حکمرانی سبز بدون مشارکت مردم و بخش خصوصی ممکن نیست
رئیس سابق سازمان حفاظت محیط زیست گفت: تحقق حکمرانی سبز تنها با مشارکت دولت ممکن نیست و نقش مردم، جامعه مدنی، بخش خصوصی، دانشگاهها و رسانهها کلیدی است.
به گزارش خبرنگار گروه حوزه و دانشگاه خبرگزاری فارس، معصومه ابتکار روز دوشنبه در سومین کنفرانس و نمایشگاه ملی چالشهای محیط زیستی؛ نقش صنعت، معدن و جامعه در گسترش حکمرانی سبز که در دانشگاه تربیت مدرس در حال برگزاری است، اظهارداشت: حکمرانی سبز ابعاد گستردهای دارد و محدود به دولت نیست. بخش دولت در سیاستگذاری و برنامهریزی اهمیت دارد، اما نقش صنعت، معدن، بخش خصوصی، سرمایهگذاران، مردم، جامعه مدنی، دانشگاهها و رسانهها هم به همان اندازه کلیدی است. ترکیب این عناصر است که حکمرانی سبز را شکل میدهد.وی افزود: تصور اینکه حکمرانی تنها در اختیار دولت باشد و مردم یا بخش خصوصی نقشی ندارند، اشتباه است. مشارکت مردم و آگاهی آنها نسبت به روند تصمیمگیریها تعیینکننده است. وقتی مردم احساس مالکیت و مسئولیت کنند—دانشگاه، سازمان، جنگل و هوا را متعلق به خود بدانند—بخشی از حل مسائل محیط زیستی خواهند بود. ارتباط متوازن بین حکمرانی و مردم، و بین دولت و سرمایهگذار، شرط تحقق حکمرانی سبز است. سرمایهگذار باید بداند که تصمیمهایش نه تنها برای امروز، بلکه برای نسلهای آینده است.ابتکار تاکید کرد: کلید حکمرانی سبز، پشتوانه مردمی قوی و آگاهی جامعه است. وقتی مردم نسبت به روندها مطلع و درگیر باشند، میتوانیم توسعه پایدار و حکمرانی سبز را محقق کنیم. حکمرانی سبز فقط حفاظت از محیط زیست نیست، بلکه فرایندها و تصمیمسازیهایی شامل سیاست، بودجه، قانون، رویهها، نظارت، پیگیری و اجرا را دربرمیگیرد که از حاکمیت شروع و به مردم، جامعه مدنی و بخش خصوصی میرسد.
وی ادامه داد: امروزه حکمرانی خوب و حکمرانی سبز به هم پیوند خوردهاند. نمیتوان حکمرانی خوب داشت اما مسائل محیط زیست در سیاستها و توسعه لحاظ نشود. برخی میپرسند چرا با وجود تلاشهای گذشته هنوز مشکلات محیط زیست وجود دارد؟ پاسخ این است که دورههای تاریخی کشور، از جمله دوران جنگ، فشار سنگین سازندگی پس از جنگ و تحریمهای شدید، باعث شده تمرکز کافی روی محیط زیست نباشد. با این حال امروز مشخص است که امنیت کشور، امنیت غذایی و امنیت آب، همه در گرو حکمرانی سبز است و نمیتوان به نگاه گذشته اکتفا کرد.ابتکار اشاره کرد: سال ۱۳۷۶، اولین برنامه ملی «عزم ملی برای حفاظت از محیط زیست» پس از انتشار اولین گزارش در دولت، آغاز شد و مسیر توسعه پایدار و حکمرانی سبز با مشارکت همه عناصر جامعه دنبال شد.ابتکار ادامه داد: حکمرانی سبز نه فقط یک سیاست دولت بلکه یک فرایند ملی است که همه بخشها را شامل میشود. دانشگاهها، بخش خصوصی، رسانهها و جامعه مدنی باید با دولت همراه باشند تا توسعه پایدار تحقق یابد. یکی از اصول مهم، کاهش اتکا به منابع پایه و حرکت به سمت اقتصاد مبتنی بر فناوریهای خلاق و دانشبنیان است. این مسیر نه تنها به حفظ محیط زیست کمک میکند بلکه رشد پایدار اقتصادی را نیز تضمین میکند.وی افزود: در طول سالهای اخیر، تلاش شده است تا ارزیابیهای زیستمحیطی به شکل واقعی در پروژههای صنعتی و معدنی اجرا شود. این ارزیابیها به شناسایی اثرات احتمالی فعالیتها کمک میکند و امکان تصمیمگیریهای بهتر برای حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی را فراهم میکند.
ابتکار با اشاره به برنامههای توسعه ملی گفت: در برنامههای گذشته، از جمله برنامه چهارم توسعه و برنامه ملی توسعه پایدار، تاکید بر ارزشگذاری منابع طبیعی، محاسبه خسارتهای زیستمحیطی و استفاده از صندوق ملی محیط زیست شده است. این اقدامات نشان میدهد که کشور ما از نظر رویکرد حکمرانی سبز پیشرو بوده است، هرچند اجرای کامل این برنامهها با چالشهایی روبهرو شده است.وی گفت: نسلهای آینده تنها زمانی از توسعه بهرهمند خواهند شد که امروز تصمیمات ما با حفظ توان بازسازی طبیعت و توجه به توسعه پایدار گرفته شود. دانشگاهها، بخش خصوصی و نهادهای مرتبط باید منابع و ظرفیتهای خود را به کار گیرند تا حکمرانی سبز به معنای واقعی در کشور نهادینه شود.ابتکار در ادامه گفت: حکمرانی سبز امروز به طور جدی با مدیریت منابع آب کشور پیوند خورده است. امنیت کشورها مستقیماً به امنیت منابع آب وابسته است و بدون برنامهریزی دقیق و اقدامات عملی، نمیتوان توسعه پایدار را تضمین کرد. خوشبختانه ایران سند امنیت غذایی دارد، اما میزان اجرایی شدن آن همچنان جای سوال دارد و نیازمند پیگیری و اهتمام ویژه است.وی افزود: در حکمرانی سبز، همه بخشها—دولت، بخش خصوصی، دانشگاهها و مردم—نقش اساسی دارند. مدیریت صحیح منابع آب شامل مصرف بهینه، حفاظت از ذخایر، جلوگیری از آلودگی و استفاده از روشهای آبخوانداری و آبخیزداری است. نقش صنایع و معادن نیز در این زمینه حیاتی است و باید در چارچوب قوانین و ارزیابیهای زیستمحیطی عمل کنند.
ابتکار تاکید کرد: حکمرانی مطلوب ایجاب میکند که در برابر تحولات جهانی و تغییرات اقلیمی واکنش مناسب نشان دهیم. همانطور که بدن انسان به تهدیدها پاسخ میدهد، سیستم حکمرانی ما نیز باید در برابر چالشهای محیط زیستی انعطافپذیر و پاسخگو باشد. این پاسخگویی باید از سیاستگذاری کلان تا اقدامات اجرایی در سطح ملی و محلی گسترش یابد.وی در پایان سخنان خود ضمن تقدیر و تشکر از ریاست اسبق سازمان محیط زیست گفت: امیدوارم با مشارکت مردم، دانشگاهها و نهادهای مرتبط، بتوانیم حکمرانی سبز را به معنای واقعی در کشور نهادینه کنیم و امنیت منابع آب و محیط زیست ایران را برای نسلهای آینده تضمین کنیم.
پایان پیام/
11:21 - 19 آبان 1404
