خوشچشم: احتمال تفاهم و جنگ به یک اندازه است
مصطفی خوشچشم، تحلیلگر مسائل بینالملل، با اشاره به آخرین وضعیت مذاکرات و تهدیدهای نظامی گفت: به همان اندازه که احتمال یک تفاهم اولیه وجود دارد، به همان میزان احتمال درگیری و جنگ نیز هست.
به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری فارس، سیدمصطفی خوشچشم، تحلیلگر مسائل بینالملل در برنامه تلویزیون با اشاره به اخبار مذاکرات گفت: به همان اندازه که احتمال یک تفاهم اولیه وجود دارد، به همان میزان احتمال درگیری و جنگ نیز هست. همین دیشب که صحبتهایی درباره تفاهم مطرح شد، اتفاقاً یک تهدید قدرتمند نیز وجود داشت.خوشچشم افزود: ممکن است این تهدیدها برای ایجاد اهرم در مذاکره باشد، یا ممکن است عملیات نظامی واقعی در کار باشد. این موضوع جدیدی نیست؛ در هفتههای گذشته شاهد بودیم که دشمن تایمهایی را افزایش داده و انبوهی از پهپادها و ریزپرندهها را برای تهدید بلند کرده است. حالا میخواهد تهدیدش را معتبر نشان دهد.این تحلیلگر مسائل بینالملل با اشاره به اهداف این اقدامات تاکید کرد: این کار برای دو یا سه هدف عمده انجام میشود: اول، وادار کردن شما به تغییر آرایش نظامی؛ دوم، فرسایشی کردن اوضاع و نگه داشتن سایه جنگ بر سر افکار عمومی؛ و سوم، استفاده از نتیجه اینها در مذاکره.هرگز نباید گول ظاهر دشمن را بخوریدوی ادامه داد: ممکن است واقعاً آماده حمله باشد، اما برآوردها تغییر چندانی نکرده است. هرگز نباید گول ظاهر را بخورید؛ ممکن است در لحظه آخر فریب باشد. ما دو بار با این طرف مذاکره کردیم و بعد حمله کرد. تهدیدها همچنان به قوت خود باقی است و نیروهای مسلح ما در آمادهباش کامل هستند.خوشچشم با بیان نشانههای جدی بودن تهدید اظهار داشت: معمولاً وقتی تهدید جدی وجود دارد، فرمانده نظامی نمیآید مردم را نگران کند که بله تهدید خیلی جدی است. از واکنش مقامات نظامی میتوان فهمید.
وی افزود: هفته پیش سپاه که میگفت دست روی ماشه است، یا پیش از آن سردار مجید موسوی گفته بود چاههای نفت و گاز و زیرساختها را میزنیم. هفته پیش هم گفتند اگر بزنی، پاسخ فرامنطقهای خواهد بود؛ یعنی شاید برویم کنار دست آمریکا در خود آمریکا. نمونههایش هم هست. شهید سلامی پنج، شش سال پیش گفت پاسخ ما فرامنطقهای و در سطح جهانی است و امکاناتش وجود دارد.وی در ادامه تصریح کرد: امروز سردار عبداللهی و آقای قالیباف نیز تهدیدهای جدیتری مطرح کردهاند. همین یک هفته گذشته، تهدیدها جدیتر شده و معنایش این است که تهدید واقعی وجود دارد. وضعیت کنونی اینگونه است: هم تهدید هست، هم احتمال تفاهم. جو روانی رسانهها گاهی همه را به سمت مذاکره میبرد و فکر میکنند صلح شده، در حالی که واقعیت ممکن است اینطور نباشد.این تحلیلگر مسائل بینالملل درباره پیشبینی قبلی خود خاطرنشان کرد: برآورد من که هشتاد درصد بود، هنوز هم برقرار است. آن هفتهای که من اینجا بودم، همان شب یا فردای آن شب امکان حمله وجود داشت. فقط ۳ درصد از حرفهای ترامپ راست استخوش چشم درباره اظهارات ترامپ گفت: فقط سه درصد از حرفهای این شخص راست است. آن بخش که ترامپ گفت من میخواستم حمله کنم اما با درخواست سران کشورهای عربی حوزه خلیج فارس حمله نکردم، حرف مفت است و دروغ. اصلاً عربها زیرش زدند و گفتند ما خبر نداشتیم که بخواهیم بگوییم نکن.
