انار فردوس از شهرت جهانی به چالشهای جدی رسید
انار فردوس، محصولی که روزگاری آوازه جهانی داشت و به کشورهای مختلفی چون ژاپن و کره جنوبی صادر میشد، حالا در معرض بحرانهای جدی قرار گرفته است.
خبرگزاری فارس- خراسان جنوبی، انار شهرستان فردوس در استان خراسان جنوبی، در گذشتهای نهچندان دور، یکی از مشهورترین و باکیفیتترین محصولات کشاورزی ایران و حتی بازارهای بینالمللی بود. این منطقه به دلیل آب و هوای مناسب و خاک حاصلخیز، ظرفیت بالایی برای تولید انار داشت و حتی صادرات این محصول به کشورهایی چون ژاپن و کره جنوبی رونق داشت؛ اما با گذشت زمان و تحت تأثیر تغییرات اقلیمی، آفات مختلف و خشکسالیهای متوالی، وضعیت تولید انار در فردوس با مشکلات زیادی روبهرو شده است.در این گفتوگوی تفصیلی، با عباسعلی غافلی از کشاورزان انار شهرستان فردوس، به بررسی چالشهای موجود در کشت انار، مشکلات اقتصادی و کاهش کیفیت این محصول پرداختهایم. حاج عباسعلی غافلی کشاورز با ۵۰ سال تجربه در عرصه باغداری، مشکلاتی چون افزایش آفات مانند کرم گلوگاه و دانه سفیدی، افت کیفیت محصول، و عدم دسترسی به تسهیلات و حمایتهای مناسب دولتی را مورد بحث قرار میدهد.وی همچنین در مورد پروژه پژوهشکده انار فردوس که مدتها پیش با هدف بهبود کیفیت و معرفی ارقام مقاوم به شرایط محیطی آغاز شد، صحبت کرده و اشاره میکند که اگر این پروژه به موقع تکمیل میشد، ممکن بود بسیاری از مشکلات کنونی حل شود. در این گزارش، علاوه بر بررسی مشکلات، راهحلهایی برای بازگشت انار فردوس به روزهای رونق گذشته نیز مطرح میشود.این گفتوگو میتواند به مسئولان، دستاندرکاران کشاورزی و کسانی که در این حوزه تصمیمگیری میکنند، چشمانداز بهتری از مشکلات کشاورزان فردوسی بدهد و راهکارهایی عملی برای بهبود وضعیت تولید انار در این شهرستان ارائه دهد.
روایت ۵۰ سال تجربه در کشاورزیفارس: سلام! لطفاً کمی از خودتان و وضعیت کشاورزی انار در شهرستان فردوس بگویید.عباسعلی غافلی: سلام! من 50 سال تجربه در کشاورزی دارم و در شهرستان فردوس که یکی از بزرگترین تولیدکنندگان انار در استان است، مشغول به کار هستم. اول از همه از خداوند بزرگ تشکر میکنم که همیشه نعمتهای خود را به ما ارزانی می دارد و توفیق میدهد که در این راه گام برداریم.انار فردوس زمانی بسیار معروف بود و حتی خریدارانی از کشورهای ژاپن و کره جنوبی داشت؛ ولی در چند سال اخیر، مشکلات زیادی گریبانگیر کشاورزان انار فردوس شده است.از تغییرات اقلیمی گرفته تا آفات مختلف، شرایط سختتر از همیشه شده است.خشکسالی، آفات و از دست دادن بازارهای صادراتیفارس: مشکلاتی که اشاره کردید، چه تاثیراتی بر تولید انار شما گذاشته است؟عباسعلی غافلی: تغییرات اقلیمی، بهویژه خشکسالیهای متوالی و گرمای شدید تابستان، خیلی بر محصول ما تاثیر گذاشته است. در کنار اینها، آفات زیادی مثل کرم گلوگاه و دانه سفیدی باعث کاهش کیفیت انار شدهاند. این مشکلات به حدی است که دیگر نمیتوانیم محصول خود را به قیمتهای مناسب به فروش برسانیم.در گذشته، انار فردوس به بازارهای خارجی صادر میشد و حتی انار شیشهکپ برای مصرف شب چله در ایران و خارج از کشور طرفداران زیادی داشت؛ ولی امروزه این بازارها به دلیل کیفیت پایین محصول از دست رفته است.
