قبل از دعوا بر سر «چادری‌ها در کافه» باید بدانیم

همه چیز از اعتراض به حضور دختران چادری در کافه‌ها شروع شد؛ اما شاید پیش از آنکه درباره حق حضور افراد در کافه حرف بزنیم، باید از خود کافه بپرسیم. چگونه مکانی که روزی صرفاً محل نوشیدن قهوه بود، به یکی از مهم‌ترین نمادهای سبک زندگی معاصر تبدیل شد؟
یک: ماجرا از یک جمله آغاز شد؛ «لجم می‌گیرد چادری‌ها را در کافه می‌بینم.» پس از آن تصاویر دختران چادری در کافه‌ها دست‌به‌دست شد، عده‌ای از حضور آنان دفاع کردند و عده‌ای دیگر اعتراض. اما پیش از آنکه درباره حق یا ناحق بودن این واکنش‌ها حرف بزنیم، باید یک‌قدم عقب‌تر برویم و بپرسیم: چرا کافه تا این اندازه مهم شده است؟ چرا حضور یا عدم حضور یک گروه اجتماعی در کافه برای بخشی از جامعه حساسیت‌برانگیز است؟ وقتی بر سر ورود یک گروه به یک فضا نزاع شکل می‌گیرد، مسئله فقط آن گروه نیست؛ مسئله جایگاهی است که آن فضا در ذهن ما پیدا کرده است.دو: کافه در معنای مدرن خود صرفاً یک محل فروش نوشیدنی و خوراکی نیست. کافه به‌تدریج به فضایی میان واقعیت و رؤیا تبدیل شده است؛ جایی که انسان برای چند ساعت از مسئولیت‌های زندگی فاصله می‌گیرد، از خانه، خانواده، کار، تولید، وظایف و تعهدات خود جدا می‌شود و در جهانی کوچک و موقت زندگی می‌کند. شاید به همین دلیل است که کافه برای بسیاری از افراد تنها یک مکان نیست، بلکه یک سبک زندگی است. اما همین نقطه آغاز پرسش‌های جدی نیز هست؛ آیا این گریز موقت از واقعیت، همیشه به سود انسان و جامعه انسانی است؟
سه: یکی از مهم‌ترین کارکردهای اجتماعی کافه، جایگزین‌شدن آن با مهمانی‌های خانگی و دورهمی‌های سنتی است. درگذشته، دیدار دوستان و خویشاوندان با کنش‌های متعددی همراه بود؛ آماده‌سازی خانه، پذیرایی، آشپزی، مشارکت اعضای خانواده، تمرین آداب معاشرت و مسئولیت‌پذیری. اما امروز بخش مهمی از این روابط به «بیا برویم کافه» تقلیل یافته است. در این مدل، میزبان و مهمان هر دو از بخش مهمی از کنشگری خود فاصله می‌گیرند و به مصرف‌کننده خدمات تبدیل می‌شوند. آنچه در ظاهر «راحتی» است، در باطن می‌تواند تمرین انفعال باشد؛ انفعالی که به‌مرور در سبک زندگی فرد و جامعه رسوب می‌کند.چهار: خانه در فرهنگ ایرانی و اسلامی صرفاً یک ساختمان نیست؛ دایره امن خانواده است. بخش مهمی از هویت انسان در همین محیط شکل می‌گیرد. وقتی جلسات، گفتگوها، دورهمی‌ها و حتی بخشی از روابط عاطفی و فکری از خانه به کافه منتقل می‌شود، آرام‌آرام مرکز ثقل زندگی نیز جابه‌جا می‌شود. تجربه جوامع غربی نشان داده که یکی از نتایج این جابه‌جایی، تقویت فردگرایی و تضعیف پیوندهای خانوادگی است. طبیعی است که هرچه وابستگی فرد به محیط‌های عمومی بیشتر شود، استقلال او از خانواده نیز افزایش پیدا کند و این الزاماً به معنای رشد نیست.