این تحلیلگر مسائل بینالملل، در ادامه با اشاره به اطلاعیه های حساب کاربری حنظله در فضای مجازی افزود: "حنظله" را میبینید که مدام اکانت توییترش را میبندند. این حساب یک تهدید مشخص منتشر کرد. همان تهدید را بعد از پاک شدن، دوباره تکرار کرد. یک بار در ۱۶ می، چند ساعت قبل از یک اتفاق بزرگ در اسرائیل. فردای آن روز هم دوباره همان هشدار را داد.خوشچشم تصریح کرد: پیام کانال حنظله که روی اسرائیل تمرکز دارد، این بود: "یک طلوع زیبا در دل شب تاریک اتفاق خواهد افتاد." چند ساعت بعد، دقیقاً در نیمهشب اسرائیل، یکدفعه انفجار مهیبی در "بیتشمس" رخ داد. این انفجار در تاسیسات شرکت "تومر" بود که موتورهای پیشران موشکهای جدید را تولید میکند.هر جای اسرائیل در معرض خطر استاین تحلیلگر مسائل بینالملل تاکید کرد: آنقدر انفجار بزرگ بود که نتوانستند پنهانش کنند. بعد آمدند گفتند این تست خودمان بوده، اما فرقش اینجاست که همیشه قبل از تست به مردم اطلاع میدادند، ولی این بار ندادند. معنایش این است که یک اتفاق عظیم آنجا افتاده.وی در ادامه با اشاره به اهمیت این رویداد گفت: نکته مهم اینجاست که اگر کسی با موشک نزده باشد، پس این انفجار از کجا آمده؟ این پیام روشنی دارد؛ یعنی شما توانایی خنثیسازی تهدید را در عمق منطقه دارید. اگر در منطقه فوقالحفاظتشده "بیتشمس" بتوانید چنین عملیاتی انجام دهید، یعنی هر جای اسرائیل در معرض خطر است.خوشچشم در ادامه خاطرنشان کرد: این اتفاق با فاصله زمانی خیلی کم -حدود یکی دو روز- رخ داد. همچنین همزمان در بابالمندب هم دو انفجار رخ داد و نقشههای جهانی نشان میدهد که الان تردد کشتیها در بابالمندب کاملاً متوقف شده و منطقه کاملاً خلوت است.
خوشچشم در ادامه گفت: نورنیوز خبری زده از قول یک مقام ارشد نظامی بدون نام، میگوید آنها میخواستند حرکتهایی بکنند که ما عملیات پیشدستانه کردیم. عملیات پیشدستانه با جنگ فرق دارد؛ نوعی عملیات خنثیسازی است. سپاه چند روز پیش بیانیهای داد که این موضوع را تأکید میکند. یکی از جملاتش این بود: "ما آدم بیانیه نیستیم، تهدید را عملی میکنیم." یعنی تو برو توییت بزن و تهدید کن، ما عملی این کار را انجام میدهیم.»همان شبی که میخواستند حمله کنند، نقشههایشان نقش بر آب شدوی افزود: «دو عملیات انجام شد. پیام اولی این بود که من میتوانم قلب اسرائیل، حتی محافظتشدهترین جای آن را نابود کنم. پیام عملیات دوم هم این بود که اگر حمله کردی، من فقط تنگه هرمز را نشانه نمیگیرم، بلکه میتوانم کاری کنم که کل منطقه بسته شود و کسی نتواند نفت بخرد یا بفروشد و کسی نتواند بار ببرد یا بیاورد.این تحلیلگر مسائل بینالملل تاکید کرد: این عملیاتها باعث شد ترامپ هول کند. همان شبی که میخواست حمله کند، نقشههایشان نقش بر آب شد. دیدند اگر الان حمله کنند، طرف مقابل میتواند کل منطقه خلیج فارس و خود اسرائیل را بزند. برای اینکه زمان بخرد، عقبنشینی کرد. بلافاصله پیشنهاد فرستاد. وزیر کشور پاکستان دوبار پیاپی و فوری به تهران آمد و پیشنهاد برداشت. در کمال ناباوری، برخی چیزها را پذیرفت و عقبنشینی کرد.
