مهرهٔ کلیدی آمریکایی‌ها در کنترل جمعیت ایران که بود؟

از دههٔ ۳۰ تقریباً در ۹۰درصد اوقات، سیاست غالب در ایران سیاست کنترل جمعیت بوده است. اما در چند سال اخیر با اعلام سیاست‌های کلی جمعیت از سمت رهبر انقلاب، این سیاست تغییر کرد.
گروه زندگی: «مردمی که تاریخ خود را ندانند، محکوم به تکرار آن هستند.» این دلیل مهمی است برای مطالعهٔ تاریخ و تاریخچهٔ موضوعات مهم در هر سرزمین. یکی از مهم‌ترین مسائل امروز کشور ما «جمعیت» است که از سال‌ها پیش با مهره‌های مختلفی در جهت کاهش آن تلاش شده است.با دکتر «بهرام صمدنیا» دکتری سیاست‌گذاری عمومی به گفت‌وگو نشستیم تا از تاریخچهٔ سیاست‌های جمعیتی در ایران برایمان بگوید.

از دههٔ ۳۰ کنترل جمعیت سیاست غالب بوده است

دکتر صمدنیا متخصص سیاست‌گذاری و سیاست‌پژوهی است. اما وقتی وارد موضوع جمعیت شد که رسالهٔ دکتری‌اش را دربارهٔ «ثبات و تغییر سیاست‌های جمعیت در ایران» می‌نوشت.او دربارهٔ تاریخچهٔ سیاست‌های جمعیتی در ایران می‌گوید «از دههٔ ۳۰ تقریباً در ۹۰درصد اوقات، سیاست غالب در ایران سیاست کنترل جمعیت بوده؛ در دههٔ ۳۰ به صورت غیررسمی؛ بعد از دههٔ ۴۰ و سرشماری، در قالب قانون و برنامه‌های توسعهٔ پیش از انقلاب. در زمان انقلاب و جنگ تحمیلی، سیاست‌های غیررسمی تشویق جمعیت را داشته‌ایم. تقریباً از سرشماری سال ۱۳۶۵ مجدداً سیاست غالب در کشور سیاست کنترل جمعیت شد؛ این بار با شدت بیشتر و برای مدت طولانی‌تر. اما در چند سال اخیر با اعلام سیاست‌های کلی جمعیت از سمت رهبر انقلاب، این سیاست تغییر کرد.»

از مهره‌سازی تا تصمیم‌سازی برای کنترل جمعیت ایران

اسم «ستاره فرمانفرمائیان» را احتمالاً به عنوان یک «مددکار اجتماعی» و «فعال حوزهٔ زنان و خانواده» شنیده‌اید. اما او مهرهٔ آمریکا بود و با مأموریت از شورای تحدید موالید آمریکا و سازمان ملل وارد ایران شد. این تنها یکی از نمونه‌ها در کشور ماست.دولت آمریکا قبل از انقلاب و بعد از آن، از بالاترین سطح سیاسی (رؤسای جمهور، وزرا و...) تا نهادهای داخلی (شورای جمعیت آمریکا، اندیشکده‌ها و...) و حتی نهادهای بین‌المللی تحت سلطهٔ آمریکا (مثل سازمان ملل، بانک جهانی و...) پیگیر موضوع کنترل جمعیت در ایران بوده و با ابزارهای خاصی این کار را کرده‌اند.صمدنیا با بیان این موضوع می‌گوید «آنها افراد متخصصی در این حوزه تربیت کرده‌اند و به ایران فرستاده‌اند. در بسیاری موارد وام‌های بین‌المللی را منوط به اجرای سیاست‌های کنترل جمعیت و تنظیم خانواده کرده‌اند. در وزارت بهداشت ساختار درست کرده‌اند. سیاست‌های تشویقی در این باره می‌گذاشتند و به افراد شاخص و اثرگذار جایزه می‌دادند. حتی با ایجاد شبکهٔ نفوذ و تصمیم‌سازی در سطوح بالای کشور این کار را پیش برده‌اند.»

