تبدیل ایران به هاب امنیت غذایی منطقه با تعامل راهبردی با پاکستان
وجود بازار ۶۰۰ میلیون نفری عمدتاً واردکننده در ۱۵ کشور همسایه، ایران را در موقعیت بینظیری برای تبدیل به هاب امنیت غذایی منطقه قرار داده؛ پاکستان اولین و مهمترین گام این مسیر است.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ پس از جنگ آمریکایی-صهیونی علیه کشور ایران و مدیریت عبور و مرور کشتیها در تنگهی هرمز، تأمین انرژی و امنیت غذایی در دنیا تحت تاثیر قرار گرفته است. مسیرهای مرسوم و زنجیرههای تجاری متعارف کارکرد خود را از دست داده یا با اختلال جدی مواجه شده است. در آیندهای نزدیک کشورهای صادرکننده اقدام به کاهش یا قطع صادارت محصولات اساسی کرده و کشورهای واردکننده با کمبود محصول قابل خرید و افزایش شدید قیمت مبادلاتی مواجه خواهند شد. در چنین شرایطی دو راهکار پیش روی کشورهای واردکننده غذا قرار میگیرد؛•اول اتخاذ سیاستهای خودکفایی به ویژه در محصولات اساسی•دوم اقدام به تأمین امن و پایدار محصولات اساسی مورد نیاز خود
تأمین امن و پایدار غذا، به معنی گذار از تجارت مبتنی بر رابطه مبادله و فروض متعارف اقتصاد بینالملل به تجارت درهمتنیده با شرایط سیاسی، امنیتی و نظامی است. به بیان دیگر تجارت آزاد بین المللی غذا جای خود را به تجارت بلوکی با کشورهای دوست و همسو مبتنی بر پیمانهای سیاسی-امنیتی یا همسایگی خواهد داد.ایران نیز در حین و پساجنگ رمضان باید برای حفظ و افزایش تابآوری، تأمین امن و پایدار غذای وارداتی خود را در دستور کار قرار دهد. در حال حاضر از نظر ارزشی 30 درصد از غذای ایران به خارج از کشور وابسته و اهم این وابستگی در زنجیره روغن و طیور است.این در حالی است که بیش از ۸۸ درصد صادرات جهانی این کالاها در اختیار دولتهای ناهمسو یا متخاصم قرار دارد. وجود بازار 600 میلیون نفری عمدتا واردکننده در 15 کشور همسایه؛ وجود تولیدکنندگان بزرگ غلات و کود در شمال ایران و اختلال امنیت غذایی جهانی ناشی از جنگ در تنگه هرمز در کنار موقعیت ژئوپلتیک ایران، فرصت و ضرورت تبدیل شدن ایران به هاب امنیت غذایی و کشاورزی منطقه را بیش از پیش نمایان و قابل دستیابی میکند.
نقش پاکستان در هاب امنیت غذایی منطقه
پازل تبدیل ایران به هاب کشاورزی و امنیت غذایی منطقه دارای قطعاتی است که هریک به تنهایی اهمیت ویژهای دارد. یکی از این قطعات مهم، کشور پاکستان است. پاکستان بهواسطه مرزهای زمینی متعدد با ایران از جمله مرزهای تفتان-میرجاوه، پاکستان-پیشین، پنجگور-ریمدان و گوادر-چابهار ریسک تجارت دریایی را صفر و وجود دو بندر مهم چابهار در جنوب شرقی ایران و گوادر در جنوب غربی پاکستان، امکان اتصال ترکیبی زمینی و دریایی را فراهم میکند. پس از جنگ 12 روزه همکاری و تعامل دیپلماتیک در سطوح بالای سیاسی، نظامی و امنیتی دو کشور افزایش چشمگیری داشت. آغاز به کار کمیسیون مشترک اقتصادی ایران و پاکستان با دستور کار توسعه زیرساختهای حملونقل مرزی و ریلی،ایجاد کانال مالی امن و مشترک برای تهاتر کالا، طراحی نقشه راه ۱۰ میلیارد دلاری تجارت دوجانبه و توسعه بازارچههای مرزی از رخدادهای پس از جنگ 12 روزه صورت گرفت. اقتصاد مردمی و مبتنی بر تجار خصوصی و نیز ساختار اداری مبتنی بر مدیریت ارتش از ویژگیهای حکمرانی پاکستان است.پاکستان با تولید ۵۳ میلیون تن غلات، ۲.۲ میلیون تن گوشت مرغ، بیش از ۶ میلیون تن دانه روغنی، بیش از ۳ میلیون تن گوشت قرمز منبع خوبی برای پر کردن خلأهای تأمین کالاهای اساسی کشور ایران است. ظرفیتهای همکاری با پاکستان در امنیت غذایی شامل تجارت، تهاتر و همکاری مشترک تولید کشاورزی است که در ادامه به اختصار بیان میشود.