خوشچشم با اشاره به پنجره زمانی محدود گفت: بر اساس آنچه کارشناسان آمریکایی میگویند، از ۱۴ خرداد به بعد شیب ذخایر استراتژیک تند میشود و قیمتها بالا میرود. مسئله جام جهانی برایشان خیلی مهم نیست، اما قیمت بنزین و سوخت مهم است. پنجره زمانی کوتاه است. ممکن است یک هفته یا دو هفته از بین رفته باشد. یا واقعاً عقبنشینی کرده یا دارد زمان میخرد تا طرح عملیاتی جدیدی آماده کند. هر دو امکان پذیر است و به یک اندازه محتمل.لزوماً نباید از موشک استفاده کنیم چراکه راههای متنوعی داریموی در پاسخ به سؤالی درباره تواناییهای فرامنطقهای تصریح کرد: لزوماً نباید از موشک استفاده کنیم چراکه راههای متنوعی داریم. موشک قارهپیما که بخواهد به آمریکا برود، در مسیر صدها ایستگاه رهگیری دارد. پس باید از مافوق صوتهای هایپرسونیک استفاده کرد. کلاهک "فتاح" را نگاه کنید. با سرجنگی ۷۰ کیلویی اگر یک میلیون موشک هم بزنی، فایده ندارد. کره شمالی، روسیه و چین برای این کار سراغ سلاح اتمی میروند. چرا همه فکر میکنید فقط موشک و پهپاد داریم؟ خیلی چیزهای دیگر هم داریم. کارهای متنوعی میشود در آنجا انجام داد.خوشچشم با اشاره به بیانیه اخیر سپاه گفت: این بیانیه تهدید کرد که " جنگ را فرامنطقهای می کنیم و "از ظرفیتهای استفادهنشده استفاده میکنیم.
تشریح شروط عملیات پیش دستانه این تحلیلگر مسائل بینالملل، در تشریح شرایط عملیات پیشدستانه، پنج شرط اساسی را برشمرد و گفت: اول، باید مطمئن باشیم که دشمن قصد حمله در فردا یا پسفردا را دارد. دوم، شناسایی دقیق پاشنه آشیل طرف مقابل؛ به گونهای که اگر آن نقطه زده شود، کل جبهه او دچار فشار شده و از حمله منصرف شود. سوم، برخورداری از اشراف عملیاتی کامل؛ یعنی بدانیم چه زمانی گاردها عوض میشوند، حفاظتها تغییر میکنند، مقامات چه تصمیمی میگیرند و زمان دقیق تستهای نظامی چه زمانی است. چهارم، داشتن ابزار و تجهیزات مناسب برای عملیات. و پنجم، اخذ مجوز از فرمانده کل قوا؛ چرا که یک اشتباه محاسباتی ممکن است به جنگ تمامعیار منجر شود.وی تاکید کرد: این پنج شرط، لازمه یک عملیات پیشدستانه موفق است که در آن، با ضربه زدن در زمان و مکان مناسب، طرف مقابل دچار تعلل و تاخیر شده و از حمله بازمیماند.تغییر موضع آمریکا از ۱۵ شرط به چهار اقدام اعتمادسازخوشچشم با بیان اینکه عملیاتهای انجامشده موجب شوک به تیم مقابل شده، افزود: ترامپ آنقدر جا خورد که دست پاکستانیها را بوسید و بلافاصله پیام توافق فرستاد.وی درباره ماهیت این عقبنشینی گفت: طی چند روز آینده مشخص میشود که این عقبنشینی واقعی و جدی است یا تاکتیکی برای خرید زمان.این تحلیلگر مسائل بینالملل با اشاره به روند مذاکرات، خاطرنشان کرد: طرف مقابل ابتدا ۱۵ شرط شامل تسلیم موشکی و تغییر موضع منطقه ای را مطرح کرد، اما پس از مقاومت ایران، مجبور به عقبنشینی شد و اکنون تنها چهار اقدام اعتمادساز را پیش شرط قرار داده است.