پنج: یکی از ویژگی‌های کافه مدرن، عادی‌سازی حضورهای مختلط و بی‌ضابطه زن و مرد است. در فرهنگ اسلامی، حضور اجتماعی زنان و مردان امری پذیرفته شده است و این حضور همواره ذیل اهداف مشخص و ضرورت‌های اجتماعی تعریف شده است؛ کار، تحصیل، خدمت‌رسانی، عبادت، فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی. کافه اما فضایی است که اساساً برای معاشرت آزاد طراحی شده و برای کنار هم نشستن زن و مرد نامحرم نیازی به توجیه یا ضرورت نمی‌بیند. به همین دلیل، حتی اگر بسیاری از افراد با نیت سالم وارد این فضا شوند، نفس عادی‌سازی این الگو به‌تدریج حساسیت جامعه نسبت به حریم‌ها را کاهش می‌دهد.شش: کافه‌نشینی فقط مصرف خوراکی نیست؛ حامل یک فرهنگ است. معماری تاریک، موسیقی، نوع روابط که ذکر شد، سبک گفت‌وگو، منوها، نمادها و حتی تصویرسازی رسانه‌ای از کافه، مجموعه‌ای از ارزش‌ها و سبک زندگی را بازتولید می‌کند. البته در سال‌های اخیر بخشی از کافه‌ها رنگ و بوی ایرانی‌تری گرفته‌اند، اما هنوز نمی‌توان انکار کرد که ریشه‌های این پدیده در فرهنگی غیر از فرهنگ بومی ما شکل‌گرفته است. حتی بسیاری از خوراکی‌ها و نوشیدنی‌هایی که در کافه عرضه می‌شود، نه از نیازهای ضروری زندگی بلکه از منطق مصرف بیشتر و تجربه‌های لوکس تغذیه می‌کنند.
هفت: در کنار همه این نقدها، اعتراض به حضور دختران چادری در کافه نیز خود نیازمند نقد است. اگر کسی معتقد است کافه نماد روشنفکری است و حضور زنان محجبه در آن را برنمی‌تابد، دقیقاً برخلاف ادعای روشنفکری رفتار می‌کند. روشنفکری، هر تعریفی که از آن داشته باشیم، با انحصارطلبی و تعیین مرزهای فرهنگی برای دیگران سازگار نیست. عجیب‌تر آنکه برخی افراد برای تحقیر زنان چادری، تصاویر آنان را با هوش مصنوعی دست‌کاری کردند و پوشششان را تغییر دادند؛ همان کاری که سال‌ها آن را مصداق دخالت در پوشش زنان می‌دانستند. اینجا دیگر مسئله آزادی انتخاب نیست؛ مسئله تحمیل سلیقه خود به دیگری است.هشت: شاید مهم‌ترین پرسش این باشد که آیا کافه‌نشینی را می‌توان در زمره تفریحات سالم قرار داد؟ در نگاه اسلامی، تفریح امری مطلوب است؛ اما تفریحی که به عبادت، کار، خانواده، سلامت روح و جسم و رشد انسان کمک کند. اگر کافه فرصتی برای گفت‌وگوی عمیق، مطالعه، استراحت مشروع و تجدید قوا باشد، می‌تواند بخشی از این تعریف را محقق کند. اما اگر به بستری برای مصرف‌گرایی، فردگرایی، فاصله‌گرفتن از خانواده، عادی‌سازی روابط بی‌ضابطه و فرار دائمی از واقعیت تبدیل شود، دیگر نمی‌توان آن را صرفاً یک تفریح بی‌طرف دانست.
همه آنچه گفته شد، به معنای آن نیست که کافه قلمروی انحصاری یک سبک زندگی خاص است یا گروهی از شهروندان باید از آن حذف شوند. اتفاقاً یکی از خطاهای ماجرای اخیر همین بود که برخی افراد حضور دختران چادری در کافه را نوعی ورود به قلمرویی بیگانه تلقی کردند.شاید بتوان گفت بخشی از این حضور، تلاشی برای «دیگری‌زدایی» از زن چادری است؛ تلاشی برای‌آنکه زن محجبه بتواند ضمن حفظ هویت دینی و سیاسی خود، در عرصه‌های عمومی جامعه نیز رؤیت‌پذیر باشد.بنابراین اگر نقدی به فرهنگ کافه‌نشینی وارد است، این نقد متوجه یک سبک زندگی و یک الگوی فرهنگی است، نه متوجه حق حضور افراد با پوشش‌ها و هویت‌های مختلف در فضاهای عمومی شهر.
16:56 - 25 خرداد 1405
زنان

