما برسد برای او سخت ناراحتکننده است؛ عزیز عَلَيْهِ مَا عَنِتُمْ؛ یعنی او نهتنها از ناراحتی شما خشنود نمیشود بلکه بیتفاوت هم نخواهد بود.
او بهشدت از رنجهای شما رنج میبرد و اگر اصرار بر هدایت شما و جنگهای طاقتفرسای پرزحمت دارد آن هم برای نجات شما برای رهاییتان از چنگال ظلم و ستم و گناه و بدبختی است. دیگر اینکه او سخت به هدایت شما علاقهمند است و به آن عشق میورزد: حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ. حرص در لغت به معنای شدت علاقه به چیزی است و جالب اینکه در آیه موردبحث به طور مطلق میگوید حریص بر شماست؛ نه سخنی از هدایت به میان میآورد و نه از چیز دیگر اشاره به اینکه به هرگونه خیر و سعادت شما و به هرگونه پیشرفت و ترقی و خوشبختیتان عشق میورزد و بهاصطلاح حذف متعلق دلیل بر عموم است؛ بنابراین اگر شما را به میدانهای پرمرارت جهاد اعزام میدارد و اگر منافقان را تحتفشار شدید میگذارد همه اینها بهخاطر عشق به آزادی، به شرف، به عزت و به هدایت شما و پاکسازی جامعه شماست. سپس به سومین و چهارمین صفت اشاره کرده میگوید: او نسبت به مؤمنان رئوف و رحیم است؛ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِیم؛ بنابراین، هرگونه دستور مشکل و طاقتفرسایی را میدهد حتی گذشتن از بیابانهای طولانی و سوزان در فصل تابستان با گرسنگی و تشنگی برای مقابله با یک دشمن نیرومند در جنگ تبوک آن هم یک نوع محبت و لطف از ناحیه اوست. (تفسیر نمونه)
پیامبر اکرم از وضع فلسطین ناراحت استامروز مسئله فلسطین یک زخم دردناک و عمیق در پیکر جامعه اسلامی است. آیهای که تلاوت کردند درباره نبی مکرم اسلام میفرماید: عزیز عَلَيْهِ مَا عَنِتُم، رنج شما برای او سخت و دشوار است. حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِیمٌ. امروز رنج دنیای اسلام که برجستهترین بخش آن مسئله فلسطین است، قلب مقدس پیغمبر (صلیالله عليه و سلم) را میآزارد. عَزِیزٌ عَلَيْهِ مَا عنتُم. با وضعی که امروز ملت فلسطین دارد روح مقدس پیغمبری در عوالم بالای آفرینش الهی مملو از غم میشود. راه علاج چیست؟ تلاش و مجاهدت است.وظیفه نظام اسلامی در قبال مردمنظام اسلامی، نظامی نیست که فقط به فکر حفظ قدرت خود باشد و نسبت به عملکرد مردم خود، حتی اگر به ورطه اخلاقی بیفتند، بیتفاوت بماند. نظام اسلامی از آنچه که مردم را منحرف و گمراه میکند رنج میبرد عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ. این روش پیامبر گرامی است و نظام اسلامی همان روش را باید داشته باشد. نظام اسلامی نمیتواند نسبت به رنجهای معنوی جسمانی و گمراهیهای فکر و دل مردم خود بیاعتنا باشد.
بزرگشدن حقیقت تمام خوبیهای مابزرگشدن حقیقت تمام خوبیهای ماست. در هر خوبی، بزرگشدن هست. ما برای چه به دنیا آمدهایم؟ برای بزرگشدن گاهی در دین ما از این بزرگشدن به شرح صدر تعبیر میشود در هر بدی نیز کوچکشدن هست مثلاً در بخل نوعی کوچکی هست. آدمهای سخاوتمند بزرگاند. خداوند متعال نهتنها با تکالیف خودش ما را بزرگ میکند بلکه با طراحی امتحاناتش هم ما را در این مسیر بزرگشدن روح مربیگری میکند. صبر عملیات بزرگشدن روح انسان است که پس از امتحانی خدا به صابران بشارت و خبر خوش میدهد. مهمترین ویژگی آدمهای بزرگدل بزرگ داشتن است.عشق به مردم ریشه در دلهای بزرگ دارد.آدمهای بزرگ چه ویژگیهایی پیدا میکنند؟ مهمترین ویژگی آدمهای بزرگ این است که دلهای بزرگ پیدا میکنند این دیگر آن قدر بزرگ شده است که دلش برای همه عالم میتپد و از رنج مردم جهان اذیت میشود. چرا؟ شما چه نسبتی با آنها داری؟ میدانی دلبزرگی پیدا کرده است. دلبزرگی که پیدا کرد عاشق مردم میشود عشق به مردم پیدا میکند؛ عشق به معنای واقعی کلمه نه عشقی که سرزبانی باشد. معلوم نیست سروته این عشقهایی که بر سر زبانهاست به کجا ختم میشود.
