کارگردان «محفل»: جذابیت قرآن را نشان دادیم
محمد جواد حشمتی کارگردان فصل اول برنامه «محفل» گفت: وقتی فصل اول را شروع کردیم، یک حرفی که بود میگفتند برنامه قرآنی و جذابیت دو چیز متفاوت است. توانستیم در این دو فصل و فصل سوم نشان دهیم که قرآن خیلی جذاب است. چند نمونه نیز به عنوان مهمان داریم که کسانی هستند که بعد از محفل به قرآن روی آوردند و باعث افتخار ما است.
خبرگزاری فارس-گروه رادیو و تلویزیون: ماه رمضان از جمله ایامی است که در آن ویژه برنامههای مناسبتی با محورهای معارفی و سبک زندگی اخلاقی بیشتر به چشم میآید. لکن در طول دههها همواره جای خالی برنامهای با ساختار و محوریت قرآن که اصل در ماه رمضان است، کمتر به چشم میآمد. بیشتر برنامههای قبل از افطار در ماه رمضان اختصاص به ویژه برنامههایی داشت که بیشتر حول محور اخلاق و بازگویی روایت زندگی افراد مختلف میچرخید. به شکلی که قرآن و ابعاد آن، به شکلی که باید در رسانه ملی ظهور و بروز پیدا نمیکرد.
سال گذشته اما برنامهای به عرصه برنامه سازی آمد که تلاش داشت تا قرآن را در رسانه ملی به عنوان محوریت قرار دهد و در این راستا نوعی تحول را در برنامههای معارفی رقم زند. محفل ویژه برنامه مناسبتی ماه مبارک رمضان به عنوان برنامهای معارفی و در سطح بیگ پروداکشن در طول دو فصل به پخش رسید و اکنون فصل سوم آن از اول ماه رمضان شروع خواهد شد. این برنامه برخلاف سایر برنامههای مناسبتی ماه رمضان، محوریت محتوای خود را براساس قرآن قرار داده است و با ساختاری مشابه ساختار برنامه سازی در جهان عمل کرده است. به گونهای که میتوان گفت در سالهای اخیر با چنین تولیداتی، برنامههای معارفی تحولی را در ساختار خود در تلویزیون تجربه کردهاند.
این برنامه تلویزیونی به نوعی تنها در سطح داخلی باقی نماند و پس از فصل دوم به شکلی ابعاد بین المللی نیز پیدا کرد. حضور میزبانانی از کشورهای مختلف سبب شده است تا این برنامه یک بعد بین المللی نیز پیدا کند و تنها در چارچوب یک برنامه تلویزیونی باقی نماند. همچنین چندگانه شدن ابعاد آن و بحث سفرهای استانی، محفل را به گونهای دیگر و فراتر از یک برنامه تلویزیونی برای مخاطب معرفی میکرد.
فصل جدید برنامه محفل نیز تلاش داشته تا تغییراتی نسبت به فصول گذشته خود داشته باشد. به ویژه آن که در این فصل به واسطه وقایع محور مقاومت، در دکور برنامه تغییر قابل توجهی به وجود آمده است و در سطح میزبانان نیز میتوان تغییراتی را مشاهده نمود. در این راستا در استودیو محفل و در طی ضبط چند آیتم از برنامه حضور داشتهایم. این حضور نیز متقارن شده بود با ضبط آیتمهایی از برنامه، ویژه شبهای قدر که حال و هوای معنوی خاص خود را به همراه داشت. از داستان حضور روضه خوانی نابینا به همراه مادر خویش تا میزبانی از خانواده شهید محور مقاومت، روایتی از حضور کوتاه ما در پشت صحنه را به همراه داشت و پس از آن در فضای میدانی گفتگویی داشتهایم با سید محمد حسین هاشمی گلپایگانی تهیه کننده برنامه و محمد جواد حشمتی کارگردان فصل اول که به شرح زیر است:
فارس: این فصل از محفل چه تغییراتی در ساختار و محتوا به خود دیده است؟سید محمدحسین هاشمی گلپایگانی: میز داوران در این فصل یک تغییری دارد که در خدمت دوستی از کشور افغانستان هستیم و یک داوری هم به صورت مهمان چند قسمتی در خدمت ایشان هستیم. چند قسمت در خدمت آقای ایوب آصف و چند قسمت هم در خدمت آقای پیام عزیزی هستیم. از زمانی که سال گذشته برنامه اتمام یافت تقریبا تعطیلی نداشتیم. یعنی تیم مستقر شد و حدود 3000 سوژه بررسی شد. از این سوژهها اتاق فکر تشکیل شد که چه سوژههایی بهتر است و چه تیپ سوژههایی از نظر محتوایی مناسب تر است. به یک جمع بندی رسیدیم که چگونه کار را جلو ببریم. سوژهها انتخاب و سیاستهای کلی برنامه پایه ریزی شد.