وی این اقدامات را شامل رفع تحریم نفتی و محدودیت بانکی، خاتمه محاصره دریایی، پایان جنگ در منطقه (لبنان و ایران) و بازگشایی تنگه هرمز تحت مدیریت ایران برشمرد.دستاوردهای مذاکرات؛ از خاتمه جنگ تا برداشت پول های بلوکه شدهخوشچشم با بیان اینکه «کار به جایی رسیده که طرف مقابل ۱۴ شرط از ۱۰ شرط ایران را پذیرفته»، تصریح کرد: اکنون بحث بر سر چهار اقدام اعتمادساز است و مسائل موشکی و حمایت از محور مقاومت کاملاً از دستورکار خارج شده است.» وی افزود: در صورت تحقق این موارد، ایران میتواند ظرف ۳۰ تا ۶۰ روز حدود ۱۰ میلیارد دلار نفت صادر کند و همزمان لبنان نیز از وضعیت جنگی خارج شود.آتشبس به جای پایان جنگ؛ روایت آمریکا از توافقاین تحلیلگر مسائل بینالملل با اشاره به روایت آمریکاییها از توافق احتمالی گفت: آنها این را "خاتمه جنگ" نمینامند، بلکه "آتش بس ۳۰ تا ۶۰ روزه" برای مذاکره تلقی میکنند؛ در این مدت هیچ حملهای صورت نمیگیرد و نیروهای آمریکایی خارج میشوند.وی افزود: آمریکاییها از این توافق نیز منفعتی می برند؛ چراکه با فروش نفت ایران، قیمت جهانی کاهش یافته و فشار تورمی پیش از جام جهانی کنترل میشود.خوشچشم در ادامه با انتقاد از برخی رسانه های معاند گفت: گول رسانه بازی مارکو روبیو و دیگران را نخورید؛ همان کسانی که میگویند "ما مخالف دریافت پول ایران نیستیم"، در عمل هیچ مخالفتی نکردهاند. آنچه در جنگ به دست آوردهایم، با مدیریت خود ادامه میدهیم و پول هم میگیریم.