۱. تجارت
پاکستان ظرفیت تجاری خوبی متناسب با نیاز وارداتی ما در محصولاتی چون برنج، گوشت و ذرت دارد. این ظرفیت صادراتی که مورد اقبال مسئولین پاکستانی نیز هست در ادامه بیان میشود.برنجظرفیت صادراتی برنج پاکستان بیش از 4 میلیون تن است و نیاز وارداتی ایران در برخی سالها به 1.5 میلیون تن میرسد. در حال حاضر نزدیک به 30 درصد از برنج ایران از پاکستان وارد میشود که قابلیت تأمین 100 درصدی آن وجود دارد. واردات برنج از پاکستان 7 تا 10 روز زمان نیاز دارد که دو هفته کوتاهتر از واردات از هند است.گوشت قرمزپاکستان ظرفیت تولید سالانه بیش از 3 میلیون تن انواع گوشت قرمز را دارد و 80 هزارتن به کشورهای عربستان، امارات و قطر صادر میکند. بازاررسانی گوشت وارداتی از پاکستان یک هفته بوده که کاملاً نسبت به زمان 60 روزه واردات از برزیل ارجحیت دارد. وجود قرارداد IHR بین ایران و پاکستان در رعایت پروتکلهای دامپزشکی ضامن واردات دام و گوشت گرم سالم با کیفیت از این مسیر امن و پایدار است.ذرترشد 4.5 برابری تولید ذرت از سال 2000 تا 2020 در پاکستان نشان از ظرفیت مناسب این کشور برای تأمین بخشی از نیاز وارداتی ذرت ایران از مسیر خرید، بارگذاری تقاضا و کشاورزی قراردادی روی ذرت این کشور برای فصول آتی کشت است.
۲. تهاتر به عنوان ابزار مبادله پایدار
پاکستان یکی از واردکنندگان گاز مایع (LNG) و کود اوره در منطقه است. ایران سالانه نزدیک به 700 میلیون دلار گاز مایع به پاکستان صادر میکند که منبع مناسبی برای تهاتر این عدد با نیاز وارداتی برنج، گوشت و ذرت است. با این کار مسئله تسویه مالی و نیاز به ارز واسط رفع میشود. 50 درصد عملکرد محصولات کشاورزی جهان ناشی از کود اوره بوده که جنگ در تنگه هرمز تأمین اوره برای کشورهای واردکننده را با اخلال جدی مواجه کرده است. ایران سالانه 8 میلیون تن اوره تولید و حدود 5 میلیون تن صادر میکند. اوره صادراتی ایران و مدیریت اوره در تنگه هرمز ابزارهایی برای پاسخ به واردات اوره پاکستان و در مقابل تقاضای واردات محصولات اساسی ایران از پاکستان است.
۳.همکاری مشترک تولید
ظرفیت 1.9 میلیون هکتاری کشت نشده پاکستان از گزینههایی است که زمینهی همکاری مشترک تولید و تأمین محصولات اساسی مورد نیاز ایران از جمله کل سویا و نیمی از ذرت وارداتی ایران را فراهم میکند. این سیاست باید با رایزنی دولت و بخش خصوصی دو کشور برای فصل کشت آتی آغاز شود.این الگو با کشت فراسرزمینی متعارف متفاوت است. در اینجا تولید محصولات مورد نیاز ایران در پاکستان با تأمین برخی نیازهای وارداتی پاکستان از ایران، مانند صیفیجات و میوه، در قالب ترتیبات بلندمدت تولیدی پیوند میخورد. ایجاد چنین وابستگی متقابلی هزینه خروج یکجانبه از تعهدات را افزایش داده و به تأمین امن و پایدار محصولات اساسی کمک میکند.
سیاست توزیع فوری متناسب با شرایط جنگ
تأمین امن و پایدار غذا از مسیر همکاریهای منطقهای، بدون سیاست مناسب برای دسترسی پایدار همهی خانوارها به این محصولات، در شرایط جنگی میتواند به اتلاف منابع و شکلگیری ناامنی غذایی منجر شود. از این رو، راهبرد تأمین خارجی باید همزمان با سیاستهای کارآمد توزیع و دسترسی داخلی تکمیل شود.ایجاد زیرساخت و اجرای سیاست کالابرگ الکترونیک در چند ماه گذشته از اقدامات درست برای تأمین امنیت غذایی در شرایط بحران است. در صورت تداوم یا تشدید شرایط جنگی، این سیاست با خرید حجمی دولت و تقویت ذخیرهسازی مویرگی و خانگی مواد غذایی تکمیل میشود. در همین چارچوب، برنج، گوشت و غلات وارداتی از پاکستان میتواند در قالب بسته ویژه جنگ رمضان در سبد کالابرگ الکترونیک خانوارهای ایرانی قرار گیرد و برای افزایش اطمینان خاطر خانوارها، امکان خرید حجمی و ذخیره خانگی این اقلام نیز فراهم شود.#امنیت_غذایی#پاکستان 15:41 - 26 فروردین 1405