۱۲ نشانه یک خیزش بینظیر؛ از ترمیم هویت تا اقتدار ملی
استاد دانشگاه خواجهنصیر، در یادداشتی۱۲ ویژگی برجسته خیزش شصت شب مردم تهران از جمله بازسازی هویت اجتماعی، نشاط اجتماعی در بحران، اقتدار ملی، نقش مساجد و بانوان و تربیت نسل آینده را تحلیل کرده و بر لزوم نهادینهسازی چنین اجتماعاتی در دوره پساجنگ تأکید کرد.
به گزارش خبرنگار گروه حوزه و دانشگاه خبرگزاری فارس، امیررضا شاهانی استاد دانشکده مکانیک دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی در یادداشتیبه بررسی ابعاد خیزش عظیم مردمی پرداخته است.از شصت شب است که از شروع جنگ رمضان می گذرد. مردم در این شصت و چند شب هر شب در میادین اصلی تهران حاضر بیش شده و پیوند خود را با اسلام و میهن خود اعلام می کنند و از قاتلان قائد شهید، فرماندهان و مردم کشورمان ابراز انزجار می کنند. استمرار این تجمعات عظیم مردمی در کشور و از جمله در تهران از منظر جامعه شناختی حائز اهمیت است. در این نوشتار بر آن هستیم که به بعضی از ویژگیهای برجسته این حضور میلیونی و مستمر مردمی بپردازیم:1) هویت اجتماعی: دشمن در سالهای اخیر بسیار تلاش کرده بود تا به شیوههای مختلف از جمله از طریق رسانهها هویت اجتماعی مردم را تضعیف کند. اما به برکت خون رهبر شهید مردم به تعبیر آن بزرگمرد مبعوث شدند به رسالتی عظیم، و آن حفظ کشور و انقلاب بود در مقابل بزرگترین و خبیث ترین دشمنان انسانیت و اخلاق یعنی آمریکا و رژیم صهیونیستی. این برانگیخته شدن نه تنها هویت اجتماعی آسیب دیده مردم و بخصوص جوانان را ترمیم کرد بلکه اکنون در حال ترسیم هویت اجتماعی جدید و مستحکمی است که دارای شاخصههای زیر است:• ایمان به خدا و دین مبین اسلام: انگیزههای دینی و ایمانی مردم در این تجمعات کاملا مشهود است. ذکرها، دعاها و استغاثههای مردم به امام عصر در این همایشهای عظیم دیدنی است.• وطن دوستی: از نمادهای وطن دوستی کثرت پرچمهای جمهوری اسلامی ایران است که نه تنها در تجمعات و راهپیاییهای متعاقب آن،بلکه حتی تا پاسی از شب و در روزهنگام در دستان مردم دیده میشود.
• شجاعت: بخش زیادی از این تجمعات در تهران زیر موشکباران و حملات هوایی دشمن برگزار شد. اما مردم شجاعانه ایستادند و میدانها را حفظ کردند.• اراده راسخ: اراده جمعی مردم بر پیروزی در مقابل دشمن آمریکایی صهیونی از نمادهای بارز این گردهماییهای میلیونی است که در شعارهای آنها هم تبلور یافته است.• همدلی، محبت جمعی و کمک به همدیگر: از جلوههای ارزشمند این برانگیزش الهی احساس همدلی و محبت مردم نسبت به همدیگر و کمک کردن به دیگران است. به عنوان یک شاهد مثال در یکی از این شبها خود شاهد بودم که مجری برنامه گفت که خودروی خود را نزدیک محل اجرای برنامه پارک کرده بودم که متوجه شدم دزد آن را برده، همه کارتهای بانکی و تلفن همراه من هم داخل آن به سرقت رفته. مستاصل در خیابان شروع به حرکت کردم که دیدم ماشینی جلوی من توقف کرد و مرا سوار کرد. آقا و خانمی که سوار ماشین بودند علت پریشانی مرا پرسیدند. وقتی برایشان توضیح دادم خانم برگشت رو به من که در صندلی پشت نشسته بودم و کارت بانکی خود را جلو آورد که مرا مثل خواهر خود بدان دو از این حساب خرج کن و هر موقع که داشتی آن را باز گردان. این خانم و شوهرش نه شناختی از این مجری محترم داشتند نه حتی دنبال آدرس و مشخصات او بودند بلکه صرفا او را برادر ایمانی خود می دانستند و دست به چنین ایثاری زدند که پیشتر در جامعه ما کمرنگ شده بود.
