جایگاه ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک ایران در اوراسیا
رئیس بخش پژوهشهای علمیِ مؤسسه قرقیزی–چینیِ دانشگاه ملی قرقیزستان گفت: ایران فقط یک کشور در آسیای غربی نیست، بلکه یک گره ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیک کل اوراسیا محسوب میشود، ثبات ایران بهطور مستقیم بر امنیت کریدورهای حملونقل، بازارهای انرژی و توازن قدرت در منطقه تأثیر میگذارد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری فارس در بیشکک، «شیرادل بختی گولوف» رئیس بخش پژوهشهای علمیِ مؤسسه قرقیزی–چینیِ دانشگاه ملی قرقیزستان به نام «ژوسوپ بالاساغین»، در میزگردی در بیشکک که به پیامدهای ژئوپلیتیکی مناقشه پیرامون ایران اختصاص داشت، تأکید کرد: حمله ناجوانمردانه توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران به سرعت از چارچوب یک بحران منطقهای فراتر میرود. این درگیری نهتنها به آزمونی برای نظام امنیت بینالمللی تبدیل شده است، بلکه پایداری و ثبات کل اوراسیا را نیز محک میزند.به گفته این کارشناس، رویدادهای هفتههای اخیر بهروشنی نشان میدهد که بحران پیرامون ایران اکنون به عاملی در سیاست جهانی تبدیل شده است.رأیگیری در شورای امنیت سازمان ملل: نشانهای از بحران نظام بینالمللاین کارشناس علوم سیاسی یادآور شد که در ۲۸ فوریه ایالات متحده و اسرائیل حملاتی علیه ایران انجام دادند. واکنش جامعه جهانی به این رویدادها در جریان بررسی وضعیت در شورای امنیت سازمان ملل در ۱۱ مارس ۲۰۲۶ آشکار شد.به گفته بختی گولوف، رأیگیری درباره دو پیشنویس قطعنامه نشاندهنده تضادهای عمیق در نظام بینالمللی بود، ایالات متحده پیشنویس قطعنامهای را که از سوی روسیه ارائه شده بود و در آن پیشنهاد شده بود حملات به خاک ایران محکوم شود، وتو کرد.در عین حال، اکثر اعضای شورا از پیشنویس جایگزینی که بحرین ارائه کرده بود حمایت کردند.وی ادامه داد: طرف روسی پیشنهاد کرده بود که در متن سند بندهایی درباره محکومیت اقدامات نظامی علیه ایران افزوده شود، اما این پیشنهادها پذیرفته نشد.
کارشناس قرقیز افزود: در نشست شورای امنیت، نماینده دائم چین در سازمان ملل، «فو تسونگ»، اعلام کرد: حملات آمریکا و اسرائیل با اصول منشور سازمان ملل و هنجارهای حقوق بینالملل در تضاد است.به اعتقاد بختی گولوف، این وضعیت تناقضآمیز به نظر میرسد، سندی که خواستار توقف فوری درگیریها بود، رد شد. در عوض، قطعنامهای تصویب شد که در آن از ایران خواسته میشود به کشورهای عربی حمله نکند؛ در حالی که اقدامات آمریکا و اسرائیل در متن نه ذکر شده و نه محکوم شده است.وی گفت: وضعیت شکل گرفته است که در آن یکی از طرفهای درگیری رسماً مورد انتقاد قرار میگیرد، در حالی که اقدامات طرفی که عملیات نظامی را آغاز کرده، عملاً خارج از چارچوب بحث قرار میگیرد.کارشناس سیاسی قرقیز ادامه داد: این امر نشان میدهد که هنجارهای جهانی حقوق بینالملل بیش از پیش بهصورت گزینشی اجرا میشوند و به ترجیحات سیاسی کشورهای عضو شورای امنیت وابسته هستند.وی افزود: در معنای گستردهتر، این وضعیت نشاندهنده بحران سازوکارهای امنیت جمعی است که پس از جنگ جهانی دوم ایجاد شده بودند.ایران بهعنوان گره ژئوپلیتیکی اوراسیابختی گولوف در مورد اهمیت ایران تأکید کرد: برای کشورهای آسیای مرکزی، ایران یک بازیگر دوردست در یک مناقشه دور نیست بلکه یک عامل مهم منطقهای است، ایران با کشورهای عراق، ترکیه، ارمنستان، آذربایجان، ترکمنستان، افغانستان و پاکستان هممرز است و همچنین به دریای خزر دسترسی دارد.این کارشناس علوم سیاسی گفت: ایران فقط یک کشور در آسیای غربی نیست، بلکه یک گره ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیک کل اوراسیا محسوب میشود، ثبات ایران بهطور مستقیم بر امنیت کریدورهای حملونقل، بازارهای انرژی و توازن قدرت در منطقه تأثیر میگذارد.
