بازیابی حافظه تاریخی امت
شرح خطبه امام حسین (ع) در سرزمین مِنا ـ بخش پنجمامام حسین علیه‌السلام سخنرانی خود در سرزمین مِنا را با سؤالات مهمی شروع می‌کند. ایشان از حاضران می‌خواهد اگر ادعایش درست بود، او را تأیید کنند و اگر خلاف واقع بود، تکذیبش کنند. سؤالات امام حسین علیه‌السلام درباره فضائل پدرش امیرالمؤمنین و مادرش حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها است.به‌عنوان نمونه این چند سؤال را بخوانید: «شما را به خدا سوگند! آیا می‌دانید هنگامی‌که رسول خدا در میان اصحاب و یارانش پیمان برادری بست، برای برادری خودش، علی‌بن‌ابی‌طالب را انتخاب کرد؟! شما را به خدا سوگند! آیا می‌دانید رسول خدا پدرم را در غدیر خم به مقام ولایت منصوب کرد؟! آیا می‌دانید که رسول خدا در جنگ تبوک به پدرم فرمود: نسبت تو به من همانند نسبت هارون به موسی است و نیز فرمود: تو پس از من ولیّ و سرپرست همه مؤمنان هستی؟ آیا از رسول خدا نشنیدید که فرمود: من آقا و سرور همه فرزندان آدمم. برادرم علی، آقا و سرور عرب. فاطمه بانو و سرور زنان بهشت و دو فرزندم حسن و حسین، آقا و سرور جوانان بهشت‌اند؟!» بعد از هر سؤال که توسط امام حسین علیه‌السلام مطرح می‌شد، اصحاب و تابعین همگی محتوای سؤال را تأیید می‌کردند و اقرار می‌کردند که این مطلب را یا مستقیما از رسول خدا شنیده‌اند و یا از کسانی شنیده‌اند که آنها از رسول خدا شنیده‌اند.
اما سؤال اصلی این است که امام حسین علیه‌السلام با طرح این سؤالات و بازخوانی فضائل اهل‌بیت علیهم‌السلام به دنبال چیست؟ چه اتفاقی در جامعه اسلامی افتاده است که امام حسین علیه‌السلام این‌چنین با صراحت، فضائل خود و پدرش را بازگو می‌کند و نسبتش با رسول خدا را برای مردم تبیین می‌کند؟پاسخ این است که آنچه جامعه اسلامی در آن دوران از آن رنج می‌برد، ضعف حافظه تاریخی امت و به‌تبع، فراموشی فضیلت‌ها و به حاشیه رفتن افراد بافضیلت بود. امام حسین علیه‌السلام به دنبال بازیابی حافظه تاریخی امت اسلامی نسبت به مسیر اصلی اسلام است. جنس سؤالات نشان می‌دهد تا چه میزان ارزش‌ها و فضیلت‌ها در جامعه کم‌رنگ شده است که شخصی همچون امام حسین علیه‌السلام که همه او را به‌عنوان نوه رسول خدا و فرزند علی و فاطمه می‌شناختند باید یک‌بار دیگر فضایل خود و خانواده‌اش را بازگو کند.
یکی از مهم‌ترین عواملی که موجب این مسئله در جامعه اسلامی شد، دستور منع کتابت احادیث و روایات رسول خدا در سال‌های اولیه بعد از رحلت پیامبر است. این دستور که با انگیزه جلوگیری از نشر فضائل اهل‌بیت علیهم‌السلام صادر شده بود تا سال صد هجری ادامه داشت و به همین خاطر اهل‌بیت علیهم‌السلام در موقعیت‌های مختلف به بازخوانی فضایل خود برای مردم اقدام می‌کردند.نکته‌ای که ضعف حافظه تاریخی مردم و فراموش شدن فضائل اهل‌بیت علیهم‌السلام را تأیید می‌کند، این است که امام حسین علیه‌السلام از حاضران چنین می‌خواهد: «هنگامی‌که به شهرهای خود مراجعت کردید آنچه را از حق ما فراگرفته‌اید به اقوام و نزدیکان مورد وثوق خود و نیز افراد مورد اعتماد از دوستان خود برسانید و آنان را به حمایت از حق ما دعوت کنید زیرا بیم آن دارم که آیین حق مندرس شود و راه حق از بین برود.»
15:04 - 20 تیر 1405
137 بازدید