پیتر و نانسی؛ پرونده مخفی یک شکنجهگر
روزنامه گاردین اخیرا در گزارشی اختصاصی فاش کرده است که پرویز ثابتی و همسرش، پس از فرار از ایران با 20 میلیون دلار پول، طلا و جواهر سالها با نامهای مستعار "پیتر" و "نانسی" در منطقه ای اعیاننشین در فلوریدا زندگی کردهاند.
گروه فارس پلاس: در فوریه ۲۰۲۳(23 بهمن 1401) یک توییت ساده که تصویر مردی مسن در تجمعی ضدایرانی در لسآنجلس را منتشر میکرد، غوغایی در فضای مجازی برانگیخت. بررسی دقیقتر نشان داد که این مرد، کسی نیست جز پرویز ثابتی، مدیر امنیت داخلی ساواک و از معماران سرکوب و شکنجه در دوران پهلوی. مردی که از سال ۱۳۵۷ به بعد، بهکلی ناپدید شده بود و گمان میرفت یا مرده یا در یکی از گوشههای جهان با نامی جعلی زندگی میکند.مردی با دو چهره؛ از ساواک تا فلوریداروزنامه انگلیسی گاردین اخیرا در گزارشی اختصاصی فاش کرده است که ثابتی و همسرش، سالها با نامهای مستعار "پیتر" و "نانسی" در منطقه اعیاننشین ویندرمیر فلوریدا زندگی کردهاند. ساواک (سازمان اطلاعات و امنیت کشور) در سال ۱۳۳۵ با همکاری موساد و سیا تأسیس شد و نقش اساسی در تثبیت رژیم پهلوی داشت. این سازمان، با هدف «مقابله با کمونیسم و افراطگرایی» تأسیس شد، اما در عمل به دستگاه سرکوبگر مخالفان سیاسی، دانشجویان، روزنامهنگاران و نویسندگان بدل شد.پرویز ثابتی از اواخر دهه ۴۰ تا پیش از انقلاب، مدیر اداره سوم ساواک (امنیت داخلی) بود؛ مهمترین و مرموزترین بخش ساواک. از سال ۱۳۴۹ به بعد، اداره تحت نظارت او مسئول مستقیم دستگیری، بازجویی و شکنجهی مخالفان سیاسی بود. اعترافگیریهای اجباری، پروندهسازیهای ساختگی، و کنترل گسترده فضای دانشگاهی و مذهبی، تحت نظر مستقیم او انجام میشد.شکنجهگاههای ساواک، بهویژه در زندانهای اوین و کمیته مشترک ضد خرابکاری، با ابزارهایی مثل شوک الکتریکی، کابل، تهدید به تجاوز و روشهای روانی معروف بودند. یکی از مخوفترین ابزارها، صندلی «آپولو» بود: صندلی آهنیای که دست و پای متهم روی آن بسته میشد، درحالیکه با شوک، کابل، فشار آب و یا روشهای ترکیبی دیگر شکنجه میشد. زندانیان بسیاری در خاطرات خود از این صندلی یاد کردهاند.ثابتی همواره نقش خود در این روند را انکار کرده. در مصاحبهای در سال ۲۰۱۴، او مدعی شد که شکنجه در ساواک "استثنا" بوده و سیستماتیک نبوده است. اما اکنون شکایتی از سوی ۶ زندانی سیاسی سابق، او را به «شکنجه سیستماتیک» و «نقض فاحش حقوق بشر» متهم کردهاند.
در میانه تابستان ۲۰۲۵، یک قاضی فدرال در فلوریدا با صدور حکمی اعلام کرد که پرویز ثابتی باید در دادگاه به اتهام شکنجه پاسخ دهد. پروندهای مدنی به ارزش ۲۲۵ میلیون دلار که ممکن است آغازگر روندی طولانی از بازخواست تاریخی عوامل رژیم پهلوی باشد که به آمریکا گریخته اند. شاکیان، که برخی از آنها دههها در زندانهای ساواک تحت شکنجه بودهاند، میگویند که ثابتی مستقیماً دستور بازجویی، بازداشت و اعمال شکنجه را صادر میکرد. یکی از آنها گفته است: «در همان لحظهای که مأموران در گوشم فریاد میزدند، تصویر ثابتی روی دیوار اتاق بازجویی بود.»فرار با 20 میلیون دلار پول، طلا و جواهر!بر اساس اسناد وزارت خارجه آمریکا که اخیراً فاش شده، خانواده ثابتی در هنگام خروج از تهران در سال ۱۳۵۷، بیش از ۲۰ میلیون دلار پول نقد، طلا و جواهرات به آمریکا منتقل کردند. این مبلغ که امروز معادل صدها میلیون دلار است، پایهی امپراتوری اقتصادی ثابتی در ایالت فلوریدا شد.او با نام مستعار "پیتر" یک شرکت توسعه املاک و مستغلات ثبت کرد، و بهتدریج در اورنجکانتی فلوریدا دستکم هشت ملک خرید. یکی از این املاک، ویلایی ساحلی به ارزش ۳.۶ میلیون دلار است که در سال ۲۰۰۵ خریداری شده و اکنون چندین برابر ارزش دارد.
