ورزی: یادداشتهای رهبر شهید، یکی از منابع اصلی «معمای شاه» بود
حاشیهنویسیهای یک کتاب، توصیهای درباره شاهنامه و تاکید بر به روز شدن تولیدات؛ اینها بخشی از خاطرات محمدرضا ورزی، کارگردان سینما و تلویزیون از دیدارهایش با رهبر شهید انقلاب است. کارگردان «معمای شاه» از نگاه فرهنگی و هنری رهبر شهید و نقش مستقیم برخی رهنمودهای او در تولید آثار هنری سخن گفته است.
خبرگزاری فارس-گروه رادیو و تلویزیون: رهبر شهید انقلاب، آیتالله سیدعلی خامنهای از جمله چهرههایی است که در کنار فعالیتهای خود بارها بر اهمیت هنر و نقش آن در فرهنگ تاکید کرده بودند. علاقه و آشنایی ایشان با ادبیات، شعر، سینما و ... در سخنرانیها و دیدارهای متعدد با هنرمندان بازتاب یافته و نشان میدهد که هنر برای او صرفا ابزاری تزئینی نبود، بلکه رسانهای اثرگذار برای انتقال اندیشه و هویت فرهنگی به شمار میآمد.
هنر و به ویژه سینما و تلویزیون در منظومه فکری رهبر شهید جایگاهی فراتر از یک سرگرمی داشته و به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای روایت ایران و فرهنگ سازی به شمار میرفته است. به گفته بسیاری از اهالی هنر، کمتر رهبری را میتوان یافت که تا این اندازه به گفتوگو با هنرمندان، شناخت ظرفیتهای هنر و پیگیری مسائل این حوزه اهتمام نشان داده باشد.
دیدگاه رهبر شهید انقلاب درباره هنر، سینما و رسانه نشان میدهد که ایشان صرفاً از منظر سیاستگذاری کلان به این حوزهها نمینگریستند؛ بلکه با شناختی دقیق از ماهیت هنر، سازوکارهای رسانه و تولید آثار فرهنگی به تبیین مسائل این عرصه پرداخته بودند. همین اشراف و درک عمیق سبب شده است که بسیاری از بیانات ایشان برای فعالان رسانه، فیلمسازان و هنرمندان فراتر از یک سخنرانی رسمی، به منزله یک کلاس درس و نقشه راه تلقی شود.
در این راستا گفتگویی داشتهایم با محمدرضا ورزی، کارگردان آثاری تاریخی چون «تبریز در مه»، «معمای شاه»، «سالهای مشروطه» و ... . ورزی از جمله فیلمسازانی است که در دیدارهای متعدد با رهبر شهید انقلاب حضور داشته است. این گفتگو به شرح زیر است:
رهبر شهید گفتند «من اصولا به کسی کتاب نمیدهم»
فارس: رهبر شهید انقلاب، دیدارهای متعددی با هنرمندان، فیلمسازان و سینماگران داشتهاند. در برخی از این جلسات نیز عموما ایشان به نکاتی در باب هنر پرداخته و حتی تذکراتی دادهاند. اگر ممکن است خاطره یکی از این جلسات را بفرمایید.
ورزی: یکی از دیدارهای خاص و تقریبا خصوصی، زمانی بود که قصد داشتم سریالی را درباره دوران پهلوی دوم به نام «معمای شاه» تولید کنم. امام شهید فرمودند که جریانهای مقابل روی این موضوع به نفع خودشان دارند کار میکنند. درست زمانی بود که شبکههای معاند مستندهایی در این حوزه تولید میکردند. بعد فرمودند کتابی به شما میدهم ببینید آن را خواندهاید یا خیر. کتابی تحت عنوان همسران شاه. به ایشان عرض کردم کتاب را دیدهام اما نخواندهام. باخودم گفتم این کتاب، کتاب زردی است و جزو منابع معتبر به حساب نمیآید؛ چطور آقا چنین کتابی را مطالعه کردند؟! ایشان درادامه فرمودند: من کتاب را به شما امانت میدهم بخوانید. عرض کردم که بنده کتاب را تهیه میکنم، ولی ایشان مجددا تاکید کردند به اینکه من به شما کتاب را میدهم. بعد با لحن شیرینی فرمودند: من اصولا به کسی کتاب نمیدهم. این را هم به امانت ببرید وقتی خواندید برگردانید.