چالشهای کشاورزان انار فردوسفارس: به نظر شما چه عواملی باعث شده که انار فردوس دیگر همانند گذشته به جایگاه خود نرسد؟عباسعلی غافلی: به نظر من، مهمترین عاملی که باعث شده انار فردوس دیگر نتواند مانند گذشته جایگاه خود را حفظ کند، خشکسالیهای متوالی و تغییرات اقلیمی است. این تغییرات باعث کاهش کیفیت محصول و افزایش هزینههای تولید شده است؛ بسیاری از اوقات نه بارشهای کافی داریم و نه دمای هوا به گونهای است که محصول بهطور مناسب رشد کند. همچنین، تغییرات آب و هوایی فشار مضاعفی به کشاورزان وارد کرده و شرایط را دشوارتر کرده است.همچنین نداشتن تحقیقات و پژوهش کافی در زمینه اصلاح رقمهای انار سازگار با تغییرات اقلیمی نیز یکی از عوامل است. در سال 1392، پروژهای به نام پژوهشکده انار در فردوس شروع شد که قرار بود به ما کمک کند؛ متاسفانه این پروژه هنوز تکمیل نشده است و بدون آن، ما نتوانستهایم رقمهای مقاوم به آفات و تغییرات آب و هوایی داشته باشیم.پژوهشکده انار میتوانست نقطه امیدی برای کشاورزان باشد، ولی هنوز در میانه راه باقی مانده است.وعدههای دولتی بینتیجه ماندفارس: آیا در حال حاضر حمایتهای دولتی برای حل این مشکلات وجود دارد؟عباسعلی غافلی: در این چند سال، وعدههایی از سوی مسئولان داده شده، اما هیچکدام به نتیجه نرسیدهاند.به عنوان مثال، در سال جاری وعده تسهیلات خرید توافقی انار داده شد، ولی تا امروز خبری از آن نیست. این وعدهها هر سال تکرار میشود، ولی عملی نمیشود؛ یکی دیگر از مشکلات ما، عدم وجود مکان مناسب برای نگهداری انار است. در فصل سرما، انارها به سرعت خراب میشوند و چون سردخانهای نداریم، مجبوریم محصول خود را به قیمت پایین بفروشیم.
ضرورت همکاری کشاورزان برای نجات انار فردوسفارس: به مشکلاتی که اشاره کردید، آیا راه حلی برای مقابله با آفات و بهبود کیفیت انار وجود دارد؟عباسعلی غافلی: یکی از مهمترین آفات ما، کرم گلوگاه است؛ این آفت میتواند بسیاری از محصول ما را نابود کند.برای مبارزه با این آفت، نیاز به کار تیمی و همکاری بین کشاورزان داریم؛ باید انارهای آلوده جمعآوری و به طور کامل معدوم شوند؛ متاسفانه این کار بهخوبی در بسیاری از باغها انجام نمیشود و همین مشکل موجب شیوع بیشتر آفت میشود.یکی از پیشنهادات من این است که باید همزمان با مبارزه با آفات، تکنولوژیهای جدیدی را در کشاورزی به کار بگیریم تا از این بحرانها رهایی یابیم.تغییر کشت باغات انار به پسته و محصولات دیگرفارس: آیا فکر میکنید که اگر مشکلات حل نشود، کشاورزی انار در فردوس به زودی تمام خواهد شد؟عباسعلی غافلی: متاسفانه اگر همین روند ادامه پیدا کند، احتمالاً کشاورزان انار به تدریج از این شغل دست خواهند کشید؛ بهویژه با تغییرات آب و هوایی و مشکلات آفات، دیگر بسیاری از کشاورزان نمیتوانند هزینههای تولید را جبران کنند. در گذشته، ما درآمد خوبی از فروش انار داشتیم، ولی اکنون حتی هزینه کارگرانی که برای برداشت انار میآوریم هم نمیتوانیم پوشش دهیم. وضعیت به جایی رسیده که برخی از کشاورزان مجبور شدهاند باغات خود را به پسته یا دیگر محصولات کشاورزی تغییر دهند.
لزوم فراهمسازی تسهیلات مالی برای حمایت از کشاورزانفارس: چه انتظاری از مسئولان دارید؟عباسعلی غافلی: اولین درخواست ما این است که به پژوهشکده انار فردوس توجه بیشتری داشته باشند؛ این پروژه میتواند به کشاورزان کمک کند تا رقمهای مقاوم به آفات و تغییرات آب و هوایی را تولید کنند. همچنین نیاز داریم که مکانیزه شدن کشاورزی را جدی بگیرند؛ ما نیاز به ادوات کشاورزی پیشرفته داریم که بتواند در کاهش هزینهها و افزایش بهرهوری به ما کمک کند.همچنین، باید حمایتهای مالی و تسهیلات بیشتری برای کشاورزان فراهم شود تا در این شرایط سخت، از ورشکستگی نجات یابیم.توجه به صنایع تبدیلی انار برای افزایش ارزش افزودهفارس: آیا راهحل دیگری هم برای بازگشت رونق به کشاورزی انار در فردوس وجود دارد؟عباسعلی غافلی: ما باید به صنعت فرآوری انار توجه کنیم؛ ایجاد صنایع تبدیلی میتواند به افزایش ارزش افزوده محصول کمک کند. اینگونه دیگر نیازی به فروش انار تازه و در معرض آسیب نخواهیم داشت؛ البته برای این کار نیاز به سرمایهگذاری و حمایتهای بیشتر از سوی دولت داریم.اگر صنایع تبدیلی راهاندازی شوند، میتوانیم محصولات جانبی مثل رب انار، سس، و کنسانتره انار را تولید کنیم که این میتواند به اشتغال و درآمدزایی بیشتر کمک کند.فارس: از شما بسیار متشکرم که وقتتان را برای این مصاحبه اختصاص دادید. امیدوارم که مشکلات کشاورزان انار فردوس هرچه زودتر حل شود.عباسعلی غافلی: من هم از شما تشکر میکنم. امیدوارم که مسئولان به مشکلات ما توجه کنند و شرایط بهتری برای کشاورزان فراهم شود.