اما نکته مهم اینجاست که ثابتی تنها نبود. پس از سقوط شاه، صدها تن از مدیران، سرمایهداران و عناصر ساواک بهسرعت از ایران گریختند و در آمریکا، کانادا، انگلیس و فرانسه ساکن شدند. برخی از آنها مانند «فردوست» در داخل ایران بازداشت شدند، اما بسیاری با نامهای جعلی، پاسپورتهای سیاسی و حسابهای بانکی پر از پول، زندگیای مرفه را در کشورهای غربی آغاز کردند.اما تفاوت ثابتی با دیگران در این بود که او مسئول مستقیم شکنجه و بازجویی بود؛ نه صرفاً یک مقام تشریفاتی یا نظامی. فرار او با هویت جعلی، سکوت چهلساله، و اکنون چند سالی است که حضور علنیاش در تجمعات ضدایرانی، توجه رسانهها را برانگیخته است.بر اساس مدارک رسمی منتشرشده، هم پرویز ثابتی و هم همسرش نسرین، شهروند رسمی آمریکا هستند و حتی در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ شرکت کردهاند. آنها از سالها پیش در جامعهٔ ویندرمیر فلوریدا بهعنوان زوجی "بازنشسته، کمحاشیه و ثروتمند" شناخته میشدند.حقوق بشر آمریکایی!این نکته بار دیگر سوالاتی جدی را درباره معیارهای حقوق بشری آمریکا مطرح میکند: چگونه فردی با این سابقه، توانسته بدون هیچ محدودیتی در خاک آمریکا زندگی کند؟!
ثابتی در سالهای اخیر مصاحبه ای انجام داده است؛ گفتوگویی جنجالی که وی طی آن بارها ضمن انکار شکنجه در ساواک، از دوران فعالیت خود دفاع کرد. او در این مصاحبه حتی در دروغی آشکار از «امنیت بینظیر ایران» در دوران شاه سخن گفت.اما از آن زمان تاکنون، ثابتی و همسرش بهطور کامل در سکوت رسانهای فرو رفتهاند. تلاشهای روزنامه گاردین برای برقراری ارتباط با او یا وکلایش، به نتیجه نرسیده است.بهمن 1401 نخستین تصویر تازه از پرویز ثابتی پس از چهار دهه منتشر شد. او در راهپیماییای ضد ایرانی در لسآنجلس شرکت کرده بود؛ درحالیکه بسیاری از شرکتکنندگان هیچ نمیدانستند که این مرد مسن، زمانی یکی از بدنامترین شکنجهگران تاریخ معاصر ایران بوده است.توییتی که این تصویر را منتشر کرد، بهسرعت مورد توجه کاربران شبکههای اجتماعی قرار گرفت. برخی از فعالان حقوق بشر، روزنامهنگاران و قربانیان ساواک، او را شناسایی کردند و موجی از افشاگریها به راه افتاد.پروندهای که اکنون در دادگاه فدرال آمریکا در جریان است، ممکن است به نتیجهای الزامآور نرسد؛ چرا که ثابتی سالهاست از پاسخگویی طفره رفته و از حمایت ساختارهای حقوقی آمریکا بهرهمند بوده است. اما نفسِ تشکیل این پرونده، میتواند الگویی باشد برای بازخواست تاریخی از دیگر چهرههای سرکوبگر دوران پهلوی.با دنبال کردن صفحه فارس پلاس از بهروزترین تحلیلها در حوزه سیاست داخلی و خارجی باخبر شوید. 19:09 - 21 شهریور 1404