آن جلسه تمام شد و آقایی که آنجا حضور داشت گفت: فقط کپی نکنید. با خود گفتم برای چه کتاب را باید کپی کنم وقتی در بازار موجود است ؟ بیرون که آمدم، کتاب را باز کردم و دیدم سرتاسر کتاب را حضرت آقا حاشیه نویسی کردهاند. نکته اینجا بود که ایشان میخواستند من حاشیه نویسیها را بخوانم. آن فردی هم که گفت کپی نکن، مقصودش این بود که حاشیه نویسیها را کپی نکنید. القصه، از آنجا رفتم مغازه و کپی کردم. 48 ساعت بعد هم از نگرانی اینکه کتاب امانت هست و یک وقت آسیبی نبیند، آن را به دفتر ایشان برگرداندم. سالها گذشت و ما سریال را تولید کردیم. یک جلسه دوباره خدمت رهبری شهید رسیدیم. ایشان ابتدا سوال کردند که کتاب را شما خواندید؟ حضرت آقا حضور ذهن منحصر به فردی داشتند. عرض کردم بله و استفاده مفید و موثری هم کردم. بعد عرض کردم حضرتعالی فقط من را حلال بفرمایید. فرمودند چرا؟ گفتم برای اینکه دوستان فرمودند کتاب را کپی نکنم و من کپی کردم. ایشان تبسمی زدند و فرمودند خوب کاری کردی. این یکی از خاطرات جذاب و شیرین من از امام شهید بود.
وقتی حاشیه نویسیهای رهبر شهید، منبع یک سریال شد
فارس: پس درواقع میتوانیم بگوییم یکی از منابع ساخت سریال «معمای شاه»، حاشیه نویسیهای رهبر شهید در آن کتاب بوده است.
ورزی: درواقع بله، اینگونه بوده است؛ درحقیقت آن حاشیه نویسیها تحلیلی ویژه از دوران بود. برای خودش یک کتاب کامل بود که می توانست منتشر شود.
هنوز شهادت حضرت آقا را باور نمیکنم
ورزی: نکتهای را ذکر کنم؛ اینکه سختم است که ایشان را امام شهید خطاب کنم. هنوز شهادت ایشان را باور نمیکنم. این واقعه مثل یک خواب میماند. یک کابوس دهشتناک.
تاکید رهبر شهید به فیلمسازان: حتما به شاهنامه توجه داشته باشید
فارس: خاطره دیگری از جلسات با رهبر شهید به یاد دارید؟ ایشان معمولا تذکراتی نیز به اهالی هنر میدادند.
ورزی: در یک جلسه دیگری با حضور جمع محدودی از فیلمسازان در محضر ایشان بودیم. بسیار جلسه صمیمی و دوستانهای بود. تاکید حضرت آقا در آن جلسه برای من جالب بود؛ میخواهم آن توصیه و تاکید را بیان کنم. ایشان فرمودند که شما فیلمسازان حتما به شاهنامه توجه داشته باشید. میتوانم به جرات قسم بخورم که ایرانی ترین ایرانی که درطول حیاتم دیدم، رهبر شهیدمان بود. رادمردی که به ایران و زبان فارسی اهمیت شایانی میداد. بنده در خانواده شعر و ادب بزرگ شدهام و اتفاقا وقتی رهبری عزیز برای نخستین بار نامم را شنیده بودند، اشاره به عموی بنده کردند که شاعر بود. با شعر و ادبیات ناآشنا نیستم. با شاهنامه و دیوان حضرت حافظ بزرگ شدم. ایشان به فیلمسازان حاضر در جلسه تاکید کردند که شاهنامه را دست کم نگیرید و به آن بپردازید. به ابعاد مختلف آن، اعم از فیلم، کتاب، مقاله و ... بپردازید. تاکید ویژهای روی شاهنامه داشتند و رهبری فعلی نیز اخیرا تاکیداتی روی این موضوع داشتهاند.