3 بازنشر9 واکنش
94٫4k بازدید



14 پاسخ

تصویر نمایه‌ی ‌مهدی اسماعیلی‌
@mehdiesmaeili25 خرداد 1405
در پاسخ به
تصویر نمایه‌ی ‌مهدی اسماعیلی‌
مهدی اسماعیلی

@mehdiesmaeili  •  27 اسفند 1402

حجاب و عفاف!

پیشنهادها

بیاییم درباره مقوله حجاب و عفاف خردمندانه قلم بزنیم

حجه الاسلام زمانی گندمانی امام جمعه شهرستان کیار (شلمزار)وامام جمعه وقت بخش میمه و گویا رئیس شورای امر به معروف و نهی از منکر وقت بخش میمه درمطلبی که سایت صبح میمه به انتشارآن مبادرت ورزید، به مقوله حجاب و عفاف پرداخته اند که در این باره صبح میمه به قلم حجه الاسلام یدالله زمانی گندمانی این چنین نوشت : حجاب و عفاف به قلم امام جمعه محترم بخش میمه حجاب و عفاف واژه های آشنا و در عین حال غریبی که بخش مهمی از ادبیات دین و اخلاق ما را تشکیل می دهند و گاهی به مناسبتهایی یادآوری می شوند. حجاب به معنای پرده و حائل و در اصطلاح پوشیدن مواضع زینت از نامحرم و عفاف به معنای پاکدامنی و رعایت حدود می باشد. تاکید قرآن کریم بر رعایت حجاب نشانه ی اهمیت آن و ایجاد نوعی مصونیت برای بانوان می باشد که در آیه ۵۹ سوره مبارکه احزاب به آن اشاره شده است. بنابراین حجاب هم دلیل شرعی دارد و هم پشتوانه عقلی و تاریخی که عبارتنداز : دلیل شرعی : آیات ۵۹ سوره مبارکه احزاب و ۳۱ سوره مبارکه نور دلیل عقلی : حجاب همانند حفاظ و مانعی در برابر نامحرم است که برداشتن آن مانند باغ بدون دیوار است که آسیب پذیر میشود. و پشتوانه ی تاریخی آن نیز پوشش زنان ایرانی قبل از اسلام که از لباسهای بلند و مناسب استفاده می نمودند. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند: در شب معراج زنانی را دیدم که به موهایشان آویزان شده اند از علت آن سوال کردم پاسخ دادند بخاطر اینکه موهای خود را به نامحرم نشان داده اند. البته مرد نیز باید حدود شرعی را رعایت کند و حق ندارد هر طور خواست در انظار عمومی ظاهر شود. انتظار می رود همه آحاد جامعه نسب به ترویج فرهنگ عفاف و حجاب همت نمایند و بانوان محترمه نیز با رعایت پوشش مناسب اعتقاد و پایبندی به احکام الهی را ثابت و موجبات خوشحالی حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها را فراهم نمایند. تقدیم به بانوانی که با استفاده از چادر به هویت دینی و ملی خود احترام می گذارند. بشنو از چادر که در توصیف زن تار و پودش با تو می گوید سخن تار و پودم را شرافت تافته هم کرامت را به عصمت بافته در کلاس حفظ تقوا و شرف دختران درند و چادر چون صدف حفظ چادر حفظ دین و مذهب است شیوه ی زهرا و درس زینب است حفظ چادر حافظ ناموسهاست سد محکم در بر نامرد ها ست حفظ چادر سد فحشا می کند روسفیدی نزد زهرا می کند حفظ چادر چاره ساز کارهاست حافظ گل از هجوم خارهاست حفظ چادر زخم ها را مرهم است دست رد بر سینه ی نامحرم است والسلام زمانی گندمانی رئیس شورای امر به معروف و نهی از منکر میمه جدای از قلم مبهم وسطحی بودن مطلب ؛ایشان در باره حجاب و عفاف گرچه استناداتی ذکر کرده اند ،اما به گونه ای قلم زده اند که مغرضین با بهانه جویی بتوانند بر حجاب و عفاف بتازند ؛به خصوص دلیل عقلی که در باره حجاب تحت این عنوان ذکر کرده اند که حجاب همانند حفاظ و مانعی در برابر نامحرم است که برداشتن آن مانند باغ بدون دیوار است که آسیب پذیر می شود. پس بهتر است مستند به احادیث و روایات و علوم انسانی روز(روانشناسی ؛و....) و نتایج تحقیقات علمی که در این باره انجام پذیرفته و....در باره مقوله حجاب و عفاف با قلمی وزین در این باره قلم بزنیم نه سطحی و مبهم تا بهانه ای دست معرضین ندهیم