وزارت بهداشت، در رأس اجرای سیاست‌های جمعیتی

بعد از انقلاب عمدهٔ دولت‌ها خصوصاً آنهایی که نگاه‌شان بیشتر به غرب بوده، مجری این سیاست‌ها در ایران بوده‌اند. صمدنیا با اشاره به این نکته می‌گوید «مهم‌ترین نهادی که از ابتدای انقلاب این سیاست‌ها را در کشور پیش برده وزارت بهداشت بوده که از طریق شبکهٔ بهداشت این کار را انجام داده. سازمان‌های دیگر مثل سازمان برنامه، مرکز آمار، وزارت اقتصاد و... هم کمکش کرده‌اند. خیلی جاها ندیدند یا چشمشان را به روی مؤلفه‌های آماری که باید تغییر می‌کردند بستند و کاری نکردند. پیش از انقلاب هم از طریق وزارت بهداری این اتفاق می‌افتاد.»

کاهش جمعیت یعنی کاهش قدرت

جمعیت یک مؤلفهٔ بسیار مهم قدرت است. بر اساس اسناد منتشرشده، ایالات متحده افزایش جمعیت بسیاری از کشورها از جمله ایران را برای خود خطر می‌داند و برای کنترلش سیاست پیاده می‌کند. مصادیقش در تاریخ معاصر کشورهای مختلف دیده می‌شود.صمدنیا هدف نهایی سیاست‌های کاهش جمعیت در کشور ما را «گرفتن این مؤلفهٔ قدرت از ایران، تضعیف ایران و به مرور زمان تحت سلطه درآوردن جمهوری اسلامی ایران» می‌داند.

نفوذ را جدی بگیریم

این متخصص سیاست‌گذاری عمومی، مهم‌ترین درس‌هایی را که از تاریخ اجرای سیاست‌های کنترل جمعیت در ایران می‌گیریم این‌طور دسته‌بندی می‌کند؛«۱. به غرب و خصوصاً آمریکا اعتماد نکنیم. آنها حتی وقتی دولت مطبوع‌شان در ایران حاکم بوده هم نخواسته‌اند ایران قوی باشد و همیشه تلاش کرده‌اند مؤلفه‌های قدرت را از ایران بگیرند.۲. مسئولین و سیاست‌گذاران مراقب نفوذ و تصمیم‌سازی نفوذی‌ها باشند.۳. دستگاه رصدگر، فعال و حواس‌جمع باشد و جایی که لازم است سیاست تغییر کند، هشدار لازم را بدهد و تغییر را رصد کند.»

چه باید کرد؟

وقتی رهبر انقلاب سیاست‌های کلی را ابلاغ کردند، علی‌رغم سنگ‌اندازی‌هایی که در دولت‌های گذشته اتفاق افتاد، تلاش‌های زیادی صورت گرفت و سرانجام قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب شد.صمدنیا با تأکید بر اینکه لازم است در این حوزه قانون محکمی داشته باشیم تا بر اساس آن پیش برویم، چند کار مهم را توصیه می‌کند تا نتیجهٔ لازم را بگیریم؛«۱. مردم و مسئولین وضعیت بحرانی جمعیت در چند سال آینده را جدی بگیرند. تمام ظرفیت‌ها و دستگاه ترویجی کشور برای آگاه کردن مردم پای کار بیایند و ابعاد خطر تبدیل شدن کشورمان به یک کشور پیر را تبیین کنند.۲. ارزش فرزند در ساختار جمعیتی تبیین و فرزندآوری تبدیل به یک ارزش شود؛ همان‌طور که تا ۳۰-۴۰ سال گذشته بود.۳. قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت به درستی و کامل اجرا شود.۴. سیاست‌های ضدجمعیت یا بی‌اعتنا به جمعیت را اصلاح و با این قانون هم‌راستا کنیم. قوانین جدید در حوزه‌های مختلف هم هم‌راستا و تقویت‌کنندهٔ این قانون باشند.۵. برای تحقق نرخ باروری ۲/۵ که در برنامهٔ هفتم پیش‌بینی شده، برنامهٔ راهبردی تدوین کنیم. نتایج را کامل و دقیق رصد کنیم و با هدفی که در برنامه دیده شده تطبیق بدهیم و اشکالات را برطرف کنیم.»پ‌ن: برای مطالعهٔ گزارش‌های مشابه به صفحهٔ گروه «زندگی» به نشانی @Life_Fars مراجعه فرمایید.#سیاست_های_کنترل_جمعیت#تنظیم_خانواده_کنترل_جمعیت#شورای_تحدید_موالید_آمریکا#سیاست_های_کلی_جمعیت#قانون_حمایت_از_خانواده_جوانی_جمعیت#قانون_جوانی_جمعیت#بهرام_صمدنیا#تاریخ_سیاست_های_جمعیتی_ایران#ستاره_فرمانفرماییان
09:34 - 9 خرداد 1403