در تلویزیون به یکی از مدیران گفتم که بیایید قصههای شاهنامه را به صورت تله تئاتر کار کنید و هر قصه را یک کارگردان کار کند. گفتم تاکید رهبری بر شاهنامه است و این مسئله را با گوش خودم مستمع شدهام. این موضوع، از وظایف رسانه ملی است. تله تئاتر کم خرج و زود بازده است. ولی متاسفانه اهمیت ندادند و گفتند دیگر مخاطب ندارد مثل سابق. درصورتی که افرادی چون سعید نیکپور، داوود میرباقری، هوشنگ توکلی و ... ماندگارترین آثار را در حوزه تله تئاتر تولید کرده بودند. استاد هوشنگ توکلی یکی ماندگارترین تله تئاترهای پس از انقلاب را مثل مدرس تولید کرد. مرحوم خسرو شکیبایی در آن اثر به خوبی درخشید. در دوره آقای محمد هاشمی که رئیس سازمان بودند و شهید دکتر لاریجانی و مهندس ضرغامی، تله تئاتر کار میشد و مخاطب خوبی هم داشت. اما پس از آن متاسفانه دیگر کار نشد.
ظاهرا کسی از مدیران تلویزیون، دغدغهای برای شاهنامه نداشت
ورزی: اشکال ما در رسانه این است که ذائقه مخاطب به هر سمتی رفت، درهمان مسیر قرار میگیرد. مهم ترین رسالت تلویزیون و کلا رسانه ملی، هدایت ذائقه و گرایش مخاطب در مسیر درست است. رسانه ملی باید ریل گذاری صحیح، ذائقه مخاطب را بیدار کند. قرار نیست تله تئاتر به سبک چهل سال پیش تولید شود. به سبک امروز و با ظرفیت پذیرش امروز، در فرم - محتوا و ریتم میتواند تولیدات مفید و موثری داشته باشد. درهر صورت با وجود تاکید رهبری شهید و رهبری حاضر درخصوص اهمیت موضوع شاهنامه، ظاهرا کسی از مدیران تلویزیون، دغدغهای نشان نداد.
حضرت آقا بسیار اعتقاد داشتند که باید همه چیز به روز رسانی شود
فارس: در جلساتی که با حضور اهالی هنر بود، آیا رهبر شهید تذکر خاصی درخصوص تولیدات هنری داده بودند؟
ورزی: نکته مربوط به موضوع شاهنامه را در قالب تذکر دادند. حتی با لحنی گله آمیز آن را فرمودند. حضرت آقا بسیار اعتقاد به این موضوع داشتند که باید همه چیز به روز رسانی شود. ساختار، تولیدات و ... . یعنی ما به سبک دهه 70 نباید سریال تولید کنیم. جامعه دهه 70 با جامعه امروز متفاوت است. بنده هم معتقدم که در تلویزیون باید یک انقلاب ساختاری-محتوایی ایجاد شود. مادامی که این اتفاق نیفتد، مخاطب با وجود تنوعی که در رسانهها ظهور و بروز کرده، از آثار تلویزیون که به سیاق قبل تولید میشود، استقبال چندانی نمیکند. برای مثال میخواهیم درخصوص کشف حجاب سریال بسازیم؛ یک روسری روی سر بازیگر قرار میدهند سپس روی آن یک کلاه فرنگی میگذارند که مخاطب فرض کند آن شخص بی حجاب است. نسل زد این شکل از نگرش را بر نمیتابد. بلکه توهین به شعورش تلقی میکند. حتی اسباب مضحکه میشود. وقتی میخواهید دوران پهلوی را به تصویر بکشید باید شاخصههای آن دوران هم رعایت شود. باید باورپذیر باشد. ما نیاز به انقلاب ممیزی متناسب با محتوا داریم. در دهه 60 حضرت امام(ره)، فتوا دادند که برای نشان دادن یک زن بیحجاب میتوانید از پوستیژ استفاده کنید. منتهی ابتدا این قضیه را اعلام کنید. نمونه آن سریال «امیرکبیر» سعید نیکپور بود.