شورای سیاستگذاری ائمه جمعه

1000
پیگیری از مسئول مربوطه
10٬000
پیگیری از عالی ترین مسئول

تصویر نمایه‌ی ‌علی‌
@altest25 خرداد 1405
در پاسخ به
عالی بود.دختران ایران شجاع باشند و از دین خود با افتخار حفاظت کنند.به بی‌هویت ها و پهلوی‌چی ها و شهوت‌پرست ها خم ربطی ندارد.چه خوب که شیطان از سما لجش بگیرد.فرشته‌ها و اولیاء الله و خود خدای مهربان به چادر سما لبخند میزند.نمایش بیشتر

@user17717602938125 خرداد 1405
در پاسخ به
اصلا همین مهم شدن کافه های جای ایراد هست. شما میوه فروشی یا پارک یا کارواش واست مهم هست؟؟ کافه ها به اشتباه دارد جای هسته خانواده ها رو میگیرد

تصویر نمایه‌ی ‌ایران ❤️‌
@vatandoosti25 خرداد 1405
در پاسخ به
همه باید یاد بگیریم که کنار هم زیبا زندگی کنیم. کافه هم جای خوبیه. این همه توضیح و توجیه نیاز نبود. اما ریشه این اتفاقات، بازتاب سال‌ها رفتار نادرست حکومت با مردمه و نتیجه دخالت‌های بیهوده در زندگی مردمه.وگرنه هزاران سال این مردم، مذهبی و غیرمذهبی داشتن کنار هم زندگی می‌کردن.

تصویر نمایه‌ی ‌امیر حسام رجایی‌
در پاسخ به
وقتی استقلال،ازادی،جمهوری اسلامی شعار انقلاب است،یعنی ازادی در همه ابعاد!ازادی بیان،سبک زندگی،عقیده و همه ی ابعاد آن!وقتی صداسیما رسانه نقد اینترنت و هر چیزی که فکر کنی در این کشور در انحصار عده ای قلیل است نباید انتظار داشت طرف مقابل هم انصاف را در این موارد رعایت کند!در واقع هر چ بکاری درو میکنی

@user1752523932525 خرداد 1405
در پاسخ به
محور سبک زندگی غربی " فردگرایی" است. و‌محور این فرد گرایی‌ " لذت خواهی " است. و محور این لذت خواهی " تنوع طلبی نمایشی " است. این اصول مهم سبک مدرن را می‌توان در نمایش غذا ها ، ویترین ها پرزرق و برق و پوشش افراد حاضر در کافه ها دید. و نوجوان و جوانی که هویت خود را بر اساس شکل داده است.

