سلاح هستهای در دریا؛ بازی خطرناک هند و پاکستان
اندیشکده استیمسون آمریکا روز چهارشنبه در تحلیلی گفت که در هیاهوی افزایش تنشهای هند و پاکستان، طرفین باید به تسلیحات هستهایِ مستقر در آبها توجه مضاعف داشته و با اتخاذ سیاستها و اقدامات شفافکننده، مانع از سوء برداشت طرف مقابل و وقوع ناخواسته فاجعهای ناگوار شوند.
گروه بینالملل خبرگزاری فارس؛ با توسعه تسلیحات هستهای دریایی توسط هند و پاکستان، ابهامات مربوط به اهداف و تواناییهای هستهای این دو کشور، به عدمقطعیتها در بحرانهای آینده در اقیانوس هند دامن زده است. چنین عناصر غیرشفافی ممکن است منجر به تشدید بحرانها و اشتباهات غیرعمدی شود.تحلیلگر اندیشکده استیمسون آمریکا به این مسئله اشاره کرد و گفت که هند و پاکستان، مانند دیگر قدرتهای هستهای، از دکترینهای هستهای مبتنی بر دریا پیروی میکنند.هند در حال توسعه زیردریاییهای موشکانداز هستهای است. در این راستا، دهلینو زیردریایی INS Arighaat را به خدمت گرفته و آزمایشهای موشکK-4 SLBM (موشکهای بالستیکی که از زیردریایی شلیک میشوند) را انجام داده است. این زیردریاییها در راستای استراتژی بازدارندگی هستهای هند در برابر تهدیدات دشمن، بهویژه چین، عمل میکنند.اگرچه هند در مواجهه با دو همسایه هستهای قرار دارد، اما تهدید واقعیتر از سوی چین است که دارای زرادخانه هستهای بزرگتر و در حال توسعه است. با این حال هند نگران تهدیدات اولیه از سوی پاکستان است و به همین دلیل توسعه تسلیحات هستهای مبتنی بر دریا را ادامه میدهد.زیردریایی هستهای مذکور میتواند اماکنی در پاکستان را هدف قرار دهد، اما برای رسیدن به چین باید از نقاط حساس عبور کند. از سوی دیگر هند در حال توسعه موشک کروز براهموس بهعنوان یک سلاح متعارف است، اما برخی تحلیلگران پیشبینی میکنند که این موشکها در آینده قابلیت هستهای پیدا خواهند کرد.
از سوی دیگر پاکستان در تلاش است تا تواناییهای هستهای دریایی خود را تقویت کند، اما مسیر غیرمتعارفی را انتخاب کرده است. بهجای استفاده از زیردریاییهای هستهای، پاکستان از زیردریاییهای دیزل-الکتریک برای استقرار تسلیحات هستهای در دریا استفاده میکند.این زیردریاییها بهویژه زیردریاییهای کلاس هانگور که از چین خریداری میشوند، برای عملیاتهای متعارف استفاده خواهد شد. در صورت تجهیز آنها به موشکهای هستهای، تشخیص بین زیردریاییهای مسلح به تسلیحات هستهای و متعارف دشوار خواهد بود.پاکستان همچنین به دنبال توسعه موشک کروز بابور-۳ SLCM (موشک کروزی که از دریا شلیک میشود) برای استفاده در زیردریاییهاست. این موشکها به دلیل ویژگیهای خاص خود، مانند برد کوتاه و وزن سبکتر، برای تسلیحات هستهای مناسب نیستند. با این حال برخی تحلیلگران معتقدند که پاکستان ممکن است این موشکها را به تسلیحات هستهای مجهز کند. این ابهام در تواناییهای هستهای پاکستان میتواند خطر تشدید بحرانهای نظامی را افزایش دهد.
بازدارندگی از طریق ابهامافزاییایجاد ابهام در تواناییهای هستهای میتواند بهعنوان یک استراتژی بازدارنده عمل کند. ابهامِ محاسبهشده، تهدیدی ایجاد میکند که دشمن نمیتواند به طور دقیق ارزیابی کند و بهاینترتیب از انجام اقدامات خصمانه پرهیز میکند. ایالات متحده در طول جنگ سرد از این استراتژی برای بازدارندگی استفاده کرده است و در حال حاضر برخی از تحلیلگران معتقدند که پاکستان نیز از این منطق برای تقویت بازدارندگی هستهای خود در دریا بهره میبرد.در حالی که این نوع سیاستها میتوانند از تشدید بحران جلوگیری کنند، خطرات تشدید غیرعمدی وجود دارد. برای مثال، عملیاتهای متعارف که به طور غیرعمدی بهعنوان تهدید هستهای درک میشوند، ممکن است منجر به واکنشهای هستهای شوند که هیچیک از طرفین قصد آن را نداشتهاند. بهویژه در دریا که کشتیها و زیردریاییها میتوانند بهراحتی به یکدیگر نزدیک شوند، تشخیص نوع تسلیحات و نیتهای دشمن دشوار است.
