بذرپاش: «ایرانراه» از ابتکارات برجسته دولت شهید رئیسی بود
وزیر راه و شهرسازی دولت سیزدهم در گفتوگو با خبرنگار فارس، گزارشی از عملکرد دولت شهید رئیسی در حوزه راه و توسعه کریدوری و زیرساختهای فرودگاهی را ارائه داده است.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ حوزه حملونقل و کریدورهای منطقهای بهعنوان یکی از ستونهای اصلی توسعه اقتصادی و تقویت جایگاه ژئوپلیتیکی ایران، همواره در کانون توجه سیاستگذاران بوده است.موقعیت جغرافیایی منحصربهفرد ایران، بهعنوان پلی میان شرق و غرب و شمال و جنوب، فرصتی بینظیر برای تبدیل شدن به هاب ترانزیتی منطقه فراهم کرده است. با این حال، بهرهبرداری از این ظرفیت نیازمند زیرساختهای قوی، توافقات منطقهای مؤثر و نگاه راهبردی است. دولت سیزدهم، به رهبری شهید سید ابراهیم رئیسی، با درک این اهمیت، رویکردی فعال و مبتکرانه را در پیش گرفت و با طراحی و اجرای کلانپروژههایی، ایران را از یک بازیگر منفعل به کشوری پیشرو در کریدورهای منطقهای تبدیل کرد.این دولت با تمرکز بر تکمیل پروژههای نیمهتمام، تقویت زیرساختها و جلب مشارکت کشورهای صاحب بار، گامهای بلندی در راستای افزایش ترانزیت و توسعه اقتصادی برداشت.اکنون که عمر دولت سیزدهم به دلیل شهادت رئیسجمهور فقید به سه سال نرسید، بررسی کارنامه آن در حوزه حملونقل و کریدورهای منطقهای اهمیت ویژهای دارد. برای بررسی دقیقتر اقدامات انجامشده، دستاوردها و نگاه راهبردی شهید رئیسی به این حوزه بهعنوان یکی از پیشرانهای اقتصاد ملی، به سراغ مهرداد بذرپاش، وزیر راه و شهرسازی دولت سیزدهم رفتیم.این گفتوگو در سه بخش تنظیم شده است که آنچه در ادامه میخوانید، بخش دوم از این گفتوگوی تفصیلی با محوریت سیاستهای کلان، توسعه کریدورها و عملکرد اجرایی دولت در حوزه حملونقل است.https://farsnews.ir/MORTEZA/1747681058964816758مشروح این گفتوگو به شرح ذیل است: کلانپروژه ایرانراه؛ گامی برای تبدیل ایران به هاب منطقهای
فارس: یکی از پروژههای کلیدی دولت سیزدهم در حوزه حملونقل، کلانپروژه «ایرانراه» بود. لطفاً درباره مفهوم و اهمیت این پروژه توضیح دهید و بفرمایید چگونه ایران را در حوزه کریدورهای منطقهای از یک کشور منفعل به یک کشور فعال و مبتکر تبدیل کرد؟بذرپاش: کلانپروژه «ایرانراه» یکی از ابتکارات برجسته دولت شهید رئیسی بود که با هدف بهرهبرداری حداکثری از موقعیت جغرافیایی استراتژیک ایران در منطقه طراحی شد.این پروژه بهعنوان یک نسخه راهبردی، نهتنها به دنبال تقویت زیرساختهای حملونقل داخلی بود، بلکه درصدد بود ایران را بهعنوان یک بازیگر فعال و مبتکر در کریدورهای منطقهای معرفی کند.در واقع، ایرانراه یک چارچوب جامع بود که در تمامی دیدارهای دوجانبه و چندجانبه بینالمللی، چه در زمانی که ما میزبان بودیم و چه زمانی که میهمان بودیم، با جدیت پیگیری میشد.در حوزه کریدورهای منطقهای، کشورها معمولاً در یکی از چهار دسته قرار میگیرند:یا به دلیل موقعیت جغرافیایی نامناسب، از پروژههای کریدوری حذف میشوند؛ یا موقعیت جغرافیایی دارند اما انگیزهای برای مشارکت ندارند؛ یا منفعل هستند، یعنی با وجود موقعیت مناسب، مداخله فعالی نمیکنند؛ و یا در بهترین حالت، فعال و مبتکر هستند، یعنی خودشان کریدورها را طراحی کرده و دیگر کشورها را به مشارکت دعوت میکنند.دولت سیزدهم با پیگیری کلانپروژه ایرانراه، ایران را از یک کشور منفعل به یک کشور فعال و مبتکر تبدیل کرد. این تغییر پارادایم نتیجه نگاه راهبردی شهید رئیسی بود که معتقد بود ایران باید نقشی پیشرو در منطقه ایفا کند.ما نهتنها از موقعیت جغرافیاییمان بهره بردیم، بلکه با طراحی کریدورهای جدید و جلب مشارکت کشورهای منطقه، جایگاه ایران را ارتقا دادیم.
