از خواب و بیدار و دیوار و پلیس جوان و هشدار برای کبری ۱۱ جلوتر هست
«کلانتری ۱۱»؛ پلیس آرمانی در جهانی بیکشمکش
سریالی «کلانتری ۱۱» که این شبها روی آنتن شبکه دو سیما است، روایتی خلق کرده که در آن جهان آرمانی بر روایت پلیسی غلبه دارد؛ به گونهای که برخلاف آثار مشابه، در یک جهان بیکشمکش و در تضاد با قواعد این ژانر گام برمیدارد.
خبرگزاری فارس-گروه رادیو و تلویزیون: درام پلیسی با درهم تنیدن پیچیدگیهای معمایی و خلق روایتهای جذاب، به عنوان ژانری تاثیرگذار، دههها است که جایگاه ویژهای در میان مخاطبان سینما و تلویزیون پیدا کرده است. نمایش پروندههای جنایی، رمز و رازهای حل نشده و شخصیتهای چند بعدی، عناصری هستند که مخاطبان را به تفکر وامیدارند.
در طول سالها از ساخت درامهای پلیسی، این ژانر با کش و قوسهای فراوان و عبور از کلیشههای رایج، تلاش داشته است تا ساختاری متمایز پیدا و روایتهایی چالش برانگیز برای ذهن مخاطب خود خلق کند. از آثار خاطره انگیزی چون «کلانتر»، «پلیس جوان»، «خواب و بیدار» تا «میکائیل»، «هوش سیاه»، «نوار زرد» و ... که در دهههای بعد ادامه دهنده این نوع موضوع در بستر آثار نمایشی تلویزیون بودند.
در سالهای اخیر نیز این نوع ژانر چه در نمایش خانگی و چه در تلویزیون همچنان مورد توجه فیلمساران بوده است تا برداشت خود از شخصیت امنیتی، اجتماعی و انسانی پلیس را به نحوی به تصویر کشانند.
پس از مجموعه «الگوریتم»، مدتی است که شبکه دوم سیما سریال «کلانتری ۱۱» را به کارگردانی محمد اسفندیاری و امین شجاعی با ژانر پلیسی روی آنتن برده است. در نگاه نخست این سریال با ساختاری اپیزودیک، هر قسمت راوی داستانهایی متمایز از مواجهه پلیس با پروندههای متعدد است و سعی دارد با این سبک، وجهی اجتماعی و تعاملی از پلیس نشان دهد. با بررسی تحلیلی این اثر اما نقاط چالش برانگیز در متن و ساختار داستان، سبب شده است تا نتواند همچون داستانهای پلیسی طیف تماشاگران علاقمند را به سوی خود مشتاق کند.
کلانتری ۱۱ میخواهد برخلاف آثار پلیسی رایج که عموما معمایی و کارآگاه گونه طرح میشوند، تصویری حقیقی از پلیس نشان دهد؛ اما در عین حال پا به جهانی آرمانی میگذارد که در آن همه مشکلات به بهترین شکل ممکن توسط پلیس حل می شوند! ساختار حقیقی پلیس و در عین حال ایده آل گرایی موجود، در فرامتن اثر تناقضی ایجاد کرده است که حتی نمیتواند وجه نمایشی سریال را حفظ کند.
کاراکترها و به ویژه محوریت آن که با رئیس کلانتری(با بازی تینو صالحی) است، بیشتر از آن که شبیه به پلیس و مختصات شخصیتی او باشند، نقش حل کننده مشکلات مردمی را ایفا میکنند. پیشتر در سریالهای مشابه، وجه معمایی پلیس نقطه عطف متن بوده تا به واسطه آن گرههای داستانی یکی یکی باز شوند. با این حال در این مجموعه، کاراکتر پلیس با ایده آل گرایی کارگردان، صرفا نقش بزرگتری را القا میکند که باید با واسطهگری و کمی چاشنی قانون، به حل کشمکشهای مردمی بپردازد.
هرچند که این امر میتواند وجههای از پلیس مردمی و مطلوب را به تصویر کشاند اما در جهان روایتهای سینمایی فاقد نمایش قابل قبولی از ژانر پلیسی است. اساس این ژانر با داستانهای معمایی، کشمکش میان کاراکتر پلیس و مجرم و هیجان تنیده و جریان دارد؛ تقلیل آن صرفا به ابعاد انسانی، از عنصر کلیدی این ژانر، یعنی هیجان میکاهد.
