وقتی حمایت از نخبگان در سلیقه ظریف جایی ندارد
محمدجواد ظریف در یک چارت به معرفی کارگروههای بررسی اعضای کابینه و انتخاب آنها پرداخت. چارتی که جای خالی نهادهای مهمی چون معاونت علمی و فناوری در آن مشاهده میشود. ظریف در پاسخ به انتقادات به این چارت گفته است که این تقسیمبندی سلیقهای است.
به گزارش خبرنگار گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس، پستهای اینستاگرامی محمدجواد ظریف، از اعلام استعفا تا چارت بررسی اعضای کابینه، هرزگاهی به محل جنجال تبدیل میشود. وی با انتشار چند پست اینستاگرامی از تشکیل یک شورای راهبری با کارگروهها و کمیتههای مختلف خبر داد که وظیفه آنها انتخاب وزرا و اعضای دولت چهاردهم است.
بر اساس اعلام وی ۵ کارگروه «اجتماعی»، «فرهنگی»، «زیربنایی»، «اقتصادی» و «سیاسی، دفاعی و امنیتی» در شورای راهبری تشکیل شده است. ذیل این کارگروهها کمیتههایی برای پیشنهاد وزرا و مسئولان مختلف تشکیل شده است.با این حال، چارت پیشنهادی ظریف واکنشها و سؤالات زیادی را برانگیخت. برای مثال، چرا وزارتهای نفت و جهاد کشاورزی در کارگروه اقتصادی نیستند؟ چه شباهتی بین بنیاد شهید و سازمان محیط زیست وجود دارد که برمبنای آن، متولیان این دو نهاد بایستی در یک کارگروه بررسی شوند؟نکته قابل توجه این است که در چارت منتشرشده توسط ظریف، وزارت علوم ذیل کارگروه فرهنگی قرار گرفته است و همچنین نامی از معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری برده نشده است. از طرفی، سازمان انرژی اتمی که طبیعتا یک سازمان زیربنایی است، در زیرمجموعه کارگروه سیاسی قرار گرفته است. با انتشار این پست در فضای مجازی، بسیاری از کاربران در زیر پست ظریف نبود برخی نهادها را متذکر شدند. جای خالی سازمان بورس، سازمان ملی استاندارد و معاونت علمی و فناوری نهادهایی هستند که در بیشتر کامنتها به آن اشاره شده است.
ظریف: سلیقهای است
ظریف با حضور در برنامه گفتگوی ویژه خبری، در مورد انتقادات به نحوه تقسیمبندی کارگروهها گفت: تشکیل پنج کارگروه، به صورت سلیقهای بود و میتوانست بخشهای دیگر هم داشته باشد.او خاطرنشان کرد: اگر قرار باشد معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری نیز بررسی شود، میتواند ذیل کمیته فرهنگی بررسی شود. معاونتی مثل معاونت پارلمانی شاید سریعتر بررسی شوند و برای سایر معاونتها عجلهای نیست. فعلاً تمرکز بر سازمانها و وزرا است که باید به مجلس ارائه شوند.
بیتوجهی شورا به جایگاه علم و فناوری
سلیقهای بودن انتخاب کارگروههای انتخاب اعضای کابینه میتواند در انتخاب افراد مشکلآفرین باشد. موارد این چنینی میتواند نشان از بیتوجهی شورای راهبری دوره انتقال دولت چهاردهم به بخش مهمی تحت عنوان پژوهش و فناوری باشد.با اینکه بسیاری از کارشناسان مختلف، اقتصاد دانشبنیان و روی آوردن به فناوریهای نوظهور مانند هوش مصنوعی را امری بدیهی و لازم میخوانند، گویا این امر در سلیقه دولت چهاردهم قرار ندارد. از طرفی، شاید بتوان کمتر موردی را مانند علم و فناوری یافت که روی لزوم توجه به توسعه آن در کشور تأکید شده باشد.عسگر سرمست، رئیس اندیشکده اقتصاد دانشبنیان، در ارتباط با نقش کلیدی اکوسیستم علم و فناوری در اقتصاد کشور میگوید «یکی از حوزههایی که در آینده تبدیل به موتور اصلی توزیع ثروت میشود، حوزه نوآوری و دانشبنیان است. پس لازم است از همین الان زیر ساختها را فراهم کنیم.»این کارشناس حوزه علم و فناوری همچنین به اهمیت مضاعف موضوع در کشور ما اشاره میکند و توضیح میدهد: «عقل حکم میکند کشورها مسیر توسعه رشد اقتصادی مدنظر خود را ترسیم و از اکنون زیرساخت مورد نیاز خود را فراهم کنند. یکی از این حوزهها که در بسیاری از کشورها برای تولید ثروت در سبد آینده آنها لحاظ میشود حوزه نوآوری که با ادبیات ایران دانشبنیان است. یعنی کشورهای مختلف تلاش میکنند از محل تحقیق و توسعه، شرکتهای استارتآپی و نوپا کسب ثروت کنند.»از طرفی معاونت علمی و فناوری اصلیترین نهادی است که کارویژه حمایت عملیاتی از نخبگان از طریق پیشبرد حضور دانشبنیانها در اقتصاد کشور و در حل مسائل و چالشهای مختلف را بر عهده دارد.
بازیگری مهم که فراموش شد
با توجه به این الزام شاید بهتر بود کارگروه جدایی برای علم و فناوری تشکیل میشد تا وظیفه بررسی افراد برای معاونت علمی و فناوری، وزارت علوم، وزارت بهداشت و سازمان انرژی اتمی را در زیرمجموعه خود قرار میداد. به این دلیل که ادبیات این مجموعهها ادبیات علمی و فناورانه است و بایستی سنجهها و شاخصهای متولیان آنها نیز متناسب با این ادبیات انتخاب شوند.بر اساس برنامه هفتم توسعه، در 5 سال آینده سهم اقتصاد دانشبنیان در تولید ناخالص داخلی بایستی به حدود 7 درصد برسد. این یعنی، توجه به فناوری، نوآوری و تولید ثروت از دانش، بایستی به یک نگاه رویکردی در دولت تبدیل شود. هماکنون این سهم حدود 1 درصد است و دولت چهاردهم برای تحقق این رشد 6 درصدی بایستی تلاش خود را به کار گیرد.صادرات 2 میلیارد و 500 میلیون دلاری شرکتهای دانشبنیان، فروش بیش از ۵۰۰ هزار میلیارد تومانی و اشتغال بیش از 260 هزار نفر در این شرکتها یعنی با مجموعه نسبتا عظیم و پیشرویی طرف هستیم که بایستی به آن توجه جدی شود. با این حال، معلوم نیست که جای خالی نهادی مانند معاونت علم و فناوری در چارت سلیقهای دولت چهاردهم و یا بررسی احتمالی آن در کارگروه فرهنگی با چه رویکردی مطرح میشود. باید دید سرنوشت اقتصاد دانشبنیان در کشور، به چه کسی در دولت چهاردهم سپرده میشود و کلید ساختمان لادن را چه کسی در دست خواهد گرفت.
08:08 - 3 مرداد 1403