کریدور ارس؛ از اختلاف منطقهای به توافق بینالمللی
فارس: یکی از پروژههای برجستهای که در این چارچوب مطرح شد، کریدور ارس است. لطفاً جزئیات بیشتری درباره این پروژه و دستاوردهای آن ارائه دهید.بذرپاش: کریدور ارس یکی از نمونههای موفق و کاملاً ابتکاری دولت سیزدهم است که نشاندهنده توانمندی ایران در تبدیل چالشها به فرصتهای منطقهای است. این پروژه در منطقهای حساس و با توپوگرافی بسیار پیچیده اجرا شد، جایی که پیشتر به دلیل اختلافات با کشورهای همسایه، بهویژه در منطقه زنگهزور، محل مناقشه بود.اما با پیگیریهای مستمر دولت، بهویژه شخص رئیسجمهور فقید، این پروژه در عرض هفت ماه از یک نقطه اختلاف به یک توافق منطقهای با کشورهای آذربایجان و ترکیه تبدیل شد.کلنگ کریدور ارس در مهرماه ۱۴۰۲ به زمین خورد و تا ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳، زمانی که برای بازدید از پیشرفت پروژه به همراه شهید رئیسی به منطقه رفتیم، پیشرفت چشمگیری حاصل شده بود.عملیات خاکی سمت ایران بهطور کامل انجام شده بود، پایههای پل آماده بود و تجهیزات کارگاه در منطقهای با شرایط توپوگرافی خاص مستقر شده بود. این پروژه به دلیل پیچیدگیهای فنی، از جمله تأمین مالی، تملک زمین، خرید زمین از مردم و اجرای عملیات خاکی، کار آسانی نبود.اما وقتی رئیسجمهور فقید پیشرفت کار را دید، بسیار خوشحال شد و به من گفت که حتماً گزارش این پیشرفت را به مقام معظم رهبری ارائه خواهد داد، چون ایشان هم از ابتدا پیگیر این پروژه بودند و هستند.این پروژه نهتنها یک دستاورد عمرانی بود، بلکه بهعنوان یک توافق منطقهای، روابط ایران با کشورهای همسایه را تقویت کرد.
شاخص موفقیت توافقات منطقهای با جهش ترانزیت
فارس: یکی از شاخصهای مهم برای سنجش موفقیت توافقات منطقهای، میزان ترانزیت است. در این حوزه چه دستاوردهایی در دولت سیزدهم حاصل شد؟بذرپاش: ترانزیت یکی از شاخصهای کلیدی برای ارزیابی اثربخشی توافقات منطقهای و توسعه زیرساختهای حملونقل است.در دولت سیزدهم، ما شاهد جهش قابلتوجهی در این حوزه بودیم. در سال ۱۴۰۲، میزان ترانزیت از میانگین سالانه ۱۰ میلیون تن به ۱۷.۷ میلیون تن رسید که یک رکورد تاریخی برای ایران بود.پیش از این، رکورد ترانزیت کشور مربوط به سال ۱۳۹۳ با ۱۳ میلیون تن بود، اما در سال ۱۴۰۲، ما ۴.۷ میلیون تن بالاتر از این رکورد عمل کردیم.این رشد در پنجماهه سال ۱۴۰۳ ادامه یافت و با افزایش ۶۰ درصدی، هدفگذاری کردیم که در سال ۱۴۰۳ به ۲۵ میلیون تن و در سال ۱۴۰۴ به ۴۰ میلیون تن ترانزیت برسیم.برای درک اهمیت این دستاوردها، باید به احکام برنامه هفتم توسعه اشاره کنم. این برنامه برای سال اول (۱۴۰۳) هدف ۱۶ میلیون تن ترانزیت را تعیین کرده بود که ما در سال ۱۴۰۲ با ۱۷.۷ میلیون تن از آن عبور کردیم.همچنین، برای سال آخر برنامه (۱۴۰۷)، هدف ۴۰ میلیون تن تعیین شده بود که ما در سال دوم برنامه به این عدد نزدیک شدهایم.این آمار، که مرجع آن گمرک ایران است، نشاندهنده موفقیت دولت در تقویت زیرساختها و توافقات منطقهای است.ترانزیت به معنای عبور کالا از خاک ایران از یک کشور مبدأ به یک کشور مقصد است و با صادرات و واردات تفاوت دارد. این رشد نشاندهنده جذابیت مسیر ایران برای صاحبان کالا و اعتماد به زیرساختهای ما بود.
