فارس من| با کدام پول خودروی فرسوده را نوسازی کنیم
مالکان خودروهای مدل ۸۵ و قدیمیتر با انتقاد از حذف سهمیه بنزین یارانهای، خواستار تعلیق اجرای آییننامه خودروهای فرسوده تا زمان ارائه تسهیلات و مشوقهای واقعی برای نوسازی شدند و تأکید کردند که بدون حمایت دولت، امکان جایگزینی خودرو برای بسیاری از خانوارها وجود ندارد.
فارس من - نوسازی خودروهای فرسوده یکی از سیاستهای مورد تأکید برای کاهش آلودگی هوا، مدیریت مصرف سوخت و افزایش ایمنی ناوگان است، اما اجرای موفق این سیاست زمانی امکانپذیر خواهد بود که همزمان مسیر جایگزینی خودروهای قدیمی نیز برای مالکان فراهم شود؛ موضوعی که با تصویب اصلاحیه آییننامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، به یکی از مطالبات جدی مالکان خودروهای مدل پایین تبدیل شده است.در همین راستا، هیئت وزیران در مرداد ماه ۱۴۰۵ اصلاحیه این آییننامه را تصویب کرد که بر اساس آن، خودروهای سواری بنزینی با عمر بیش از ۲۰ سال، یعنی تولید سال ۱۳۸۵ و قبل از آن، در زمره خودروهای فرسوده قرار میگیرند و مشمول محدودیتهایی از جمله حذف سهمیه سوخت یارانهای با نرخهای ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی، ممنوعیت تردد، نقلوانتقال و تعویض پلاک در کلانشهرها و همچنین ممنوعیت فعالیت در سکوهای حملونقل اینترنتی و خدمات حمل بار و مسافر میشوند. اگر چه هدف این تصمیم، خروج خودروهای فرسوده از چرخه تردد و کاهش مصرف سوخت و آلودگی هوا عنوان شده است اما اعمال این محدودیتها در حالی که بسیاری از مالکان توانایی مالی خرید خودروی جایگزین را ندارند، نگرانی درباره نحوه اجرای طرح و هزینهای را که این سیاست بر دوش خانوارها خواهد گذاشت، افزایش داده است.
مالکان خودروهای قدیمی چه میگویند؟
اعمال این محدودیتها با واکنش مالکان خودروهای قدیمی همراه شده و در همین زمینه، پویشی با عنوان «سهمیه بنزین خودروهای مدل ۸۵ و قدیمیتر را قطع نکنید» در سامانه فارس من به ثبت رسیده است. امضاکنندگان این پویش ضمن تأکید بر ضرورت نوسازی ناوگان، خواستار اصلاح آییننامه و ارائه مشوقهای واقعی به مالکان خودروهای فرسوده شدهاند. بخش مهمی از اعتراضات نیز به معیار تشخیص فرسودگی مربوط است؛ به گونهای که برخی مالکان معتقدند صرف سال تولید نمیتواند معیار دقیقی برای تعیین میزان فرسودگی و آلایندگی خودرو باشد و شاخصهایی مانند وضعیت فنی، مصرف سوخت، میزان آلایندگی و نتیجه معاینه فنی نیز باید در تصمیمگیری لحاظ شود.برخی مخاطبان برای این مطالبه، نمونههایی از خودروهای خود را مطرح کردهاند؛ از جمله مالک پژو پارس مدل ۱۳۸۴ که میگوید چند ماه پیش موتور خودرو را تعویض کرده و برای آن معاینه فنی گرفته است و معتقد است خودرویی که از نظر فنی سالم بوده و مصرف و آلایندگی آن در محدوده استاندارد قرار دارد، نباید صرفاً به دلیل سال تولید مشمول اسقاط و حذف سهمیه سوخت شود. مالک دیگری نیز درباره پژو پارس ELX مدل ۱۳۸۵ خود نوشته است که با یک باک پر از مشهد تا قم آمده و مصرف خودرو حدود ۷ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر بوده است؛ موضوعی که از نگاه او ضرورت توجه به وضعیت واقعی خودرو به جای تکیه صرف بر سن آن را نشان میدهد. پولی برای خرید خودروی جایگزین نیست
در کنار این دغدغه فنی، مسئله توان اقتصادی خانوارها بخش مهم دیگری از اعتراضات را شکل داده است. بسیاری از مالکان میگویند اگر توان خرید خودروی جدید را داشتند، همچنان از خودروهای ۲۰ ساله استفاده نمیکردند. یکی از مخاطبان با اشاره به اینکه خودروی مدل ۱۳۸۳ تنها وسیله نقلیه خانواده و بخش مهمی از دارایی اوست، تأکید کرده است که برای جایگزینی آن باید چند صد میلیون تومان وجه نقد پرداخت کند؛ مبلغی که برای یک کارمند دارای دو فرزند دانشجو به آسانی قابل تأمین نیست. برخی مالکان بازنشسته نیز با اشاره به درآمد محدود خود، درباره امکان تأمین هزینه خرید خودروی جدید ابراز نگرانی کردهاند.