10 بازنشر22 واکنش
31٫2k بازدید



9 پاسخ

@Basirat9 خرداد 1403
در پاسخ به و
همه باید تلاش کنن تا جمعیت ایران جوان و قدرتمند باقی بمونه جوانها فرزند اوری کنند بزرگترها با تشویق و کمکهای مادی و معنوی .

@Alirezarezaei129 خرداد 1403
در پاسخ به و
آپارتمان نشینی، نیز در کاهشجمعیت بسیار موثر بوده و هست.در ایران با این وسعت، چرا این همه برج سازی!!!!

@Mohammad7869 خرداد 1403
در پاسخ به و
والله من که 3 ساله با سختی ازدواج کردم،هردو هم عاشق ایران و استقلال و توانندیشیم،بخاطر مشکلات مادی و نبود شغل توانایی فرزنداوری نداریم....هردو فارغ التحصیل کارشناسی ارشد!وام هم اشنا لازم داره که بخوام کاری ایجاد کنم!

تصویر نمایه‌ی ‌فضیل تاکی‌
@fozeiltaki3609 خرداد 1403
در پاسخ به و
https://farsnews.ir/fozeiltaki360/1709293596140883054
تصویر نمایه‌ی ‌فضیل تاکی‌
فضیل تاکی

@fozeiltaki360  •  11 اسفند 1402

مطالبه

پیگرد قضایی حسن روحانی و کابینه‌اش را خواستاریم

چرا در مورد ترک فعل‌ حسن روحانی و کابینه اش مانند آخوندی و... محاکمه ای صورت نمی‌گیرد چرا این تضییع‌کنندگان بیت المال مورد پیگرد قضایی قرار نمی گیرند.

حسن روحانی

100
گزارش از مطالبه
1000
پیگیری از مسئول مربوطه

@Ahmad_R9 خرداد 1403
در پاسخ به و
فقط دو کار باید کرداقتصاد سر و سامان داده شود تا هر کس که به دنبال تشکیل خانواده هست به خاطر مسائل اقتصادی بیخیال نشود.آزادی سیاسی داده شود تا خیل عظیم مهاجران که اکثرا هم جوان هستند به کشور بازگردند.ان سیاست "فرزند کمتر زندگی بهتر" هم برای زمانی که هر زن تعداد زیادی زایمان داشت سیاست خوبی بود.

@user1707894592589 خرداد 1403
در پاسخ به و
اقتصاد و معیشت مردم حل شود مشکل فرزندآوری نیز حل خواهد شد.

@user1707983413899 خرداد 1403
در پاسخ به و
بعدازانقلاب میرحسین موسوی درزمان جنگ تشویق به فرزندآوری میکردولی بعداز جنگ دولت رفسنجانی بنابر توصیه سازمان بهداشت جهانی جلوی افزایش نرخ فرزندآوری راگرفت وبه آن افتخارهم میکرداما مشکل دولتها نداشتن برنامه ایجاداشتغال ومسکن وازدواج برای نسل جدیدبودوگرنه رشدجمعیت مشکلی برای کشور ایجادنمی کرد

تصویر نمایه‌ی ‌خسرو معترض‌
@khosromotarez9 خرداد 1403
در پاسخ به و
خدا کنه رئیس جمهور بعدی روندی بهتر در نظر بگیره ، هم برای طرح های تشویقی فرزند آوری هم برای مسکن های غیر برج و آپارتمانی.