اکرام سالمندان، از «توصیه» تا «مهارت»
روز جهانی سالمندان فرصتی است برای بازاندیشی در سبک زندگی ما. پیامبر اکرم(ص) فرمودهاند: «أکرموا کبارکم»؛ بزرگترهای خود را اکرام کنید. اما ما اغلب به تکرار همین عبارت بسنده میکنیم. درحالیکه در بسیاری از کشورها، یک جمله اینچنینی تبدیل به دهها صفحه آموزش رفتاری میشود؛ از نوع نگاه و لحن گرفته تا قوانین شهری و اجتماعی. اگر بخواهیم جامعهای سالم داشته باشیم باید احترام به سالمندان را از سطح شعار به سطح رفتارهای روزمره و مهارتهای قابل آموزش ارتقا دهیم.نخستین جلوه احترام در کلام و گفتوگوست. وقتی با سالمند حرف میزنیم باید آرامتر و شمردهتر سخن بگوییم، حرفش را قطع نکنیم، به او فرصت کامل برای پاسخ بدهیم، لبخند بزنیم و تماس چشمی مؤدبانه داشته باشیم. باید صبور باشیم اگر یک سؤال را چند بار تکرار کرد، از کلمات محبتآمیز و نام محترمانه استفاده کنیم، به خاطراتش گوش دهیم، تجربههایش را جدی بگیریم، شوخی آزاردهنده نکنیم و با حوصله نظرش را بپرسیم. همین جزئیات کوچک باعث میشود او احساس کند هنوز شنیده و دیده میشود.احترام واقعی در محیط خانه آزموده میشود. اینکه هنگام ورودشان از جا برخیزیم، جای راحت برایشان آماده کنیم، غذای مناسب و متناسب با شرایطشان فراهم سازیم، در تصمیمهای خانوادگی نظرشان را جویا شویم، در کارهای سنگین کمکشان کنیم اما استقلالشان را نگیریم، وسایل شخصیشان را بیاجازه جابهجا نکنیم، همراهشان در عبادت یا خرید برویم، خاطراتشان را ثبت کنیم، جشنهای خانوادگی را با حضورشان پررنگتر برگزار کنیم، و حتی با یک لیوان آب در کنار دستشان نشان دهیم که مورد توجهاند؛ همه اینها مصادیق عینی «اکرام» در خانواده است.
جامعهای که برای سالمندان جایگاه قائل است، نشانه بلوغ فرهنگی دارد. احترام در فضای عمومی یعنی جای خود را در اتوبوس یا مترو به آنها بدهیم، هنگام عبور از خیابان همراهشان شویم، در صفها اولویت بدهیم، راه را برایشان باز کنیم، در بانک یا اداره فرمها را با حوصله پر کنیم، در بیمارستان وقت بیشتری صرف توضیح دهیم، در فروشگاه خریدشان را حمل کنیم، در مراسم رسمی معرفی محترمانه داشته باشیم، از تجربهشان بهره ببریم، و امکانات شهری مثل رمپ و صندلیهای مخصوص را فراهم سازیم. این رفتارها در کنار هم سالمند را شهروند درجه یک میسازد.با تغییرات دنیای امروز، کرامت سالمند فقط در کلام یا خانه خلاصه نمیشود. باید نسخههای پزشکی را ساده توضیح داد، زمان مصرف دارو را یادآوری کرد، وسایل کمکی مثل عینک و عصا را آماده گذاشت، صبورانه به پرسشهای مکرر پاسخ داد، کار با تلفن همراه یا دستگاه خودپرداز را با آرامش آموزش داد، برنامههای کاربردی را نصب کرد، در نوبتگیری اینترنتی یا کارهای بانکی آنلاین کمکشان کرد، نوشتهها را بزرگتر چاپ کرد، به حریم خصوصی دیجیتالشان احترام گذاشت و در عین حال آنها را تشویق کرد که فعال و مستقل باقی بمانند.اگر به جزئیات نگاه کنیم، بهراحتی میتوان نزدیک به صد رفتار کوچک و بزرگ را برای احترام به سالمندان فهرست کرد؛ از سلام کردن پیشدستانه، باز کردن در، هدیه دادن، احوالپرسی تلفنی و دیدار مرتب گرفته تا همراهی در ورزش، تفریح، مراسم دوستانه یا حتی سکوت محترمانه در برابر انتقادشان. در این روز توجه کنیم که «اکرام» فقط یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه مهارتی روزمره است. جامعهای که این مهارت را آموزش دهد، هم عزت نفس سالمندان را حفظ میکند و هم الگوی احترام را برای نسلهای بعد به ارث میگذارد.
06:29 - 9 مهر 1404
1 Reactions
22.2k Views