• خستگی ناپذیری در راه حق: این پدیده که حکومتی بتواند سیل میلیونها نفری مردم را در دفاع از خود به خیابانها بیاورد در دنیا پدیده کم نظیر بلکه بی نظیر است و تنها به ایران اسلامی تعلق دارد. اما اینکه این تجمعات و تظاهرات بیش از پنجاه شب است که استمرار دارد و مردم نه تنها خسته نشدهاند بلکه پرشورتر از قبل در آن شرکت میکنند ویژگی اختصاصی فرهنگ حسینی این مملکت و این مردم است. راست گفت آن سردار شهید و عزیز ما که: ما ملت امام حسینیم.2) نشاط اجتماعی ایجاد شده ناشی از این خیزش مردمی: بسیاری از مردم در دوران جنگ که حملات سبعانه دشمن و شهادت هموطنان باعث فرسودگی روحی و روانی انسان میشود، با شرکت در این تجمعات نشاط فردی و اجتماعی را تجربه کی کنند. آثار این نشاط اجتماعی، این روزها در زندگی روزمره مردم هم دیده میشود.3) احساس اقتدار و غرور ملی: عملکرد مقتدرانه نیروهای مسلح کشور در ایستادگی در برابر دشمن آن هم دشمنی که هیچ قدرتی در دنیا یارای مقابله با آن را نداشته، و علاوه بر آن هدف قرار دادن تمام پایگاههای آمریکا در منطقه و نقاط استراتژیک رژیم صهیونیستی تا آنجا که دشمن را به التماس برای آتش بس رسانده حس قدرت و غرور ملی زایدالوصفی در بین مردم ایجاد کرده که کرد آن در این تجمعات در قالب شعارها و سرودهای حماسی که مردم همخوانی میکنند دیده میشود.4) قوت و استحکام جامعه: از نشانههای قدرت یک کشور قوت و استحکام مردم آن جامعه است. مردم قوی این قوت را به مسئولین آن القاء میکنند و کشوری قوی است که مردم قوی و آرمانگرا داشته باشد. در اجتماعات این شبهای ایران، قوت و استحکام جامعه ناشی از اراده راسخ مردم در پیروزی و پیشرفت، به زیباترین شکل جلوه گری میکند.
5) قوت و استحکام حکومت: اقتدار و قدرت یک حکومت به عوامل مختلفی بستگی دارد که مهمترین و پایهای ترین آن قدرت و اراده مردم است. مردم قدرتمند و با ارادهای که پشتیبان نظام و کشور هستند، به نظام قدرت میدهند. در واقع نظامی که میتواند سیل جمعیت میلیونها نفری را بیش از شصت شب در گستره کل کشور به خیابان بیاورد و ساعتها در خیابان نگه دارد این نظام قوی و مستحکم است که می تواند در برابر دشمنان بزرگ ایستادگی کند.6) تقویت پیوند مردم و نیروهای نظامی، مردم و رهبری و مردم و مسئولین: از امتیازات منحصر بفرد این خیزش عظیم اجتماعی تقویت پیوند بین مردم با ارکان نظام اسلامی و در راس آن رهبری، مسئولین نظام و نیروهای نظامی، انتظامی و امنیتی میباشد. اساساً این تجمعات در تجدید عهد با رهبر شهید و بیعت با ولی فقیه جدید تشکیل شده و در ضمن، مردم با مسئولین و نیروهای مسلح پیوندی معنادار برقرار کردهاند خصوصا با سپاه و بسیج که در کف خیابانها و میدانهای رزم، پیغامهای مردم با آنها رد و بدل میشود و حس خوبی از بابت این ارتباط مستمر بین مردم و میدان ایجاد شده است. در یادداشت درس بزرگ تاریخ: ایرانِ واحد، آمریکا و اسرائیلِ زانو زده (https://farsnews.ir/Ar_Shahani/1774601715914870411 ) نوشتم که مسئولین کشور برخلاف شایعات و دروغهای رسانه های معاند با شروع جنگ هیچ کدام از کشور نرفتند بلکه پای کار نظام ایستادند و مشغول انجام وظیفه هستند. همین موضوع باعث شده پیوند مردم با مسئولین تقویت شود.
