کلاهی که آمریکا در بیانیههای الجزایر بر سر ایران گذاشت ودر برجام تکرارشد
به دنبال صدور بيانيه الجزاير و امضاي دستورالعمل اجرايي آن توسط كارتر در 19 ژانويه1981، گروگانهای امریکایی از طریق الجزایر به امریکا منتقل شدند و دولت ایران براساس بیانیه الجزایر تعهدات خود را عملی کرد اما آمریکا با بدعهدی، عدم پایبندی خود به مفاد بیانیههای الجزایر و قوانین بینالمللی را نشان داد.
۴ MB
چریک اصلاحات و خطاهای اساسی در مذاکره با طرف آمریکایی
اولین ایراد اساسی که به بیانیه الجزایر و توافق صورتگرفته وارد است، این است که حتی در خوشبینانهترین حالت و با فرض خوشعهدی آمریکا سرنوشت داراییهای کلان ایران در پیچوخم دستگاه قضایی آمریکا تعیین میشد، درحالیکه آمریکا در اولین گام به گروگانهای خود رسیده بود. ازاینرو درنتیجه این توافق تنها حدود کمتر از یکچهارم از اموال ایران باز پس داده شد و ثروتی که شاه نیز از ملت ایران مصادره کرده بود، هیچگاه به ایران باز پس داده نشد. یکی دیگر از اصلیترین ایرادهای وارده به این توافق این بود که بهزاد نبوی، سرپرست تیم مذاکرهکننده ایرانی، مجلس را در جریان توافق صورتگرفته قرار نداد. وقتی نمایندگان مردم بهحساب نیایند یعنی اینکه خود مردم بهحساب نیامدهاند. ایراد مهم سوم بر این بیانیه واقعاً انسان را حیرتزده میکند. بندهای بیانیه الجزایر تنها به زبان انگلیسی آن امضاشده بود و ترجمه فارسی آن برخلاف روال مرسوم در توافقات توسط طرف مقابل امضا نشده بود. یک ایراد اساسی دیگر در متن بیانیه وجود داشت. بار حقوقی مترتب بر عبارات به کار برده شده در بیانیه چنان از نگاه بهزاد نبوی مغفول مانده بود که حتی راهی برای جلوگیری از طرح دعاوی ایرانیان دارای تابعیت مضاعف را نیز پیشبینی نکرده بود و بهعبارتیدیگر حتی تصور نمیکرد خیل ضدانقلابهای متواری با همین سند میتوانند اموال ایران را در جایجای دنیا مصادره کنند. در نتیجه، بر این اساس، دعاوی گستردهای علیه ایران طرح شد. اما نبوی در این رابطه تنها یک پاسخ دارد: تصور نمیکردم آمریکا امکان سوءبرداشت از کلمه «تبعه» را داشته باشد. پرداخت صدها میلیون دلار به ایرانیان فراری بهعنوان داشتن تابعیت مضاعف به دلیل همین کلمه تبعه بوده است.
والتر استوسل، معاون سیاسی وقت وزارت امور خارجه آمریکا یک ماه و چند روز پسازاین توافق (چهارم مارس ۱۹۸۱) در کمیته روابط خارجی مجلس سنای آمریکا از یک ایراد مضحک دیگر بیانیه الجزایر اینگونه یاد کرد: یک نگرانی این بود که ایران احکام دیوان داوری را محترم نشمارد و خسارات لازم را نپردازد. برای تضمین این مطلب و طبق شرایط موافقتنامه، بهمنظور جبران خسارت، استفاده از اموال ایران در هر کشوری مجاز است. ایران در این زمینه از حق مصونیت حاکمیت خود در اجرای احکام دیوان داوری صرفنظر کرده است. ازآنجاکه ایران فروشنده نفت است، اموالش در بسیاری از کشورها موجود است و بهآسانی میتوان از محل آن برای جبران خسارات بر اساس احکام دیوان داوری اقدام کرد. اکنون اکثر کسانی که علیه ایران شکایت دارند، شرایط این ترتیبات را درک میکنند و از آن راضی هستند!
تماس دفتر کارتر با بهزاد نبوی...
