نخستین محرم بدون رضاشاه
در اولین محرم بعد از سقوط حکومت رضاشاه تبلیغات مذهبی در کارخانه ریسندگی شهرضا شروع شد. اولین مراسم محرم زمانی که هنوز هیئتهای مذهبی اجازه حرکت و عزاداری دریافت نکرده بودند، برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری فارس از شهرضا، در دوره پهلوی، حکومت تلاش میکرد میراثهـای فرهنگی ایران را نابود، و فرهنگ غرب را جایگزین آن کند. یکی از مهمترین عناصـر فرهنگی ایران، مراسـم عزاداری بـرای امام حسین (ع) بود که به دستور رضاشاه طرح ممنوعیت کامل عزاداری در همه اشکال و ابعاد را در تمام ایران به اجرا درآمد، اما با مخالفت عامه مردم و روحانیون و علما مواجه شد.بعد از سقوط پهلوی اول، یکی از نخستین مطالبات مردم، لغـو محـدودیتهایی بود که رضاشاه برای عزاداریها ایجاد کرده بود. با سقوط رضاشاه در سال ۱۳۲۰ شمسی، فضای سیاسی کشور عوض شد و با فراهم آمدن زمینه انتقاد از عملکردهای سیاسی و اقتصادی رضاشاه، پیش از هر چیز اقدامات ضدفرهنگی و ضددینی وی مـورد نقد قرار گرفت.از دیر زمان برای برگزاری مراسم عزاداری حضرت سیدالشهداء(ع) در شهرستان شهرضا به بهترین و باشکوهترین نوع خود کوشش و اقدام میشده است. مراسم عزاداری ماه محرم شهرضا از دوم محرم شروع و دستهها از روز ۷ محرم راهاندازی میشوند، این دستهها هر کدام بیرق و علامت مخصوص به خود دارند و با خواندن مراثی و نوحه و اشعار حزنآور یادآور این واقعه عظیم میشوند.هر کدام از هیئات مذهبی شهرضا دارای تکیه و محل مخصوص به خود هستند، مانند تکیه انصارالحسین، تکیه بنیاسد (سنگزن)، تکیه بیتالاحزان (زنجیرزن)، تکیه سینهزن، تکیه ابوالفضل (بیتالعباس)، تکیه قائمیه، تکیه عسگریه، تکیه محلهآقا، تکیه دوالیها، تکیه سنگ تراشها. این گزارش به بیان خاطرات مرحوم حجتالاسلام نعمتالله جعفری قمشهای از ماه محرم و هیأتهای مذهبی شهرضا پرداخته است که در ادامه میخوانید.
آغاز تبلیغات مذهبیدر اولین محرم بعد از سقوط حکومت رضاشاه تبلیغات مذهبی در کارخانه ریسندگی شهرضا شروع شد. مردانی مانند مرحوم مشهدی حیدرعلی موسایی، حاج على فرهادی آغازگر فعالیتهای مذهبی در کارخانه بودند. کارگران نمایندهای تعیین کردند به نام خلیل روشن که فردی متدین، مؤمن و شجاع بود و عدهای همچون حاج محمد هادی شفیعی، حاج عبدالعلی شاهچراغی، حاج محمد گلابی، شهریار غلامی و افرادی ازاینقبیل از همراهان نماینده بودند.تجمع ۷۰۰ نفر از کارگران برای عزاداری اولین مراسم محرم بعد از سقوط رضا شاه، زمانی که هنوز هیأتهای مذهبی اجازه حرکت و عزاداری دریافت نکرده بودند، برگزار شد. در یک روز جمعه کارگران تا ظهر مشغول به کار بودند، آقای روشن اعلام کرد، کارگرانی که میخواهند عزاداری کنند، ساعت سه بعد از ظهر در گورستان «حاج شمسا» مکان کنونی هنرستان شهید یاوری جمع شوند. در آن موقع جمعیت کارگران در حدود ۷۰۰ نفر بود که بیشتر آنان در محل مورد نظر جمع شدند و با عدهای از آقایانی که در هیأت سنگزن بودند، علم هیأت سنگزن را آوردند و به سوی مسجد مشهدی علی اصغر صدری حرکت کردند.پس از عزاداری «حسین حسین» گویان به طرف تکیه علیا (مدرسه علمیه امام حسین) رهسپار شدند و از کوچهای که انتهای آن، مسجد خواجه خضر است، وارد خیابان خیام (انقلاب اسلامی) شدند. سنگها و آجرها نثار سر پاسبانها شدوقتی مردم عزادار به این جا رسیدند پاسبانها از ادامه حرکت آنان جلوگیری کردند و درگیری شدیدی ایجاد شد در این هنگام کودکان و نوجوانانی را که همراه عزاداران بودند عقب راندند و به ما گفتند: «شما به خانههایتان بروید.» مردان روی پشت بام مسجد خواجه خضر سنگر گرفتند و سنگ و آجر بود که به سر پاسبانها نثار کردند.
اعتصاب کارگران ریسندگیرئیس شهربانی به تلفنخانه رفته بود تا از اصفهان کمک بخواهد. تلفن خانه در فلکه مرکزی (میدان تاسوعا) بود جایی که اکنون فروشگاه کفش ملی است؛ عزاداران رفتند و سیمهای تلفن خانه را قطع کردند. روز بعد چند تن از کارگران را دستگیر کردند. در واکنش به این کار کارگران اعتصاب کردند و شهربانی مجبور شد کارگران را آزاد کند.گفته میشد: شهربانی اصفهان دستور داده بود که از عزاداری مردم جلوگیری نشود و بازداشتشدگان آزاد شوند. از آن به بعد هیأتهای مذهبی مانند سنگزن، سقا، سینهزن، علامت، زنجیرزن و دراویش در دهه اول محرم شروع به عزاداری کردند. از سالهای بعد هیأتهای مذهبی یکی پس از دیگری از دهه دوم سقوط رضا شاه در شهرضا تأسیس شد. #محرم #عزاداری #روضه #هیأتهای_مذهبی #پهلوی 11:27 - 3 تیر 1405