پانتورک ها برای خوش خدمتی به علیف و اردغان به صف شدن برای واگذاری دریای خزر
از خلوتِ مراقبه تا جلوتِ اربعین
تأملی بر کتاب «مواعظ البهجة»حرکت عظیمی مانند اربعین، به عنوان یک کنشِ کلان اجتماعی، به هیچ وجه نباید به یک حسومقام فردیِ منزوی تقلیل یابد اما از سوی دیگر، این حرکتِ پرخروش بدونِ پشتوانه #سلوک فردی و ترک گناه نمیتواند تمدنساز باشد.
این روزها، در متن زیستجهانِ پرشکوه اربعین، زائران حس و حالی متفاوت را تجربه میکنند؛ فضایی سرشار از ایثار، سادگی و برادری که گویی نما و ماکتی کوچک از جامعهی موعود عصر ظهور است. اما یک پرسش جدی برای ذهنهای دغدغهمند همواره مطرح بوده است: چگونه میتوان این شور و حرکتِ عظیم اجتماعی و آن معنویت خاص و خالص اربعین را از سطح یک مناسک فصلی فراتر برد و پایههایِ آن را در عمق جان تثبیت کرد؟ پاسخ به این پرسش را باید در پیوند میان «سلوک فردی» و «کنش اجتماعی» جستوجو کرد، پیوندی که تبیین آن را در کتاب «مواعظ البهجة» میتوان یافت.این کتاب که به همت «مرکز تنظیم و نشر آثار حضرت آیتالله بهجت» و با نظارت علمی جمعی از شاگردان ایشان گردآوری و تحقیق شده، منبع اخلاقی و تربیتی معتبری است که نقشه راهی برای این گذار معرفتی ارائه میدهد.اُمُّ الکلماتناشر در پشت جلد این کتاب، گزیدهای عمیق از فرمایشات آن عارف واصل را درج کرده است که به خوبی مغز و جانمایهی این اثر را نشان میدهد. در این متن، #آیت_الله_بهجت در پاسخ به کسانی که از ایشان موعظهای برای سعادت دنیا و آخرت خواستهاند، میفرمایند:«اگر بگویند کلمهای میخواهیم که اُمالکلمات باشد و کافی برای سعادت مطلقه دارین (دنیا و آخرت) باشد...پس عرض میکنم که غرض از خلق، عبودیت است و حقیقت عبودیت ترک معصیت است در اعتقاد که عمل قلب است و در عمل جوارح؛ و ترک معصیت، حاصل نمیشود بهطوری که ملکه شخص بشود، مگر با دوامِ مراقبه و یاد خدا در هر حال و زمان و مکان و در میان مردم و در خلوت.»
بندگی در نگاه ایشان، پیش از آنکه در رفتارهای پیچیده خلاصه شود، در ترک گناه معنا مییابد، ترکی که باید هم در ساحت باورها و نیات (عمل قلب) اتفاق بیفتد و هم در رفتارها و اعمال روزمره (عمل جوارح). کلید دستیابی به این حالت پایدار نیز چیزی جز دوام مراقبه یعنی بیدارباشِ دائمی دل، چه در خلوتِ شخصی و چه در شلوغیِ میان مردم نیست. قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا • وَقَدْ خَابَ مَنْ دَسَّاهَابیتردید كسی كه نفس را [از آلودگی پاك كرد و] رشد داد، بر موانع و مشكلات دنیا و آخرت پیروز شد / و كسی كه آن را [به آلودگیها و امور بازدارنده از رشد] بیالود [از رحمت حق] نومید شد. (سوره شمس آیات ۹ و ۱۰)هندسه منطقی و ساختار کتاب«مواعظ البهجة» بر خلاف برخی از کتب اخلاقی که مجموعهای پراکنده از توصیهها هستند، از یک سیر تکاملی و ساختار منطقیِ منسجم بهره میبرد که مخاطب را گامبهگام در مسیر تزکیه پیش میبرد:بخش اول: مقدمات نظری سلوک و تزکیهبخش دوم: بایستههای معرفتی سلوک و تزکیهبخش سوم: موانع سلوک و تزکیهو بخش چهارم: بایستههای عملی سلوک و تزکیه.
اکنون میتوان ارتباط ظریف این کتاب را با حقیقتِ #اربعین درک کرد. حرکت عظیمی مانند اربعین، به عنوان یک کنشِ کلان اجتماعی، به هیچ وجه نباید به یک حسومقام فردیِ منزوی تقلیل یابد اما از سوی دیگر، این حرکتِ پرخروش بدونِ پشتوانه #سلوک_فردی و #ترک_گناه نمیتواند تمدنساز باشد. اربعین در واقع آزمایشگاهِ بزرگِ همان «دوامِ مراقبه در میان مردم» است که آیتالله بهجت بر آن تأکید داشتند. زائر در این مسیرِ پرجمعیت، یاد میگیرد که چگونه چشم، زبان و قلب خود را در تعامل با هزاران انسان دیگر از گناه و خودخواهی حفظ کند. ایثار، کرامت و صبری که در اربعین موج میزند، ثمره و میوهی همان بندگی و ترک معصیتی است که سالک پیش از سفر در خلوت خود تمرین کرده است.به بیان دیگر، سلوکِ بهجتی با هدایت انسان به سمت مراقبهی قلبی و عملی، زیرساخت و سلولهای بنیادینِ حرکتهای بزرگ اجتماعی را میسازد. جامعهی اربعینی و در افقی بالاتر، جامعهی عصر ظهور، از انسانهایی تشکیل میشود که پیشاپیش در جهاد اکبرِ درون پذیرفته شده باشند.
11:39 - 13 مرداد 1405
4 پاسخ
@user17730626212714 مرداد 1405در پاسخ بهبا سلام و احترام برجنابعالی خدای متعال بر عمر شریف وعزتتان بیفزاید، أتمنی لکم مزیداََ من التوفیقات.مانند همیشه مطلبی بسیار عالی وسازنده را مطرح کرده اید.اما هزاران افسوس بنده ی حقیر و روسیاه که دنباله روی شیطانم با بی توجهی از کنارش می گذرم چون شیطان دستورم داده هرگز به دنبال آموختن نرفته،ادامه