7) ذکر و مناجات و استغاثه جمعی: نوای ذکر و دعای مردم در این اجتماعات و استغاثه جمعی مردم به درگاه خدا و حضرت صاحب الامر بسیار دیدنی و خمیرمایه پیروزی و قوت و قدرت مردم ایران است. اساساً قدرت و اراده این مردم مبتنی بر همین ایمان و التجا و استغاثه هاست.8) نقش سرودهای حماسی که دست جمعی در تجمعات خوانده میشود: یکی از جلوههای زیبای حضور مردم در خیابانها، سرودهای حماسی زیبا و پرمفهومی است که مردم آنها را دسته جمعی میخوانند. در این سرودها مفاهیم عظیمی از جمله آرمانهای اجتماعی و فردی در قالب حماسه تکرار میشودکه نقش بی بدیلی در بازآرایی هویت اجتماعی دارند.9) حضور چشمگیر بانوان در خیزش عظیم مردمی: چیزی که در تجمعات این شبها خیلی جلب توجه میکند حضور بسیار گسترده خانمها شامل زنان و دختران ایرانی در این خیزش عظیم است. این مقوله خود میبایست جداگانه مورد توجه و پژوهش قرار گیرد لکن یک مطلب مهم راجع به حضور گسترده بانوان نقش محوری زنان در آیندهسازی و تربیت نسل آینده این سرزمین است. از این منظر حضور بانوان بسیار امیدبخش است چون هم نشان میدهد زنان ایرانی عظمت ایران اسلامی را یگانه راه درست در پیش روی ایرانیان میدانند و هرگز فریب هجمههای تبلیغاتی غرب را نخوردهاند و هم از بُعد تربیت نسلهای مومن، مقتدر و دارای اعتماد به نفس بسیار امیدبخش است.
10) نقش اجتماعات مردمی در تربیت فرزندان: از آنجا که در این اجتماعات، مردم فرزندان و کودکان خود را هم به همراه میآورند، با کمی تامل و دقت دیده میشود که این حرکت و پویایی جمعی که به زیور استمرار در روز و شبهای متوالی آراسته شده، چه تأثیری در ساخته شدن روحیه جمعی و شخصیت مستحکم فرزندان دارد. از جمله اینکه حتی بچههای کوچک هم شعارها و سرودهای حماسی و دعاهای جمعی را حتّی در خانه و پس از تجمعات نیز تکرار میکنند. برای نوجوانان هم با توجه به خدشهدار شدن آموزش حضوری در سالهای اخیر و گرایش به آموزشهای مجازی و اینترنتی، این تجمعات، محلی برای تمرین مهارتهای اجتماعی برای آنان شده است.11) محوریت مساجد در خیزش عظیم مردمی: مسجدهای محلات مختلف تهران نقش برجستهای هم در شکلگیری خیزش مردمی در قالب تجمعات و هم در تدارکات و لجستیک آن بر مبنای مشارکت مردمی ایفا کردهاند. لازم است این تجربیات مستندسازی شده و بر مبنای آن برای نقش محوری مساجد در هدایت و مدیریت شهرها و کشور برنامهریزی شود.12) تجمعات مردمی توانسته نقش یک رسانه فیزیکی و واقعی را هم ایفا کند: به این ترتیب که پیوندی بین مردم در خیابان با رزمندگان مستقر در میدان ایجاد شده و رزمندگان حتی برای خواستههای مردم در میدان برنامهریزی و اقدام میکنند. از سوی دیگر برخی مسئولین نیز در این تجمعات شرکت میکنند و یک ارتباط دوطرفه بین مردم و مسئولین در این اجتماعات شکل گرفته است.با عنایت به ویژگیهای پیشگفته نباید به سادگی از کنار این خیزش عظیم مردمی عبور کرد. یعنی خیزشی که این همه برکات برای مردم و کشور داشته پدیده بینظیری است که میبایست برای تداوم آن حتّی پس از پایان جنگ و پیروزی نهایی، باذن الله، برنامهریزی کرد.
در یادداشت تهران را علمی مدیریت کنیم (https://farsnews.ir/Ar_Shahani/1770566716714739279 ) نوشتم که از اولویتهای مدیریت شهری مسائل فرهنگی و اجتماعی میباشد. هر چقدر بنده در این خیزش عظیم مردمی تأمل میکنم میبینم که محملی بهتر از تجمعات محلی قاعدهمند که حول شاخصههای دینی و ملی تشکیل شود برای شکلگیری و تثبیت هویت ملی و دیگر کارکردهای اجتماعی و فرهنگی وجود ندارد. لذا فکر میکنم یکی از برنامههای شورای شهر آتی میبایست برنامهریزی و نهادینه کردن اجتماعاتی از این نوع برای دوره پساجنگ با توالی بلندمدتتر اما منظم (مثلاً اجتماعات هفتگی یا ماهانه) در محلات مختلف تهران میباشد. این اجتماعات باید به گونهای برنامهریزی شود که همه شاخصههای فوقالذکر در آن گنجانده شود.از طرف دیگر همانطور که در مقاله فوقالذکر عرض شد یکی از دلایل کاهش اقبال مردم نسبت به انتخابات شورای شهر نبودن ارتباط موثر بین اعضای شورای شهر و مردم است. این اجتماعات با طراحی درست می تواند محلی برای ارتباط موثر و مستمر شورای شهر تهران با مردم باشد.پایان پیام/#دانشگاه #جنگ_رمضان #امیررضا_شاهانی #جنگ #دانشگاه_خواجهنصیر 09:10 - 13 اردیبهشت 1405