شروع مقابله با اخبار جعلی در پیامرسانهای ایرانی
چند روزی است که پیامرسانهای داخلی، مرحله مقابله علنی با اخبار جعلی و نادرست را کلید زدهاند. در گام اول، پیامرسان بله امکان گزارش اخبار نادرست (report) را در کنار سایر گزارشات، امکان پذیر کرده است.برای اجرای تراز و قابل قبول این مقابله، مجموعه ای از ملاحظات جدی وجود دارد که باید به صورت موثر، هدفمند و برنامهریزی شده انجام پذیرد. آنچه الان در پیامرسان بله به اجرا در میآید (طبق عکس پیوست) یک ویترین از خبری است که معلوم نیست چه بوده و صرفا جعلی بودن آن به صورت بزرگ درج شده است.(با حفظ رد پا) در مرحله فعلی گویا صرفا اجرای آزمایشی این طرح برای حساسسازی و آگاهسازی کلید خورده لذا قصد نداریم آنچه هست را نقد کنیم اما حتما باید به یک الگو و راهنما برای پیامرسان برسیم که تابع مجموعه ای از ملاحظات است.
ملاحظه اول: حذف کامل خبر جعلی بدون رد پادر بعضی از اخبار که یا حیثیت و آبروی فردی است یا دارای جنبه های نفرت پراکنی، خشونت یا حقوقی است خبر جعلی باید حذف شود به نحوی که ردی از آن باقی نماند.ملاحظه دوم: پرچمگذاری (warning flag) خبر جعلی برای هشدار و آگاهسازیفلگ یا پرچم گذاری برای غالب مطالب جعلی است که کابر محتوای آن مطلب جعلی را میببیند و سپر شناختی خود را فعال میکند و جویای علت جعلی بودن مطلب است.ملاحظه سوم: ارجاع به راستآزما برای رویت مطلب درستتقویت شبکه راستآزمایان (فکتچکرها) از طریق ارجاع کاربران به آنها و مرجعیتبخشی شکل میگیرد. باید ستون ساختمان راستیآزمایی را بر پایه چهرهها و شخصیتهای راستآزما بنا نهاد.ملاحظه چهارم: توجه به حق انتخاب و رشد کاربردر برخی پلتفرمهای جهانی گرچه پرچم میگذارد و هشدار میدهد اما گزینه ی مشاهده محتوا را با فشردن کلیک، ممکن کرده تا مخاطب احساس محروم شدن نداشته باشد. همین کار به ظاهر کوچک باعث تربیت و رشد کاربر در تعامل با محتواهای جعلی میشود که چرایی را بداند و با ارجاع به صحت سنجیِ انجام شده بتواند، نشانهها و استدلالها را دریابد.آنچه فعلا در پیامرسان بله انجام میشود:۱. حذف محتوا و درج تابلو اطلاعات جعلی به جای مطلب اصلی۲. ارجاع به راستآزما ندارد۳. مخاطب با این سوال مواجه میشود که کدام مطلب، جعلی بوده و چرا؟۴. حق انتخاب از کاربر سلب شده است
آنچه باید انجام شود:۱. امحاء: حذف محتوای جعلی (در موارد نادر) بدون رد پا۲. اخطار: پرچمگذاری محتوای جعلی برای هشدار و آگاهی مخاطب ۳. ارجاع: هدایت کاربر به محتوای درست۴. اعتبار: معتبرسازی چهرهها و راستآزمایان۵. سابقه: ثبت اخبار جعلی منتشره در کانال و هزینهتراشی برای جاعلان خبر و فیکسازی عامدانه۶. زنجیره: پروندهسازی و تجمیع اخبار جعلی به همراه فکتچک (راستیآزمایی) آنها جهت مشاهده و آموزش علاقهمندانجمعبندی:ورود علنی پلتفرمها و پیامرسانهای داخلی به مقابله با اخبار جعلی هر چند دیرهنگام و با تاخیر است اما ستودنی است. یادمان نرود که بزرگترین سونامی اخبار جعلی در ۱۴۰۱ با افکار عمومی و جامعه چه کرد و چه خسارتهای زیانباری از لحاظ سیاسی و اقتصادی به جا گذاشت. آنچه رخ داد اگر در سال های قبل، پیشگیری و سدگذاری میشد قطعا به سونامی ۱۴۰۱ ختم نمیشد. امروز چهار سال از آن سونامی میگذرد و تازه به صورت ناقص و آن هم تنها در یک پیامرسان داخلی وارد مقابله علنی با اخبار جعلی شدیم. امیدواریم اولا جامعیت در سایر پیامرسانها ثانیا ورود موثر با لحاظ تمام شرایط و ملاحظهها و ثالثا به میدان آوردن شبکه فکتچکرها و راستآزمایان مورد توجه باشد. قدرت اجرا و سرعت عمل باعث میشود در ادامه بتوانیم از خسارتها بکاهیم و با سپر فرهنگی و رسانهای در میدان جنگ اقتصادی و سیاسی کمتر آسیب ببینیم.
20:36 - 27 فروردین 1405
0 بازدید