اقدامات زیرساختی و نرمافزاری برای توسعه کریدورها
فارس: چه اقدامات مشخصی برای دستیابی به این رشد چشمگیر در ترانزیت انجام شد؟بذرپاش: برای دستیابی به این رشد، ما بهصورت همزمان در دو حوزه سختافزاری و نرمافزاری اقدام کردیم. در حوزه سختافزاری، یکی از مشکلات اصلی ما کمبود کشندهها بود.در این راستا، ۴۰۰۰ کشنده نوسازی شد تا ناوگان حملونقل جادهای تقویت شود. این اقدام باعث شد کالاهایی که مثلاً در بندر شهید رجایی تخلیه میشوند، با سرعت بیشتری از بنادر شمالی یا مرزهای زمینی خارج شوند.در بخش دریایی، بهویژه در دریای خزر، مشکل کمبود ناوگان داشتیم که هزینه حمل هر تن بار را به ۸۰ دلار رسانده بود. با اضافه شدن حدود ۸۰ فروند ناوگان جدید توسط دولت سیزدهم و بخش خصوصی، هزینه حمل هر تن بار به ۲۷ دلار کاهش یافت.این کاهش هزینه، مسیر ایران را برای صاحبان کالا بسیار جذابتر کرد، چون آنها به دنبال مسیرهای ارزانتر و امنتر هستند.در حوزه نرمافزاری هم توافقات ترجیحی در زمینه تعرفهها با کشورهای شمالی مثل آذربایجان و ترکمنستان، و کشورهای شرقی و غربی مثل ترکیه و پاکستان امضا کردیم.این توافقات باعث شد صاحبان کالا تشویق شوند که از مسیر ایران برای ترانزیت استفاده کنند. در واقع، توسعه کریدورها فقط به احداث زیرساختها محدود نمیشود؛ بلکه باید سیاستهای نرمافزاری مثل کاهش هزینهها و افزایش امنیت را هم بهصورت توأمان دنبال کنیم تا کریدورها توسعه پیدا کنند.
تکمیل پروژههای نیمهتمام؛ میراث ماندگار دولت سیزدهم
فارس: یکی از ویژگیهای برجسته دولت سیزدهم، تکمیل پروژههای نیمهتمام بود. لطفاً درباره برخی از این پروژهها توضیح دهید.بذرپاش: یکی از ویژگیهای بارز شهید رئیسی، اهتمام ویژه به تکمیل پروژههای نیمهتمام بود. ایشان از توقف پروژهها به شدت ناراحت بودند و معتقد بودند که پروژههای معطلمانده، اعتماد مردم را خدشهدار میکند.یکی از این پروژهها، خط ریلی شلمچه-بصره بود که بیش از ۵۰ سال بین ایران و عراق مطرح بود، اما به دلایل مختلف، از جمله جنگ یا عدم همکاری طرفین، اجرایی نشده بود.در اربعین دو سال قبل، با حضور آقای مخبر و نخستوزیر عراق، کلنگ این پروژه ۳۲ کیلومتری زده شد. مینروبی آن به اتمام رسیده و عملیات اجرایی در حال انجام است، هرچند با کندیهایی مواجه هستیم.این پروژه بعد از ۵۰ سال انتظار بالاخره شروع شد و یک گام بزرگ برای اتصال ریلی ایران و عراق بود.پروژه دیگر، قرارداد بندر چابهار با هند بود که ۱۰ سال معطل مانده بود. ما هندیها را به دلیل اقتصاد بزرگ و جایگاهشان بهعنوان یک کشور صاحب بار در این پروژه مشارکت دادیم.هندیها از ابتدا در چابهار حضور داشتند و معافیت تحریمی برای این بندر دریافت کرده بودند. قرارداد امضا شد، مبلغ اولیه به حساب بانکی در ایران واریز شده و عملیات خرید تجهیزات بندری در حال انجام است.این پروژه نهتنها یک قرارداد روی کاغذ نیست، بلکه اجرایی شده و پیشرفت خوبی دارد.