آزادسازی پول قبل از مذاکره، عقبنشینی تاریخی آمریکاستخوشچشم، با اشاره به اختلافات فنی بر سر آزادسازی داراییهای بلوکه شده تأکید کرد که این موضوع، کلیدواژه اصلی رسیدن به هرگونه تفاهم اولیه است.وی با بیان اینکه «اگر امتیاز را نقد بگیری و بگذاری توی جیبت، برندهای» ، خاطرنشان کرد: سؤال اینجاست که چرا پول بلوکه شده و چرا مذاکرات قبلی به هم خورد؟ پاسخ این است که بعد از آزادسازی پول، تازه مذاکره اصلی آغاز میشود که ممکن است ماهها طول بکشد.خوشچشم در تشریح اهمیت این رویداد تصریح کرد: این اولین بار در تاریخ مذاکرات است که طرف مقابل بدون گرفتن امتیاز، پیش از شروع مذاکره، پول را آزاد میکند. این نشان میدهد که آمریکا چقدر عقبنشینی کرده؛ همان کسی که پیشتر شعار تغییر رژیم ایران را میداد.تا زمانی که پول به حسابی که دسترسی داریم واریز نشود، هیچ تفاهم اولیهای شکل نمیگیرد وی افزود: بحث اصلی فقط آزادسازی نیست؛ مکانیزم انتقال، کشور میزبان حساب، نرخ تبدیل ارز و جلوگیری از بلوکه شدن مجدد (مانند اتفاق قبلی برای دارایی ۶ میلیارد دلاری در آلمان) مهم است. تا زمانی که این پول به حسابی که دسترسی داریم (مانند بانک سپه) واریز نشود، خاطر ما جمع نیست و هیچ تفاهم اولیهای شکل نخواهد گرفت.این کارشناس مسائل بینالملل در ارزیابی تاکتیکهای رسانهای ترامپ گفت: ترامپ همزمان از طریق واسطههایی مانند ویتکاف و روبیو پیغام میدهد که به توییت های تهدیدآمیز توجه نکنید، اما در عمل با انتشار تصاویر نظامی و بمب زیر هواپیما، شکست خود در این مرحله را نمیپذیرد و به رجزخوانی ادامه میدهد.
خوشچشم تأکید کرد: ما هنوز در مرحله توافق نهایی نیستیم؛ فقط در فاز تفاهم اولیه هستیم. در این فاز ایران سه گل زده و برنده میدان است، اما تا اجرای کامل آزادسازی پول، هیچ تضمینی وجود ندارد.
خوشچشم با اشاره به ارسال پیشنهاد از سوی آمریکا گفت: طرفی که پیشتر از موضع تهدید سخن میگفت و برای ایران ضربالاجل تعیین میکرد، اکنون ناچار شده پیشنهاد تازهای ارائه دهد و این تغییر رفتار، نشانه عقبنشینی و تلاش برای بازطراحی شرایط است.مقاومت ایران عامل اصلی تغییر رویکرد آمریکاست وی مقاومت جمهوری اسلامی ایران را عامل اصلی این تغییر رویکرد دانست و اظهار کرد: ایستادگی نیروهای مسلح و حضور مردم در صحنه، فراتر از برآوردهای طرف مقابل بوده و همین مسئله موجب شده آمریکا از مواضع حداکثری اولیه فاصله بگیرد.این تحلیلگر مسائل بینالملل با اشاره به برخی روایتها از مواضع روسیه افزود: پس از حملات اخیر، حتی مقامهای روس نیز از سطح مقاومت و پاسخ ایران ابراز شگفتی کردهاند.خوشچشم همچنین درباره مباحث مرتبط با بازدارندگی هستهای و فتاوای فقهی گفت: موضوع استفاده یا ساخت سلاحهای کشتار جمعی، ابعاد فقهی و سیاسی پیچیدهای دارد و تصمیمگیری درباره آن در حوزه اختیارات رهبری و نهادهای عالی نظام است. وی در عین حال تأکید کرد که شکل جنگها در جهان تغییر کرده و ابزارهایی مانند جنگ سایبری، عملیات بیولوژیک و حملات میکروبی، جایگاه مهمی در معادلات جدید پیدا کردهاند.وی با اشاره به حملات سایبری و بدافزارهایی مانند استاکسنت تصریح کرد: در جنگهای نوین میتوان بدون پذیرش رسمی مسئولیت، خسارات گستردهای به زیرساختهای حیاتی وارد کرد.این تحلیلگر مسائل راهبردی درباره موضوع غرامت و خسارتهای ناشی از تحریمها و درگیریها نیز گفت: پذیرش پرداخت غرامت از سوی آمریکا به معنای پذیرش نقش متجاوز است و به همین دلیل واشنگتن بهسادگی زیر بار چنین مسئلهای نخواهد رفت.
