قحطی پلهبرقی در متروی لندن
در دل بحرانهای اجتماعی و رسانهای، جوانان ایرانی تحت تأثیر تصاویری نادرست از غرب، به وادی خودتحقیری و ناامیدی افتادهاند. دکتر «محمد میرزایی حیدری» با روایتهای شخصی از زندگی در غرب، نشان میدهد که آنچه رسانهها به عنوان «آرمانشهر» از غرب ساختهاند، دروغهای پنهانی دارد.
گروه زندگی: وقتی با دانشآموزان و دانشجویان حرف میزنیم، متوجه جریان و نگاهی در میان عدهای از آنها میشویم که بسیار دردناک است؛ اینکه ادراک عمومی جامعهٔ جوان و نوجوان که بیشتر شامل دانشآموزان و دانشجویان میشود، دچار مشکل شده و در مقایسهٔ ایران و کشورهای دیگر، به خصوص غرب، به یک روند غیرواقعی کشیده شده است.باورها و تصورات آنها تحت تأثیر قرار گرفته و تصاویر ارائهشده به آنها، که معمولاً واقعی و مستند هم نیستند و بیشتر ساختگی و قلابیاند، توانستهاند تصوراتشان را تغییر بدهند، بر آنها اثر منفی بگذارند و به سمت غیرواقعیت سوق دهند.این تجربهٔ دکتر «محمد میرزایی حیدری» از جلسات و گفتوگوهای رو در رو با این قشر است؛ نخبه و پژوهشگری که چند سال پیش، دل از آزمایشگاههای مجهز دانشگاههای انگلستان و امنیت اقتصادی ناشی از شغل خوب خود گذشت و از انگلستان به ایران بازگشت.در این گزارش، یک نمونه از مقایساتی را که این روزها بین ایران و کشورهای دیگر انجام میشود، بررسی میکنیم.
قشری که امید و پیشرفت را «توهم» میداند
میرزایی حرفهایش را از کارهای بر زمینمانده و حرفهای گفتهنشده آغاز میکند. از اینکه وقتی برای جوانان و نوجوانان از امید میگوید و واقعیتها، دستاوردها، پیشرفتها و نقاط قوت واقعی این سرزمین را نشان میدهد، آنها این امید را به چشم «توهم» میبینند؛ چون آن طرف را ندیدهاند و آن را «مدینهٔ فاضله» تصور میکنند.موضوعی که جای درد و نگرانی دارد. چون به قول میرزایی «ما به حد کافی کار نکردهایم، واقعیتها را نگفتهایم و تبیین به درستی انجام نگرفته. از طرف دیگر، رسانهها و فضای مجازی، با خبرسازی، شایعه و تحریف واقعیت، اثر منفی خودشان را گذاشتهاند.»او معتقد است اساتید دانشگاهها، نخبگان جامعه، رسانههای رسمی و غیررسمی وطنپرست و دلسوز و کسانی که تریبون داشتهاند نتوانستهاند آن طور که باید و شاید در مقابل رسانههایی که فقط با تصاویر و تصورات، ذهن نوجوانان و جوانان را به سمت نگاه غیرواقعی، ناامیدی، خودتحقیری و غربپرستی بردهاند، بایستند و نگاه واقعبینانه، امیدبخش و مبتنی بر دستاوردها را منتقل کنند.قسمت دردناکتر ماجرا اینجاست که این گروه از نوجوانان و جوانان تصور میکنند هر اتفاقی که در جهان میافتد، هر فتنه، هجمه، توطئه و آسیبی که از سوی دشمن به ما میرسد، مقصرش خودمان هستیم! همهٔ تقصیرها را گردن خودشان و کشورشان میاندازند و دشمن را تبرئه و توجیه میکنند. این درد بزرگی است که در صحبتهای این استاد دانشگاه به وضوح موج میزند.
متروی لندن بهتر است یا متروی تهران؟
یکی از راهکارهایی که میتواند این خودتحقیری و ناامیدی را کم کند، روشنگری دربارهٔ داشتهها و نقاط قوت خودمان و تبیین نقاط ضعف طرف مقابل برای کسانی است که آنها را کامل و بینقص میدانند.مثلاً میتوان موارد مشابه را در کشور یا شهر خودمان با کشور یا شهر آنها مقایسه کنیم. چون این گروه از نوجوانان و جوانان تحت تأثیر تصورات و تصاویر ساختگی و غیرواقعی، دربارهٔ فناوریها، رفاه و ابزارهای مدرن غرب دچار اشتباه شدهاند و در مقابل، شهر و کشور خود را غرق در عقبماندگی، پسرفت، فقر و فلاکت میدانند.به عنوان یک نمونه برای مقایسه، میرزایی، متروی تهران یا اصفهان را با متروهای اروپایی، آمریکایی و کانادا مقایسه میکند. او در جلسات متعددی از دانشآموزان دبیرستانی و راهنمایی و دانشجویان کارشناسی پرسیده که «متروی لندن بهتر است یا متروی تهران؟»تقریباً همه، به اتفاق میگویند «مشخص است که متروی لندن خیلی سرتر از متروی تهران است.» آنها از کجا به چنین نتیجهای رسیدهاند؟ پاسخشان این است «ما عکسهایش را سرچ کرده و دیدهایم.»اما تجربهٔ میرزایی از تحصیل و زندگی در لندن، به عنوان کسی که بارها از متروی این شهر استفاده کرده، این نتیجه را تأیید نمیکند.