چرا هزینه نوسازی بر دوش مردم باشد؟
همین مسئله باعث شده بخشی از انتقادات متوجه سیاستهای بازار و صنعت خودرو نیز باشد. برخی مخاطبان معتقدند اگر هدف اصلی، کاهش مصرف سوخت و آلودگی هواست، در کنار محدودیت برای خودروهای قدیمی باید میزان مصرف و کیفیت خودروهای تولید داخل نیز مورد توجه قرار گیرد. یکی از مخاطبان تأکید کرده است که به جای تحمیل هزینه به مصرفکننده کمبضاعت، باید از خودروسازان مطالبه شود خودروهایی با مصرف سوخت بالا تولید نکنند. از نگاه این گروه، اعمال محدودیت برای خودروهای فرسوده بدون عرضه خودروی اقتصادی و فراهم کردن امکان تأمین مالی، بخشی از هزینه مشکلات ساختاری بازار خودرو را بر دوش مصرفکننده قرار میدهد.
ابتدا حمایت سپس اجرای محدودیت
بر همین اساس، امضاکنندگان پویش فارس من خواستار آن هستند که پیش از اجرای کامل محدودیتها، بسته حمایتی جامعی برای مالکان خودروهای فرسوده تدوین شود. ارائه وامهای کمبهره و بلندمدت، تعریف مشوقهای واقعی برای خرید خودروی جایگزین، تخفیف در عوارض و مالیات و افزایش مهلت ثبتنام از جمله مطالبات مطرح شده است. همچنین پیشنهاد شده است تعریف فرسودگی تنها بر اساس سن خودرو نباشد و شاخصهایی مانند مصرف سوخت، میزان آلایندگی و وضعیت فنی نیز در آن لحاظ شود تا خودروهای سالم و کمآلاینده صرفاً به دلیل سال تولید با محدودیت مواجه نشوند.
نماینده مجلس: دولت باید بخشنامه خودروهای فرسوده را لغو کند
این مطالبه در سطح نمایندگان مجلس نیز مطرح شده است؛ حسینعلی حاجیدلیگانی، نماینده شاهینشهر، برخوار و میمه، با انتقاد از محدودیتهای اعمال شده برای خودروهای فرسوده، مالکان این خودروها را عمدتاً از اقشار ضعیف دانسته و بر ضرورت حمایت مالی دولت تأکید کرده است. وی فراهم شدن خودروهای اقتصادی ۶۰۰ تا ۷۰۰ میلیون تومانی را ضروری دانسته و خواستار لغو فوری این بخشنامه از سوی معاون اول رئیسجمهور شده است. نوسازی ناوگان؛ ضرورتی که بدون حمایت نتیجه نمیدهد
مجموع این انتقادات نشان میدهد اختلاف بر سر اصل نوسازی نیست، بلکه بر سر شیوه اجرای آن است؛ سیاست نوسازی زمانی میتواند به کاهش آلودگی و مصرف سوخت منجر شود که همزمان امکان واقعی و اقتصادی جایگزینی خودرو برای خانوارها فراهم شود و هزینه این تحول بهصورت یکطرفه بر دوش مالکان کمبرخوردار قرار نگیرد.
16:51 - 26 مرداد 1405