نکته بعدی موقعیت ثابتی است که از ابتدا تا انتهای حل پرونده در آن میگذرد. پیشتر میرباقری در نمایش خانگی، سریال «شاهگوش» را با ژانر طنز و پلیسی ساخت که داستان آن نیز در لوکیشن ثابت با خلق موقعیتهای کمدی به گونهای موفق پیش رفت. با این حال این سبک علاوه بر خلاقیت میتواند موقعیت ریسک پذیری نیز داشته باشد. در کلانتری ۱۱ موقعیت ثابت در سکانسهایی موجب خلاقیت و در سکانسهایی دیگر سبب شده تا از بحث هیجان کاسته شود و نتواند به جریان داستان کمک کند. درواقع ترکیب سوژه انسانی پلیس با لوکیشن ثابت و به دور از هیجان، مختصات یک سریال پلیسی را زیر سوال برده و نمیتواند نقشی در جذب مخاطب این ژانر رقم بزند.
به صورت کل به نظر میرسد سازندگان سریال به جای تمرکز بر عنصر بنیادین این ژانر یعنی معما و تعلیق، تلاش کردهاند تا بر وجوه انسانی پلیس تاکید کنند. این تمرکز اگرچه قابل تقدیر است اما نباید باعث شود تا هیجان و جذابیت ذاتی درامهای پلیسی به حاشیه رانده شود. در دنیای امروز، مخاطب نه تنها به دنبال قهرمانانی آرمانی، بلکه نیازمند روایتی است که ذهن او را به چالش بکشد و در گیر و دار کشف حقیقت، او را با خود همراه سازد.
«کلانتری ۱۱» با دور شدن از این اصل کلیدی فرصت درخشیدن در میان آثار نمایشی را از دست داده و بیشتر به مجموعهای از داستانهای اخلاقی و شعاری بدل شده است تا یک درام پلیسی نفسگیر.
با نگاهی به آثار تولید شده باید گفت که درحقیقت آینده این ژانر در تلویزیون نیازمند بازگشتی جسورانه به ریشههای آن، یعنی تلفیق هوشمندانه معما و شخصیت پردازی عمیق است تا بتواند مخاطب امروز را با خود همراه سازد.#پلیس#کلانتری_۱۱#سریال#تلویزیوناخبار هنری را میتوانید از طریق صفحه هنر و رسانه فارس دنبال کنید.
19:04 - 13 اردیبهشت 1405
7 پاسخ
@hamed_am13 اردیبهشت 1405در پاسخ بهفیلم بسیار خوبی هست.من چون خودم قبلا سرباز کلانتری بودم، به نظرم خوب موضوعات رو تصویر کرده.
@hamed_am13 اردیبهشت 1405در پاسخ بهالبته دایره موضوعات رو بیشتر میشه گسترش داد.مثلا جرائم شراب فروشی یا آدم ربایی یا پارتی های مختلط.البته در این موضوعات کلانتری مرجع اصلی نیست، اما مرجع ابتدایی است.
@user1707854077713 اردیبهشت 1405در پاسخ بهاین دوستان که این فیلم را ساختند به نظرم حتی یک ساعت در یک کلانتری قدم نزده اند و اصلا چیزی که ساختند با آنچه در کلانتری ها میگذرد تفاوتی دارد از زمین تا آسمان...
@user17762775373313 اردیبهشت 1405در پاسخ بهفیلم خوب و باحالی هست.من فیلم های جدید رو نگاه نمیکنم، ولی این رو همه اش رو دیدم.
@AliAkbarAnsari13 اردیبهشت 1405در پاسخ بهنقد در مورد آنچه شما دوس داری و میپسندی و هیجان و معما بود یا در مورد خود اثر؟ یه جا میگید جای تقدیر داره ولی باید معمایی و هیجانی باشه، اصرار شما بر اینکه چون اسم کلانتی و لباس پلیس اینجا هست پس ژانر هم طبق همین مولفه تعریف میشه اونم از دید شما...وجدانا این نقد بود؟؟؟اتفاقا نقاط قوت این سریال هم…نمایش بیشتر