جای خالی پلهبرقی در متروی مدرن لندن!
میرزایی مشاهدات جالبی از متروی لندن و استفاده از آن به همراه خانوادهاش دارد. در متروی لندن اساساً پلهبرقی در کار نیست! به چند دلیل؛ اول اینکه هزینهٔ برق در کشورهای غربی بسیار بالاست و استفاده از چنین وسیلهای که مصرف برق بالایی دارد، از نظر اقتصادی برایشان به صرفه نیست. ضمن آنکه ایستگاهها آنقدر قدیمی و کهنهاند که افزودن پلهبرقی به آنها، محلی از اعراب ندارد.آنجا مجبورید پلههای بسیار زیادی را که بسیار هم قدیمی هستند، با همسر و فرزندانتان و احتمالاً خریدهایتان طی کنید و ممنون سیستم هم باشید!این گزاره و واقعیت میدانی را هم در نظر بگیرید که تقریباً همهٔ ایستگاههای متروی تهران پلهبرقی دارند.
حس تراکتورسواری در متروی لندن
اما مسئله فقط پلههای زیاد و قدیمی نیست. مسیر قطار هم بسیار کهنه است و سروصدای زیادی را باید در طول مسیر تحمل کنید. به تعبیر میرزایی «انگار سوار تراکتور شدهاید!»زباله ریختن در ایستگاهها و خود قطار که تقریباً عادی است. اما در گوشهوکنار ایستگاهها، کنار صندلیها، کنار دیوارها، جاهایی که کمی کنج و گوشه باشد، پای ثابت، بوی بسیار آزاردهندهٔ ادرار است. حتی داخل قطار هم معمولاً ادرار دیده میشود.چون سرویسهای بهداشتی در انگلیس غالباً سکهای هستند. یعنی باید مثلاً یک پوند، که معادل حدود ۱۵۰ هزار تومان است، در صندوق بیندازید تا در سرویس باز شود و از آن استفاده کنید. بعد از خروج هم در بسته میشود تا سکهٔ دیگری در صندوق بیفتد.میرزایی میگوید «این پول در غرب هم مبلغ کمی نیست که کسی برایش مهم نباشد. مخصوصاً برای انگلیسیها! به همین خاطر، خیلیها از این کار صرف نظر میکنند و در همان ایستگاه یا داخل قطار خودشان را راحت میکنند. شستوشوی بعد اجابت مزاج هم که اساساً جایی در فرهنگشان ندارد.»کارتنخوابهایی که در ایستگاههای لندن میبینید هم به طور محسوسی بیشتر از ایران هستند.
عبور متروی رم از سطح زمین و وسط خیابان!
این نخبهٔ دانشگاهی در قدم بعدی مقایسهاش به ایستگاههای متروی رم میرسد؛ «من با خانوادهام در رم بودهام و سوار متروی آن شدهام. اولاً مدرن بودن و تکنولوژی پیشرفتهای که متروها چندین متر زیر زمین حرکت میکنند، در رم کمتر مشاهده میشود. بعضی از خطوط مترو در رم حتی روی سطح زمین و وسط خیابان هم حرکت میکنند و بعد از چند ده متر دوباره میروند زیر زمین. جامعیت و گستردگی که در متروی تهران میبینیم هم در رم وجود ندارد.»ضمن آنکه در متروهای اروپایی، افراد مجازند حیوانات خانگی مثل سگ را همراه خود وارد واگن کنند که مشکلاتی برای سایر مسافران در پی دارد «هم از نظر بهداشت، هم از نظر خطر حمله، و هم از نظر نظم و راحتی دیگر مسافران.»اما این مسئله در متروی ایران معمولاً دیده نمیشود؛ هم فرهنگ مردم و هم قوانین اجازه نمیدهد که حیوانات خانگی وارد متروی تهران، اصفهان، مشهد و... شوند.
پیشرفتهای ایران را نشان دهیم
چنین مقایسههایی نشان میدهند که جوامع غربی برخلاف آنچه در ذهن برخی از جوانان ماست، همیشه هم در شرایط ایدهآل زندگی نمیکنند. بسیاری از تفاوتها و مشکلات در زیرساختها، فرهنگها و حتی خدمات عمومی در این کشورها وجود دارند که در رسانهها بهطور دقیق نشان داده نمیشود.برای مقابله با خودتحقیری و ناامیدی در میان نسل جوان، ضروری است که رسانهها و نخبگان جامعه، واقعیتها و دستاوردهای واقعی ایران را به درستی تبیین کنند و به جای القای تصویری غیرواقعی از خارج، ظرفیتهای فراوان ایران برای پیشرفت را به جوانان نشان دهند. #ایستگاه_مترو_لندن#ایستگاه_مترو_ایتالیا#گستردگی_متروی_تهران#مقایسه_مترو_ایران_انگلستان اخبار مشابه را از صفحهٔ زندگی خبرگزاری فارس دنبال کنید. 09:39 - 13 بهمن 1404