روزنامه شرق در مطلبی با تیتر «تماس دفتر کارتر با بهزاد نبوی» گفتگویی با این چهره اصلاح طلب ونایب رئیس مجلس ششم، انجام د اده است. در این مطلب آمده است: ظهر روزی که من بیانیهها را از طرف دولت ایران امضا کردم، به منزل رفتم تا کمی استراحت کنم، چون سه چهار شب نخوابیده بودم. خواب و بیدار بودم که تلفن منزل زنگ زد و گفتند از طرف آقای کارتر تماس گرفتهاند. به من گفتند آقای کارتر پیشنهاد میکند اگر شما آمادگی داشته باشید گروگانها را تا زمانی که دوره ریاستجمهوری من تمام نشده و کاخ سفید را ترک نکردهام آزاد کنید، ما هم پولهای شما در حساب الجزایر را آزاد میکنیم. خوشبختانه وقتی کارتر هنوز در کاخ سفید بود، گروگانها ایران را ترک کردند و حتی گویا وقتی به آلمان رسیدند هنوز کارتر در کاخ سفید بود، اما متأسفانه وقتی گروگانها به واشنگتن رسیدند، دوره کارتر تمام شده بود و ریگان از گروگانها استقبال کرد. این ماجرای آن تلفن بود که معنی مذاکرات مستقیم ما با آمریکا را نمیداد.
لزوم تربیت و بهکارگیری افراد متعهد و آگاه برای مذاکرات بینالمللی
بهزاد نبوی پس از بیانیه الجزایر اقرار کرد اصلاً حقوق بینالملل نخوانده بود و حتی در یک برنامه تلویزیونی در پاسخ به منتقدان با صراحت گفت که اینقدر چرتکه نیندازید که چقدر دادیم، چه دادیم و چه گرفتیم!در اثبات این مدعا مجله سیاست خارجی در اسفند ۱۳۶۹ نوشت: یک هزار و ۴۰۰ دعوی که دولت جمهوری اسلامی ایران علیه اتباع آمریکا به ثبت رسانده بود، طبق تصمیم دیوان عمومی مبنی بر فقدان صلاحیت در خصوص چنین دعاویای پس گرفته شد. اما اتباع آمریکایی دعاوی خود را علیه دولت جمهوری اسلامی ایران در همین دیوان بهپیش بردند و آرای بسیاری هم به نفع آنها صادر شد.صادق طباطبایی با ابراز تأسف ازاقدامات غیر کارشناسانه نبوی در این توافق چنین نقل کرده است:خود آقای نبوی هم بعدها گفت اینکاره نبود واصلاً حقوق بینالملل نخوانده بودوحتی در یک برنامه تلویزیونی در پاسخ به منتقدان با صراحت گفت که اینقدر چرتکه نیندازید که چقدر دادیم، چه دادیم و چه گرفتیم!هاشم صباغیان وزیرکشور دردولت موقت و نماینده دوره اول مجلس شورای اسلامی نیز نقل کرده: آقای بهزاد نبوی بعدها گفت مااول قرارداد الجزایر را امضا کردیم،بعدفهمیدیم!یکی ازاقدامات پر مناقشه دیگر این بود که در چند روز مانده به توافق نهایی، بهزاد نبوی متعهد شد وامهای کلان و طولانیمدتی که آمریکا درمقابل بهرهبرداریهای هنگفت خود به ایران داده بود یعنی حدود ۶.۵میلیارد دلار را بهصورت یکجا و پیش از بازپرداخت مطالبات ایران تسویه کند؛اقدامی که حتی تعجب تیم مذاکرهکننده آمریکایی را برانگیخت زیرا آنها تصور نمیکردند نبوی تا این اندازه سخاوتمندانه از اموال کشورش چشم بپوشد، آنهم در شرایطی که چند ماهی از تحمیل جنگ عراق بر ایران میگذشت.اعتراف ظریف به نخواندن متن برجام...!
۶۸۱ KB
امام خامنهای: اشتباه "برجام" در این مذاکرات نباید تکرار شود
۱ MB
14:08 - 22 اردیبهشت 1404