کاهش ۴۰ درصدی تولید انار در خراسان جنوبیمحمدحسین اکبری، رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی در ارتباط با وضعیت تولید انار در استان اظهار داشت: در سال جاری پیشبینی میشود تولید این محصول استراتژیک با کاهش ۴۰ درصدی نسبت به سال گذشته به ۲۳ هزار تن برسد. وی دلیل این کاهش را سرمای شدید زمستان و تنش گرمایی تابستان دانست که تأثیر مستقیمی بر باغات انار استان داشته است.سرپرست سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی با اشاره به اینکه شهرستان فردوس بیشترین سطح زیر کشت انار در استان را داراست و نقش مهمی در تأمین نیاز بازار دارد، افزود که حدود ۹,۶۰۰ خانوار در این حوزه فعالیت میکنند. با توجه به اهمیت این محصول، اقدامات متعددی برای بهبود کیفیت و افزایش تولید انار در دست اجراست.وی اذعان داشت: ایجاد باغات الگویی از ارقام صادراتی، اجرای طرحهای تغذیه الگویی، مبارزه با آفات و رفع مشکلاتی نظیر دانه سفیدی از جمله این اقدامات به شمار میآیند.اکبری همچنین به نقش صنایع تبدیلی در ارزشآفرینی انار استان اشاره کرد و افزود که پنج واحد صنایع تبدیلی با ظرفیت پردازش ۸,۵۰۰ تن محصول در حال فعالیت هستند. وی تصریح کرد: این واحدها به تولید محصولاتی مانند کنسانتره انار، رب، انواع سس و بستهبندی انار میپردازند و نقش مهمی در افزایش درآمد کشاورزان دارند.رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی تأکید کرد: توسعه بازارهای داخلی و خارجی برای انار استان در اولویت قرار دارد و تلاش میشود با ایجاد باغات صادراتمحور، جایگاه استان در بازارهای جهانی بهبود یابد.
وی تصریح کرد: در کنار این برنامهها، برگزاری کارگاههای آموزشی و استفاده از تجربیات محققین کشاورزی نیز به کشاورزان کمک میکند تا بازدهی باغات خود را افزایش دهند و با استفاده از روشهای علمی به تولید محصولی باکیفیتتر دست یابند.انار فردوس، که زمانی به عنوان یکی از بهترین و پرفروشترین محصولات کشاورزی کشور شناخته میشد، حالا با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم میکند؛ تغییرات اقلیمی، خشکسالیهای پیدرپی، آفات مختلف و نبود حمایتهای کافی از سوی مسئولان، کشاورزان این منطقه را در وضعیت بحرانی قرار داده است. از طرفی، عدم توجه به تحقیقات علمی و توسعه فناوریهای کشاورزی و همچنین نبود زیرساختهای لازم برای فرآوری محصول، به مشکلات افزوده است.کشاورزان فردوس اکنون با مشکلاتی مانند افزایش هزینههای تولید، پایین آمدن کیفیت محصول و ناتوانی در فروش آن به قیمتهای مناسب مواجهاند؛ اما هنوز هم امیدهایی برای بازگشت این صنعت به رونق گذشته وجود دارد؛ اگر اقدامات فوری برای حمایت از کشاورزان، توسعه صنایع تبدیلی و اصلاح روشهای کشاورزی در دستور کار قرار گیرد، میتوان به آیندهای بهتر برای انار فردوس امیدوار بود.آنچه که به وضوح از این گفتگو بر میآید، نیاز به همکاری دولت، کشاورزان و سایر نهادها برای حل مشکلات و ارتقاء صنعت کشاورزی در این منطقه است؛ اگر این حمایتها بهطور جدی محقق شود، شاید روزی دوباره انار فردوس بتواند به جایگاه گذشتهاش بازگردد و حتی در سطح جهانی بدرخشد.
18:44 - 15 آذر 1403