تشدید غیرعمدی در دریا میتواند خطرات زیادی به همراه داشته باشد. بهعنوان مثال، در بحران موشکی کوبا کاپیتان یک زیردریایی شوروی (مجهز به سلاح هستهای) سهواً شلیک طرف آمریکایی را بهعنوان نشانه آغاز جنگ تعبیر کرد و آماده حمله شد. تنها مداخله فرماندهی از وقوع جنگ جلوگیری کرد.در بحرانی مشابه در میان هند و پاکستان، عملیاتهای ضد زیردریایی هند میتواند زیردریاییهای پاکستانی را در خطر قرار دهد، حتی اگر این زیردریاییها مجهز به تسلیحات هستهای نباشند. این میتواند منجر به واکنشهای هستهای غیرعمدی شود.علاوه بر این، رقابت استراتژیک در جنوب آسیا باعث پیچیدهتر شدن وضعیت دریا شده است. مرزهای دریایی هند و پاکستان همچنان مورد مناقشه است و هر دو کشور برای حفاظت از مناطق اقتصادی انحصاری خود، حضور نیروهای نظامی در دریا را افزایش دادهاند. همچنین حضور چین در این منطقه که دارای روابط نزدیک با پاکستان است، مخاطرات را افزایش میدهد.
با توجه به پیامدهای حمله تروریستی ۲۲ آوریل در نزدیکی پهلگام در کشمیر که در حال حاضر شامل سیگنالدهی در حوزههای هستهای و دریایی است، اهمیت وضوح و ثبات در دریا روزبهروز آشکارتر میشود. درحالیکه محدود کردن شفافیت میتواند مزایای بازدارندگی داشته باشد، زمینههایی وجود دارد که هند و پاکستان میتوانند وضوح بیشتری ارائه دهند تا خطرات سوءتفاهم را بدون به خطر انداختن امنیت هیچیک از دولتها کاهش دهند.مکانیسمهای ارتباطی بهموقع بین هند و پاکستان میتواند احتمال تشدید بحرانها را کاهش دهد. در حالی که برخی از این کانالها بین دو کشور وجود دارد، استفاده از آنها بسیار محدود بوده است. بهعنوان مثال در سال ۲۰۲۲ هند بهطور تصادفی یک موشک به خاک پاکستان شلیک کرد، اما کانالهای ارتباطی مورد استفاده قرار نگرفتند. توافقهای مشابهی بین ایالات متحده و شوروی در دوران جنگ سرد برای جلوگیری از برخوردهای دریایی تصادفی وجود داشت که میتواند بهعنوان الگو برای هند و پاکستان در نظر گرفته شود.در حالی که توافقهای دوجانبه برای ایجاد درک متقابل بسیار مهم هستند، اقدامات یکجانبهای نیز میتواند در افزایش ایمنی عملیاتهای هستهای دریایی مؤثر باشد. هند باید دکترین هستهای خود را شفافتر کند تا از سوءتفاهمها و تحریکات غیرضروری جلوگیری شود. پاکستان نیز میتواند از تجربه هند در جداسازی تواناییهای هستهای در دریا استفاده کند تا بازدارندگی هستهای خود را به طور مؤثرتر و ایمنتری پیادهسازی کند.
22:57 - 10 اردیبهشت 1404
تازه ترین اخبار
- خانواده بافقی در آستانه نوروز ۲ زندانی آزاد کردند
- تله ۳۵ هزار دلاری ایران برای موشکهای میلیاردی آمریکا
- تصاویری از عملیاتهای سربازان گمنام امام زمان(عج)به محل مهرههای موساد
- فقیه ناظر به زمان؛ در آستانه جهش تمدنی در الگوی امامین انقلاب
- همکاری در زمینه منابع آب محور دیدار مقامات ازبکستان و قزاقستان
- تصاویر پهپاد ام کیو ۹ منهدم شده در بندرعباس
- مشت گره کرده مردم بندر امام خمینی(ره) علیه آمریکا و رژیم صهیونیستی + فیلم
- رودان صحنهای از اتحاد و همبستگی در شبهای قدر و روز قدس
- ۶شهید در حمله به منزل مسکونی در ایوان؛ طفل ۶ماهه قربانی شد
- راهپیمایی شهرهای مختلف استان قزوین در روز قدس