فارس: در ایام ماه مبارک رمضان برنامههای مختلفی را در کنداکتور داریم اما برنامهای را نداشتیم که قرآن در آن محور باشد. در صورتی که محوریت ماه رمضان با قرآن است.سید محمدحسین هاشمی گلپایگانی: به هر صورت جای آن خالی بود. ماه رمضان ماه قرآن است. جمهوری اسلامی ایران تاکید ویژهای بر قرآن دارد ولی یک برنامهای با یک پروداکشن خوب برای قرآن دیده نشده بود. به نظرم ماه رمضان تطبیق کامل با قرآن دارد و این سر جای خودش نشسته است. فارس: محفل سفرهای استانی هم داشته است. درباره آن بفرمایید.سید محمدحسین هاشمی گلپایگانی: بله ما تقریبا 18 سفر استانی و بین المللی داشتهایم که محافل بزرگی بوده است. الحمدالله استقبال چند هزار نفری چه داخل و خارج از کشورداشتهایم و نشان میدهد که محفل صرفا یک برنامه اجتماعی و تلویزیونی نیست، یک کنشگر در فضای فرهنگی است. در ابعاد بین المللی بازدید خیلی خوبی داریم. در کشورهای مختلف و اسلامی به علت اینکه قرآن موضوعی است که کشورهای اسلامی حول محور آن میچرخند.
فارس: درباره بازخوردها نسبت به برنامه بفرمایید. سید محمدحسین هاشمی گلپایگانی: ما تحول بسیار داشتیم. چند سوژه امسال داریم. کسانی که زندگی هایشان با محفل عوض شد و قرآن خوان شدند و دوباره به قرآن روی آوردند. این خیلی برای ما ارزشمند است و انرژی است که به کل تیم میدهد. از آن طرف هم استقبالی است که ما میبینیم. وقتی در ورزشگاه آزادی 120 هزار نفر استقبال میکنند. در پاکستان و در حرم حضرت علی ابن موسی الرضا حدود 200 هزار نفر استقبال میکنند یعنی اینکه برنامه مخاطبی دارد.فارس: این نوع از برنامهها در سطح بیگ پروداکشن تولید میشوند. از چالشهای این فصل بفرمایید. سید محمدحسین هاشمی گلپایگانی: آیتمهایی که باید هماهنگ شود و به آن توجه کنیم خیلی زیاد است. از هزار نفری که هر روز اینجا میآیند و در خدمت آنها هستیم. از دکور و مهمانانی که از سراسر دنیا میآیند در تولید چالش برانگیز است. از طرف دیگر در محتوا نیز چالشهایی است و هرکدام را که دقت نکنیم یک چالش بزرگ است.
