چه کنیم که فرزندمان لجباز نشود
بسیاری از والدین ناخواسته با تهدید، سرزنش یا سختگیری بیش از حد، زمینهٔ لجبازی و حتی پرخاشگری را در فرزندشان ایجاد میکنند. ناآگاهی از پیامدهای این رفتارها میتواند به کاهش اعتمادبهنفس و شکلگیری الگوهای منفی پایدار منجر شود.
گروه زندگی: گاهی مسئلهٔ لجبازیِ کودک یا نوجوان، نه از سر نافرمانیِ صرف، بلکه نتیجهٔ مستقیم شیوههای نادرست تربیتی ماست.زمانی که واکنشهای ما به رفتار فرزند، بر پایهی عصبانیت، فشار یا کنترل بیش از حد باشد، به جای اصلاح رفتار، آن را پیچیدهتر میکنیم. برای مدیریت درست این وضعیت، ابتدا باید این خطاها را بشناسیم و نقش خودمان را در شکلگیری آنها بپذیریم.دکتر «مریم فرضی» کارشناس تربیتی، دربارهٔ این مسئله توضیح میدهد.
تهدید، سرزنش، تنبیه؛ سه ضلع مثلث نافرمانی
گاهی اوقات ما والدین، بچههایمان را مورد تهدید و سرزنش قرار میدهیم. نکتهٔ قابل تأمل این است که به اعتقاد فرضی «تهدید و سرزنش، دو عنصر بسیار اصلی و اساسی در نافرمان و لجباز شدن بچهها هستند. تنبیه هم مستقیماً باعث نافرمانی و لجبازی و از دست رفتن اعتمادبهنفس فرزندان میشود.»به گفتهٔ این کارشناس تربیتی «لجبازی باعث میشود بچهها به سمت پرخاشگری هم روی بیاورند. خیلی وقتها لجبازی، آنها را منفیباف هم میکند و در واقع موجب مخالفت با دیگران هم میشود. متأسفانه، وقتی هم لجباز میشوند، یک اختلال رفتاری نسبتاً ثابت در آنها شکل میگیرد. اگر دقت کنیم، میبینیم بچههایی که پدر و مادرهایی دارند که آنها را تهدید و تنبیه میکنند، بعد از هر بار لجبازی، بددهنی هم میکنند، به دیگران توهین میکنند، با دوستانشان دعوا میکنند و پرخاشگر و فحاش میشوند.»
لجبازی؛ سرآغاز مرگ شادی و نشاط
یعنی ما فقط با یک پدیدهٔ شوم به نام لجبازی طرف نیستیم. بلکه با موضوعی روبهرو هستیم که بهنوعی یک اختلال روانی است و در آینده هم به فرزندمان آسیب میزند و اعتمادبهنفس، شادی و نشاط درونی او را از بین میبرد.پس یادمان باشد که «تنبیه، تهدید و سرزنشِ بچهها، چه از سوی ما بهعنوان پدر و مادر و چه از سوی مربی یا معلم مدرسه، میتواند بسیار اثرگذار باشد و بچههایمان را لجباز، پریشانخاطر و کجخلق کند. بنابراین باید این عوامل اصلی، یعنی تهدید، سرزنش و تنبیه را از رفتار خود حذف کنیم. همچنین بدانیم که آسیب لجبازی، بسیار جدی است.»
والدین احساسات خود را کنترل کنند
فرضی میگوید «خیلی وقتها ما بهعنوان والدین باید بر احساسات خودمان دقیق باشیم. اگر پدر یا مادر نسبت به احساسات خود آگاه و کنترلگر نباشد، نهتنها مقبولیت و محبوبیتی نزد فرزندش نخواهد داشت، بلکه احساسات نادرست و مخربی مانند لجبازی را در او ایجاد میکند. این موضوع بهمرور باعث شکلگیری حس انتقامجویی، بدبینی و بسیاری از احساسات منفی دیگر در فرزندش خواهد شد.»
اشتباه کردن کودک طبیعی است
اما با این اوصاف، برای کاهش لجبازی کودک، پدر و مادر چه باید بکنند؟فرضی در پاسخ به این پرسش میگوید «ما پدر و مادرها باید درک کنیم و به این نتیجه برسیم که اساساً در مسیر تکامل و رشد جسمی و روحیِ کودکانمان، اشتباهات آنها بخشی از فرآیند رشدشان است. یعنی در واقع ما پدر و مادرها باید به این درک برسیم که طبیعی است بچهها اشتباه کنند. بنابراین نباید آنها را سرزنش یا تهدید کنیم.»او ادامه میدهد «لازم است که قوانین وضع کنیم، اما این قوانین نباید سرسختانه باشند. لازم است که بچهها را با مسئولیتهایشان آشنا کنیم، اما اگر این موارد بیش از حد باشند و اگر مرتب فرزندانمان را به خاطر اشتباهاتشان مورد سرزنش، تهدید و تنبیه قرار دهیم، قطعاً به سمت لجبازی روی میآورند.»
نظرمان را به بچهها تحمیل نکنیم
فرضی توصیه میکند «والدین نظراتشان را به بچهها تحمیل نکنند. محدودیتهای بچههایمان را بشناسیم و قوانینی که وضع میکنیم ساده باشند. بچهها را آگاه کنیم که اگر از قوانین سرپیچی کنند، به هر حال عواقبی برایشان دارد؛ مثلاً اگر درس نخوانند، موفق نمیشوند، یا اگر مرتب با تلفن همراه سروکار داشته باشند و قوانین استفاده از آن را رعایت نکنند، نباید انتظار داشته باشند که ما همهی امکانات را برایشان فراهم کنیم.»این قوانین را به آنها توضیح دهیم، اما قوانین نباید سخت و پیچیده باشند.
زندگی بچهها منظم و بابرنامه باشد
به اعتقاد این کارشناس تربیتی «لازم است برنامهی زندگی بچهها منظم باشد. در این صورت، آنها قوانین و مقررات را میشناسند، مسئولیت را میپذیرند و عواقب سرپیچی از مسئولیتهایشان را هم قبول میکنند؛ بنابراین، فرزند لجبازی نخواهیم داشت.»اما اگر بیبرنامه باشیم، فقط امر و نهی کنیم و بچهها را تهدید کنیم، یا وقتی به سنین نوجوانی میرسند بدون استدلال و منطق با آنها صحبت کنیم، آنوقت فرزندانمان بسیار لجبازی خواهند شد.#مدیریت_لجبازی_کودک#درمان_لجبازی_نوجوان#دلیل_لجبازی_کودک#مهارت_های_فرزندپروری#مهارت_تربیت_نوجوانمطالب مشابه را از صفحهٔ زندگی خبرگزاری فارس دنبال کنید. 12:18 - 25 اردیبهشت 1405