عشق به مردم صفت برجسته نبیپیغمبر عشق به مردم داشتند. این صفت برجسته پیغمبر است لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِن أنفسكُمْ عَزيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنتُمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رئوف رحيم؛ بهیقین پیامبری به سویتان آمده است از جنس خودتان. دیدن درد و رنجتان برایش سخت است برای هدایتشدنتان حریص است و در حق مؤمنان دلسوز و مهربان است. ابن مسعود نقل میکند که پیغمبر آیاتی از جهنم را تلاوت کردند بعد شروع کردند به گریهکردن و ما هم با حضرت گریه کردیم. بعد گفتیم یا رسولالله برای چه گریه کردید؟ حضرت فرمودند: دلم برای جهنمیهای بدبخت سوخت. حتماً این جهنمیها، آن جهنمیهای قاتل اهلبیت نیستند. آنجا که محلی برای دل سوختن نیست؛ ولی عده دیگری نیز جهنمی هستند. پیغمبر دلشان برای آنها سوخته است. سیاستمداران باید به معنای واقعی کلمه عاشق مردم باشند. وگرنه یا خیانت میکنند یا خطا.
امت پیغمبر نیز عاشق یکدیگرندحالا عشق رسولالله به مردم مثل چشمه میجوشد و در میان امت پیغمبر (صلىالله عليه و سلم) منتشر میشود. امت پیغمبر عاشق هم هستند، عشق به مردم دارند؛ یعنی دلشان برای هم میتپد دلشان برای همه امت اسلامی میتپد. به قول قرآن رحما بینهم شعار محوری بین مؤمنان میشود. چقدر عشق به امت اسلامی داری؟ وقتی عاشق باشی از سر عشق به مردم مسئولیتپذیر هم خواهی شد. امام صادق فرمودند: مسلمانان باید در پیوند با یکدیگر بکوشند و در مهرورزی به یکدیگر همکاری و به نیازمندان کمک کنند و با یکدیگر با عطوفت باشند تا همان گونه که خداوند عزوجل به شما دستور داده است. با هم مهربان و رحیم باشید و برای آنچه از امور آنان که از شما فوت شده است و نتوانستهاید گرفتاری آنان را برطرف سازید و به وظیفه خود در قبالشان عمل کنید اندوهگین شوید؛ درست همانطور که گروه انصار در زمان پیامبر خدا بودند. این عشق حقیقی است نه صوری و شعاری. این شعار ریشههای عمیق دارد و ریشه عمیق دل بزرگ است. علامت صدق عشق مسئولیتپذیری در برابر تکتک افراد امت اسلامی است. اگر این فرهنگ را در بین مردم خودمان منتشر میکردیم چقدر امربهمعروف و نهیازمنکر پذیرفتنی بود همه میدانستند ما برای چه چیزی امربهمعروف و نهیازمنکر میکنیم.
عشق به مردم در شهداشهدا چرا این قدر محبوب هستند؟ تشییع شهدا پر میشود از مردمی که شاید ظاهرشان مطلوب بیشتر افراد نباشد، ولی باطن آنها با شهدا ارتباط عمیق گرفته است. دلیل محبوبیت شهدا چیست؟ آنها عشق خودشان به مردم را اثبات کردهاند فدایت شوم را محقق کردهاند. بله، این شهادت برایخدا بوده است ولی مردم امنیتش را بردهاند. به قول شهید صدرراه خدا یعنی راه مردم. عشق مردم به جبهه مقاومت از جنس عشق به مردم امروز، امت اسلامی داغدار غم بزرگ لبنان و غزه است. پشت این داغ یک دل بزرگ و یک مسئولیتپذیری حداکثری مردمی هست. دیدی عشق به مردم جبهه مقاومت چه میکند؟ برخی خانه میفروشند. زندگیشان را میفروشند. حالا شاید ما اینقدر دل بزرگ نباشیم، ولی باید با گامهای کوچک تمرین کنیم تا دلمان را بزرگ کنیم. خدا با روزه دلت را بزرگ میکند تا راحت و از سر عشق ببخشی. لذت عشق به مردم بالاترین لذت است. عشق است مردم!
13:48 - 22 اسفند 1403