فارس: ارتباط با مهمانان خارجی و سوژههای آنان چگونه شکل میگیرد؟سید محمدحسین هاشمی گلپایگانی: یک تیم هستند که کار آنان سوژه یابی بین الملل است و پیگیری میکنند و ارتباط برقرار مینمایند. از گروههایی که فعال هستند افراد معرفی و مصاحبه و دعوت میکنند. فارس: در ارتباط با تغییرات این فصل از دکور برنامه بفرمایید .سید محمدحسین هاشمی گلپایگانی: دکور کاملا تغییر کرده است و مسئله اصلی نوع المانهایی است که از قدس گرفته شده است. اسماءای که اینجا هستند اگر در مساجد آن دوره نگاه کنیم وجود دارند. قدس محوریت جهان اسلام است و نمیشود در این زمان به قرآن پرداخت و به قدس توجهی نشود. فارس: فکر میکنید محفل تا چه اندازه جای پرداخت دارد؟سید محمدحسین هاشمی گلپایگانی: قرآن معجزه است و تمام نمیشود. هرچقدر که بخواهد میتوان پرداخت و جلو رفت. این حرف اعتقادی ما است. ما هم هرچقدر جلو میرویم به بابهای جدید تری میرسیم. فارس: فکر میکنید در دو فصل گذشته تا الان محفل چه جایگاهی در تلویزیون پیدا کرده است؟سید محمدحسین هاشمی گلپایگانی: جز برنامههای پرمخاطب است و برای تلویزیون نیز مهم است.
فارس: بعد از آن که فصل دوم تمام شد فرایند اینکه این فصل را شروع و چگونه تنظیم کنید به چه نحو بوده است؟ محمد جواد حشمتی: حدود ده روز بعد از پایان فصل دوم دبیرخانه محفل تشکیل شد و شروع کردیم به برنامه ریزی برای فصل سوم برنامه و همچنین برنامههای میدانی هم داشتیم. در این فصل و فصول دیگر محفل تمام اتفاقاتی که افتاد ماحصل یک اتفاق جمعی بود. یعنی ما یک تیم کارگردانی، برنامه ریزی، ایده، محتوا و ... داریم. بالاخره نهایت و غایت رسانه این است که در مردم تاثیر بگذارد و آن را ببیند. متاسفانه به هر دلیلی مردم نسبت به مراسمات قرآنی خیلی اقبال نداشتند. ما در استانهای مختلف کشور برنامههای بزرگ و کوچک برگزار کردیم. سرتاسر ایران را سعی کردیم برویم و در هرکدام اتفاقی را رقم بزنیم. یک تیم نیز به موازات این هم مشغول استانی است و هم بین المللی. مثلا در پاکستان یک محفل بزرگ قرآنی داشتیم. در کنار آن تیمهای دیگری است که مثلا دکور چگونه طراحی شود و هدف امسال چطور باشد و به چه سمتی برویم.
فارس: این فصل چه تفاوتی با فصل گذشته دارد؟محمد جواد حشمتی: فصلهای قبل قاری و حافظ صرفا داشتیم ولی در فصولی که جلوتر میرویم به سمت مفاهیم قرآن حرکت میکنیم. یعنی آیات را با معنی و عمل آن نشان دهیم. این مقداری در فصل سوم بیشتر است. فارس: در آمارهایی که از سازمان صدا و سیما می آید، محفل نیز از جمله برنامههای پرمخاطب معارفی است. درباره این جذب مخاطب بفرمایید.محمد جواد حشمتی: فکر میکنم یک ویژگی که محفل دارد و خودمان در روزهایی که فصل اول را ساختیم تصور نمیکردیم، این بود که ما به شدت بین الملل دیده میشویم. یعنی جدا از درصدی که در داخل کشور اعلام میشود، ما بیش از آن خارج از کشور مخاطب داریم. میزبانان ما که به کشورهای دیگر سفر میکنند یا کسانی که از کشورهای دیگر میآیند که فکر میکنم امسال از حدود پانزده کشور مهمان داشتیم، حرفهایی میزنند که ما اصلا انتظار نداشتیم. این اتفاق مبارکی است که به لطف قرآن اتفاق افتاده است.