@user1752523932525 خرداد 1405
در پاسخ به
محور گفتمان انقلاب اسلامی و امامین انقلاب فرهنگ است. و محور مهم این فرهنگ سبک زندگی ایرانی - اسلامی است. ترویج و تبلیغ آن از طریق ساختار های رسمی و غیر رسمی حق حاکمیت است و جمهوری اسلامی مثل هر حکومتی حق دارد قوانین و مقرراتی را بر زیست اجتماعی افرادوضع کند. رفتار اجتماعی تابع ارزش ها ی جمعی است

@user1752523932525 خرداد 1405
در پاسخ به
خلق را تقلیدشان بر باد داد ای دو صد لعنت بر این تقلید باد.فرهنگ مقلد غرب پایدار نخواهد بود.فردگرایی و لذت خواهی کم کم خود را به الگو های رفتاری ناهنجار خواهد داد و به تدریج شاهد رفتار های متضاد با ارزش ها و هنجار های اجتماعی خواهیم بود و این تضاد و تناقض رفتاری موجب تشدید هرج و مرج اجتماعی خواهدشد

@user1752523932525 خرداد 1405
در پاسخ به
کافه ، نمایشگاه سبک مدرن غربی است. نمایشگاهی که مجوز حضور آن " فردگرایی ، لذت خواهی ، تنوع طلبی ، آزادی مطلق، هویت مختلط و هیجان محور است. و این ویژگی ها در نوجوان و جوان دچار تعلیق یا ابهام هویت در عصر کنونی و مدرن به وضوح قابل مشاهده است.

@user170910006927455765625 خرداد 1405
در پاسخ به
اینقدر فضای فرهنگی جامعه بخصوص حجاب رها شده که یه دختر با بدترین پوشش ممکن و با برهنگی توی فضای جامعه با افتخار راه میره، بعد یکسری به حضور دختران چادری توی کافه اعتراض میکنن!این حرمت شکن ها به بهانه هایی مثل لجبازی با حاکمیت هر نوع بی عفتی رو رواج میدن و علناً حرف خدا و دین رو به سخره میگیرن!

@user17079306224125 خرداد 1405
در پاسخ به
موضوع جالبی بود و خیلی بیشتر بابد بهش پرداخته بشه.یکی از اولین وظایف ارشاد، تبلیغات و ارگان های فرهنگی ریل گذاری های اینچنینی است که متاسفانه رها شده

@user17593904787225 خرداد 1405
در پاسخ به
کافه ها، پادگان شیطان است، والسلام

تصویر نمایه‌ی ‌پژمان کریمی پور‌
@pejmaaaan25 خرداد 1405
در پاسخ به
این موج واکنشها رو معمولا صهیونیستها شروع میکنن و هدفشون هم طرد کردن قشر مذهبی و معتقد از جامعه هست .افرادی هم که دلشون میخواد کافه ها به محل امنی برای راحتی و فساد تبدیل بشه روی این موجها سوار میشن .راه حل این قضیه ورود اداره اماکن به این بحث هست. بدون ایجاد درگیری این اماکن فساد باید پلمپ شود

@user17220413158826 خرداد 1405
در پاسخ به
مردم این سرزمین هزاران سال با تفاوتهای فرهنگی و نژادی و مذهبی و زبانی در کنار هم با صلح و صفا زندگی کردند.جالب اینکه این مردم حتی پذیرای بسیاری از پناهندگان از کشورهای همسایه نیز بودند.متاسفانه دخالتهای نابجای حکومت باعث چندقطبی سازی و تفرقه و جنگ بین مردم شده.