امام شهید بارها فرموده بودند که تمام اقشار جامعه را باید دید
ورزی: نکته دوم که میخواستم عرض کنم این است که امام شهید بارها فرموده بودند که تمام اقشار جامعه را باید دید. چون همه تحت لوای یک پرچم هستند. حتی آنهاکه اعتراض دارند و مخالفاند. فرمودند من حتی آنها را هم دوست دارم. ایشان تاکید داشتند که همه باید باشند و کار کنند. درواقع ایشان تفکیک نمیکردند و تبعیض قائل نمیشدند. امروز اما متاسفانه، جریانهای فرهنگی، خصوص رسانه ملی اینگونه عمل نمیکنند. فکر میکنم باید در راهبردها تجدید نظر اساسی شود. ما نیاز به یک انقلابی در شکل فرم و ساختار با حفظ منویات انسانی و اسلامی در پیام رسانی داریم. دقیقا مقصود من این است که با این دیدگاه به سمت واقع گرایی و باورپذیری درتولیدات نمایشی برویم.
رهبر شهید فیلمنامه سریال «امام علی(ع)» را خواندند و تایید کردند
فارس: آیا رهبر شهید اشارهای به آثار هنری منتخبی که دیدهاند کرده بودند؟
ورزی: من اینطور متوجه شدم که حضرت آقا به این صورت که روتین برنامههای تلویزیون را ببیند، وقت نداشتند. برای ایشان کارهای خاص سینمایی یا تلویزیونی را میآوردند تا ببینند. در جریان هستم که سریال یوسف پیامبر(ع) را دوست داشتند. همینطور خاطرم هست که سریال امام علی(ع) را دوست داشتند و حتی ایشان فیلمنامه را خواندند و تایید کردند. آن سالی که تولید سریال امام علی(ع) آغاز شده بود ایشان به مقام رهبری رسیده و سخت مشغله داشتند. اما با این وجود فیلمنامه را کامل خوانده بودند و حتی یادداشتهایی گذاشته بودند. بسیار هنردوست و فرهنگ دوست بودند. یکی از نگرانیهایی که ما همیشه داشتیم این بود که بعد از آقا چه کسی میآید که اینگونه به فرهنگ و هنر کشور اهمیت بدهد. این را میدانم که ما جواهری را از دست دادهایم. ایشان فقط رهبر سیاسی نبود. بعدها خیلی بیشتر متوجه میشویم که این مرد بزرگ چه گوهر گران بهایی بود. کمالات این مرد بزرگ را هیچ کجای کره زمین پیدا نمیکنید. در شعر، هنر، سیاست و فرماندهی بهترین بود. من معتقدم ما هنوز نمیدانیم چه بر سرمان آمده است؛ در حقیقت کلمات یاری نمیکند.#رهبر_شهید #روایت_بدرقه #باید_برخاست #بدرقه_آقای_شهید_ایران #بدرقه_تابهشت #آقای_شهید_ایران #محمدرضا_ورزی#سریال#تلویزیوناخبار هنری را میتوانید از طریق صفحه هنر و رسانه فارس دنبال کنید.
17:59 - 17 تیر 1405
2 بازنشر
26٫8k بازدید