فارس: یک وجه مهم از دکور امسال محفل، قدس است که قرار دادید. این به چه منظور طراحی شده است؟محمد جواد حشمتی: اتاق فکر ما صرفا منوط به انتخاب میزبانان یا مهمانان نیست و در طی جلسات برای دکور آن چیزی که الان امت اسلامی بعد از هفت اکتبر درگیر آن است، مسئله فلسطین است. مسئلهای که هم مورد تاکید رهبری است و هم مسئلهای است که جهان را تکان داده است. ما نیاز داشتیم به این بحث جدی تر پرداخته شود. ما به نسبت فصل قبل مهمانهایی که موضوع آنها مرتبط با محور مقاومت است دعوت کردیم و در کنار آن گفتیم المانی داشته باشیم. طراحی که دکور ما دارد ان شاءالله آن روزی که قدس آزاد میشود ما یک صحنی خواهیم زد در کنار قدس و آنجا محفل قرآن برگزار خواهیم کرد و این انگار تشبیهی به آن صحنی است که قرار است ساخته شود و ما پشت آن قدس را داریم. سعی کردیم حرف مقاومت را نمادین بگوییم. فارس: به این شکل و با چنین ساختاری برنامه مناسبتی و معارفی ساختن میبایست چالشهایی داشته باشد. از این چالشها بگویید. محمد جواد حشمتی: هرکس که مقداری کار رسانهای هم کرده باشد می داند برای برنامه ای که دو دوربین و یک مجری و مهمان داشته باشد، خیلی مسئله دارد. محفل به خاطر همین چالشهای بسیاری دارد. حدود هزار نفر تماشاچی است. برای ما راحت است که مهمان از تهران بگوییم ولی ما از کشورهای مختلف مهمان داریم و مسائلی چون هماهنگی، قانع کردن و ... وجود دارد. ضبط پر فشاری که ما داریم به هر حال میزبانان ما مثلا یکی از آنها از کشور انگلستان آمده است و هرکدام محدودیت زمان دارند. ما تیم جوان و خوبی داریم و الحمدالله توانستیم تا جایی که هست موانع را کم کنیم.
فارس: بازخوردهای محفل از افراد مختلف به چه صورت بوده است؟ محمد جواد حشمتی: بازخورد برنامه چه در داخل و چه در سطح بین الملل خوب است و اینها لطف خود قرآن و بازخوردهای قرآن است تا خود برنامه. اما کسانی را داشتیم که گفتند ما نماز نمیخواندیم ولی از وقتی محفل را دیدهایم شروع به خواندن قرآن و نماز کردهایم. یعنی آدمهایی که ما تصور نمیکردیم مخاطب برنامه قرآنی باشند. چیزی که ما میخواستیم و وقتی فصل اول را شروع کردیم یک حرفی که بود میگفتند برنامه قرآنی و جذابیت دو چیز متفاوت است. توانستیم در این دو فصل و فصل سوم نشان دهیم که قرآن خیلی جذاب است. چند نمونه نیز به عنوان مهمان داریم که کسانی هستند که بعد از محفل به قرآن روی آوردند و باعث افتخار ما است. فارس: برخی از برنامههای تلویزیونی به گونهای است که بعد از چند فصل دیگر محتوایی برای ارائه ندارند. فکر میکنید محفل تا چه اندازه میتواند ادامه پیدا کند؟ محمد جواد حشمتی: ما در انتهای هر فصل به خودمان میگوییم که تمام تلاشمان را کردیم. مثلا در تیم سوژه یابی 18 استان رفتهاند و سوژهها را دیدهاند. هم داخل کشور و هم در ابعاد بین الملی سوژههای قرآنی بسیار است. مثلا ما فکر میکردیم در فصل سوم محفل دیگر سوژهای نیست اما با سوژههایی مواجه میشویم که میگوییم به نسبت مقایسه چقدر بهتر هستند. #محفل#ماه_رمضان #قرآن#بین_الملل#برنامه_تلویزیونی#رسانه#فرهنگ#صدا_و_سیما#تلویزیوناخبار هنری را میتوانید از طریق صفحه هنر و رسانه فارس دنبال کنید. 15:12 - 11 اسفند 1403