انتقاد مجلس از طرح ۱۰ هزار دلاری بانک مرکزی
نائب رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس تاکید کرد: طرح فروش ۱۰ هزار دلار با کارت ملی نهتنها در کنترل نرخ ارز بازار غیررسمی موفق نبوده، بلکه به ایجاد تقاضای کاذب و رانت برای گروهی محدود دامن میزند.
گروه مجلس خبرگزاری فارس: از یازدهم مهرماه، طرح فروش ۱۰ هزار دلار با کارت ملی از سوی بانک مرکزی آغاز شد؛ طرحی که قرار بود با افزایش عرضه اسکناس، به مدیریت نوسانات بازار ارز کمک کند، اما از همان ابتدا با موجی از انتقادها در مجلس شورای اسلامی روبهرو شد. محور اصلی مخالفتها روشن بود: در شرایطی که اقتصاد کشور با دشواریهای جدی دستوپنجه نرم میکند، آیا عرضه چنین حجمی از ارز با شرایط تعیینشده، واقعاً به ثبات بازار کمک میکند یا تنها فرصتی برای بهرهبرداری گروهی برخوردار از سرمایه فراهم میآورد؟در همین زمینه، میثم ظهوریان، نماینده مشهد و کلات در مجلس شورای اسلامی، در گفتوگو با خبرنگار مجلس خبرگزاری فارس، با انتقاد از سیاست بانک مرکزی در عرضه ۱۰ هزار دلار با کارت ملی، گفت: این سیاست نهتنها در مهار قیمت ارز در بازار غیررسمی چندان مؤثر نبوده، بلکه میتواند به ایجاد تقاضای کاذب و شکلگیری رانت برای گروهی محدود منجر شود؛ موضوعی که با توجه به شرایط اقتصادی کشور و محدودیت منابع ارزی، ضرورت بازنگری در این سیاست را بیش از پیش برجسته میکند.نایب رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس با اشاره به منطق اقتصادی بانک مرکزی در اجرای این طرح اظهار کرد: تصور بانک مرکزی این است که عرضه اسکناس با قیمت مشخص در بازار میتواند بهعنوان یک لنگر انتظاری برای نرخ ارز در بازار حواله و معاملات بازار غیررسمی عمل کند و مانع از افزایش بیش از حد قیمتها شود.
وی ادامه داد: بر اساس این فرض، زمانی که امکان تأمین ارز از مسیر رسمی با نرخ مشخص وجود داشته باشد، انتظار میرود قیمت ارز در بازار غیررسمی نیز فاصله زیادی از آن نگیرد؛ با این حال، تجربه نشان داده است که این سیاست در عمل چندان موفق نبوده و نتوانسته سقف انتظاری مؤثری برای قیمت ارز در بازار غیررسمی ایجاد کند.ظهوریان با بیان اینکه فاصله قیمتی میان ارز عرضهشده در این طرح و نرخ ارز در بازار غیررسمی میتواند تقاضای کاذب ایجاد کند، تصریح کرد: این اختلاف قیمت ممکن است افرادی را که نیاز واقعی به ارز ندارند یا از اهلیت تجاری لازم برخوردار نیستند، به خرید ارز با هدف کسب سود از این فاصله قیمتی ترغیب کند.نماینده مشهد در مجلس ادامه داد: در چنین شرایطی، بخشی از تقاضای ایجادشده نه ناشی از نیاز واقعی اقتصادی، بلکه حاصل انگیزه کسب سود از اختلاف نرخ ارز خواهد بود؛ مسئلهای که میتواند اثربخشی سیاست را کاهش دهد و موجب شود بخشی از منابع ارزی بهجای پاسخگویی به نیازهای واقعی، صرف معاملاتی شود که هدف اصلی آنها بهرهبرداری از تفاوت قیمتهاست.نایبرئیس کمیسیون اقتصادی مجلس همچنین با اشاره به نحوه توزیع منافع حاصل از این سیاست عنوان کرد: منتفعان این طرح گروه محدودی هستند؛ چراکه خرید ۱۰ هزار دلار ارز با نرخ تعیینشده به سرمایه قابلتوجهی نیاز دارد و خریدارانی که امکان دسترسی به این حجم از منابع را دارند، در صورت برخورداری از مسیر عرضه در بازار غیررسمی، میتوانند از اختلاف قیمت سود نقدی کسب کنند.
وی تأکید کرد: در نتیجه، این سیاست میتواند به ایجاد رانت برای گروههای برخوردار از سرمایه و دسترسی بیشتر منجر شود؛ در حالی که بخش زیادی از مردم عملاً از چنین امکانی برخوردار نیستند و نمیتوانند از فرصت ایجادشده بهرهمند شوند.ظهوریان در پایان با تأکید بر ضرورت ارزیابی دقیق هزینهها و منافع این سیاست خاطرنشان کرد: منظور این نیست که اجرای این طرح هیچ مزیتی ندارد، اما به نظر میرسد در موازنه میان مزایا و معایب آن، اشکالات و هزینههای سیاست بیش از فوایدی است که در عمل محقق میشود و ادامه آن نیز نمیتواند اثربخشی قابلتوجهی در کنترل نرخ ارز بازار غیررسمی داشته باشد.انتقاد مجلس از طرح فروش ۱۰ هزار دلار با کارت ملیلازم به ذکر است، مهدی کوچکزاده، نماینده تهران، در صحن علنی 12 مهرماه مجلس با انتقاد شدید از تصمیم بانک مرکزی، پرسید: غیر از دلالان و غیر از رفقای آنها (بانک مرکزی)، دلالها و دزدها چه کسانی هستند که میتوانند این ارز را بخرند؟وی با اشاره به هزینه حدود ۲.۵ میلیارد تومانی خرید ۱۰ هزار دلار، خواستار برخورد فوری با این سیاست شد و با اشاره به رقم ۲ میلیارد دلاری اختصاصیافته به طرح، این پرسش را مطرح کرد که چه میزان از این منابع میتواند برای تأمین داروی بیماران پروانهای و دیگر نیازهای درمانی کشور هزینه شود.وعده قالیباف جهت پیگیری این موضوعمحمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، نیز در واکنش به اظهارات کوچکزاده اعلام کرد که خود از طریق رسانهها در جریان تخصیص دلارها قرار گرفته و از این تصمیم تعجب کرده است.
09:48 - 4 آبان 1405