فارس: درباره مشارکت کشورهای صاحب بار مثل هند، چین و روسیه در پروژههای کریدوری بیشتر توضیح دهید.بذرپاش: نگاه راهبردی شهید رئیسی این بود که پروژههای کریدوری باید شرکای اقتصادی بزرگی داشته باشند که هم از نظر سیاسی با ما همکاری کنند و هم صاحب بار باشند.هند، چین و روسیه در این دسته قرار دارند. هندیها در بندر چابهار مشارکت کردند، چون از ابتدا در این پروژه بودند و معافیت تحریمی داشتند. چینیها در طرح توسعه فرودگاه امام خمینی مشارکت کردند که در واقع احداث یک فرودگاه جدید با ظرفیت ۳۵ میلیون مسافر است.این پروژه شامل ترمینال، باند و برج مراقبت جدید است و قرار بود تا پایان دولت سیزدهم بخشهایی از آن تحویل شود. روسها هم در قطعه ریلی رشت-آستارا مشارکت کردند که اکثر زمینهای آن تملک شده و عملیات اجرایی آغاز شده است. این مشارکتها ناشی از یک نگاه راهبردی بود که پروژههای کریدوری را با اقتصادهای بزرگ و کشورهای صاحب بار گره بزنیم تا پایداری و موفقیت آنها تضمین شود.فارس: درباره پروژههای دیگر مانند پاتاوه-دهدشت و آزادراه اصفهان-شیراز چه اطلاعاتی دارید؟بذرپاش: پروژه پاتاوه-دهدشت در کهگیلویه و بویراحمد، مصوب سفر مقام معظم رهبری در سال ۱۳۷۳ بود، اما ۲۹ سال طول کشید تا تکمیل شود.شهید رئیسی یکبار به من گفت که درست نیست پروژهای که رهبر انقلاب مصوب کردهاند، بعد از این همه سال به مردم تحویل نشود. با پیگیریهای ایشان، این پروژه حدود یک و نیم سال قبل افتتاح شد.آزادراه اصفهان-شیراز با ۲۱۲ کیلومتر طول، مسافت را دو ساعت کوتاهتر کرد، صرفهجویی در مصرف سوخت داشت، نقاط حادثهخیز را رفع کرد و رضایتمندی مردم را افزایش داد.
کنارگذر رودبار-منجیل هم که فقط ۸.۵ کیلومتر بود، گره ترافیکی بزرگی را در ایام پیک سفر مثل عید نوروز حل کرد. پروژههای ریلی مثل خاوران-تبریز و همدان-سنندج هم به بهرهبرداری رسیدند.بهویژه پروژه همدان-سنندج، استان کردستان را از بنبست ریلی خارج کرد و به شبکه ریلی کشور متصل کرد که برای توسعه اقتصادی این منطقه بسیار حیاتی بود.فارس: در حوزه فرودگاهی چه اقداماتی انجام شد؟بذرپاش: در حوزه فرودگاهی هم پروژههای نیمهتمام زیادی به سرانجام رسید. فرودگاه سقز که ۲۰ سال معطل مانده بود، با پیگیری مستقیم شهید رئیسی افتتاح شد. ایشان تأکید داشتند که خودشان با پرواز به این فرودگاه سفر کنند.فرودگاه گناباد در خراسان، توسعه ترمینال کیش، فرودگاه ایلام، رامسر و طرح توسعه فرودگاه شهید هاشمینژاد مشهد از دیگر پروژههایی بودند که به بهرهبرداری رسیدند.توسعه فرودگاه امام خمینی هم که در اصل احداث یک فرودگاه جدید با ظرفیت ۳۵ میلیون مسافر است، با مشارکت چینیها در حال اجراست. این پروژه شامل ترمینال، باند و برج مراقبت جدید است و قرار بود تا پایان دولت سیزدهم بخشهایی از آن تحویل شود.امیدواریم این پروژه متوقف نشود، چون فرودگاه امام بهعنوان درگاه اصلی کشور، نقش مهمی در قضاوت خارجیها درباره ایران دارد.فارس: نقش شهید رئیسی در پیشبرد این پروژهها چه بود؟بذرپاش: باید بگویم که همه این دستاوردها نتیجه نگاه راهبردی و پیگیریهای خستگیناپذیر شهید رئیسی بود.ایشان با جدیت پروژههای نیمهتمام را دنبال میکردند و معتقد بودند که تکمیل این پروژهها اعتماد مردم را تقویت میکند.
ما بهعنوان مجری دستورات ایشان عمل کردیم و این پروژهها نهتنها زیرساختهای حملونقل ایران را تقویت کرد، بلکه جایگاه ایران را بهعنوان یک کشور فعال و مبتکر در کریدورهای منطقهای تثبیت کرد.پایان بخش دوم#شهید_رئیسی#دولت_سیزدهم#مهرداد_بذرپاش 15:41 - 3 خرداد 1404