هنوز هیچ توافق نهایی شکل نگرفته استخوشچشم با اشاره به فضای مذاکرات و رایزنیهای منطقهای خاطرنشان کرد: هنوز هیچ توافق نهایی شکل نگرفته و بسیاری از مسائل، از جمله نحوه پرداخت خسارتها و تعهدات احتمالی، نیازمند مذاکرات و بررسیهای کارشناسی طولانیمدت است.
خوشچشم با اشاره به ساختار نظم جهانی پس از جنگ جهانی دوم گفت: کشورهای پیروز جنگ با ایجاد نهادهایی مانند سازمان ملل متحد، شورای امنیت سازمان ملل و سایر سازوکارهای بینالمللی، نظمی را پایهگذاری کردند که اکنون به پایان عمر خود نزدیک شده و نشانههای فروپاشی آن آشکار است.وی با اشاره به تحولات نظامی و ژئوپلیتیکی اخیر اظهار کرد: اتفاقات سالهای اخیر نشان داده حتی بازیگرانی با توان نظامی و بودجهای بسیار کمتر از آمریکا نیز توانستهاند چالشهای جدی برای واشنگتن و ساختار امنیتی آن ایجاد کنند.جهان در حال عبور از ساختار سابق قدرت استاین تحلیلگر مسائل بینالملل همچنین بخشی از وضعیت کنونی جهان را ناشی از «محاسبات اشتباه آمریکا» دانست و افزود: بسیاری تصور میکردند آمریکا بر اساس منطق علمی، نظامی و اقتصادی عمل میکند و وارد درگیریهای پرهزینه نخواهد شد، اما تحولات اخیر خلاف این تصور را نشان داد.خوشچشم با انتقاد از عملکرد نهادهای بینالمللی تصریح کرد: در بحرانهایی مانند ونزوئلا و غزه، سازمانهای بینالمللی و سازوکارهای موجود عملاً ناتوان ظاهر شدند و نتوانستند مانع اقدامات نظامی یا فشارهای سیاسی شوند.وی افزود: نهادهایی مانند ناتو، گروه هفت و حتی شورای امنیت، دیگر کارآمدی گذشته را ندارند و جهان در حال عبور از ساختار سابق قدرت است.جهان آینده به سمت چندقطبی شدن حرکت میکنداین تحلیلگر راهبردی با اشاره به روند انتقال قدرت جهانی در دهه ۲۰۲۰ تا ۲۰۳۰ گفت: جهان آینده به سمت چندقطبی شدن حرکت میکند و قدرتهای شرقی مانند چین، روسیه، هند و ایران نقش پررنگتری در نظم جدید خواهند داشت؛ نظمی که بهجای یک ابرقدرت واحد، بر پایه ائتلافهای منطقهای و بلوکهای جدید شکل خواهد گرفت.
خوشچشم همچنین پیشبینی کرد که کشورهای اروپایی نیز در آینده برای حفظ منافع خود به سمت همکاری بیشتر با ائتلافهایی مانند بریکس و سازمان همکاری شانگهای حرکت خواهند کرد.اتکا به نهادهای بینالمللی بدون برخورداری از قدرت میدانی و ابزار بازدارندگی کافی نیستوی در ادامه با اشاره به توافقات بینالمللی و ضمانت اجرایی آنها خاطرنشان کرد: اتکا به نهادهای بینالمللی بدون برخورداری از قدرت میدانی و ابزار بازدارندگی کافی نیست و کشورها باید توان تأمین امنیت و منافع خود را داشته باشند.خوشچشم در پایان با اشاره به اهمیت راهبردی تنگه هرمز تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران ابزارهای ژئوپلیتیکی مهمی در اختیار دارد و در صورت تشدید تنشها، میتواند از ظرفیتهای راهبردی خود برای اعمال فشار متقابل استفاده کند.پایان پیام/#ایران #ایران_قوی #مذاکره #آمریکا #اروپا #اسرائیل 23:32 - 3 خرداد 1405