موضع چین: پنج اصل برای حل بحراناین کارشناس سیاسی در سخنان خود توجه ویژهای به موضع چین داشت و در این زمینه افزود: پکن از طرفهای درگیر خواسته است که فوراً آتشبس برقرار کرده و به دنبال راهحل سیاسی باشند.در ۸ مارس وزیر امور خارجه چین «وانگ یی» پنج اصل برای حل بحران را مطرح کرد:احترام به حاکمیت ملی کشورهاپرهیز از سوءاستفاده از قدرت نظامیعدم مداخله در امور داخلی دیگر کشورهاجستوجوی راهحلهای سیاسی و دیپلماتیکرفتار مسئولانه قدرتهای بزرگعلاوه بر این، چین اعلام کرده است که آماده ایفای نقش میانجی در حل این مناقشه است و قصد دارد نماینده ویژهای برای امور خاورمیانه منصوب کند.وانگ یی نیز در این زمینه تأکید کرد: ایران در برابر فشارها در انزوا باقی نخواهد ماند، در عین حال، پکن تلاش میکند روابط متوازن خود را هم با تهران و هم با کشورهای خلیج فارس حفظ کند.خطرات برای آسیای مرکزیبه باور این کارشناس علوم سیاسی، مناقشه پیرامون ایران مجموعهای از تهدیدها برای کشورهای آسیای مرکزی ایجاد میکند، نخستین خطر، افزایش فشار ژئوپلیتیکی میان قدرتهای بزرگ جهانی از جمله آمریکا، چین، روسیه و اتحادیه اروپا است.وی ادامه داد: این رویارویی از هماکنون ریسکهای عملیاتی و ریسکهای تطبیق با مقررات (کامپلاینس) را برای شرکتهایی که در منطقه فعالیت میکنند، افزایش داده است، افزایش فشارهای تحریمی و محدودیتهای تجاری میتواند به کاهش تجارت بینالمللی و کاهش حجم ترانزیت کالا از آسیای مرکزی منجر شود.
خطر تشدید جهانیبه باور این کارشناس، یکی از نگرانیهای اصلی احتمال تشدید بیشتر درگیری است، تلاش برای حل بحران از طریق قدرت نظامی بهویژه با استفاده از سلاح هستهای میتواند پیامدهای فاجعهباری نه تنها برای آسیای غربی بلکه برای کل نظام امنیت جهانی داشته باشد.به گفته وی، ترکیب این عوامل ممکن است به تضعیف اعتماد به دلار، افزایش قیمت مواد خام و تغییر توازنهای ارزی در منطقه منجر شود.خطر دیگر، رشد سریع جنگهای سایبری است.به گفته این کارشناس، حملات سایبری مدرن هر روز خودکارتر و پیچیدهتر میشوند.در این میان، عناصر کلیدی زیرساخت دیجیتال کشورها ممکن است هدف قرار گیرند، از جمله:سیستمهای مالیشبکههای انرژیگرههای حملونقلپلتفرمهای ارتباطیبختی گولوف همچنین به سناریویی اشاره کرد که در آن پایان بحرانهای اوکراین و ایران به سود آمریکا میتواند باعث شود واشنگتن تمرکز اصلی خود را بر رقابت با چین بگذارد، در چنین شرایطی، آسیای مرکزی ممکن است به عرصه جدیدی از رقابت ژئوپلیتیکی میان قدرتهای بزرگ تبدیل شود.چرا ثبات ایران برای اوراسیا مهم است؟این کارشناس یادآور شد که ایران یکی از شرکای اصلی انرژی چین و از بزرگترین صادرکنندگان نفت و متانول است، طبق دادههای مراکز بینالمللی انرژی، در سال ۲۰۲۵ چین حدود ۱٫۳۸ میلیون بشکه نفت در روز از ایران وارد کرده است که حدود ۱۲ درصد از واردات نفت خام چین را تشکیل میدهد.
روابط دو کشور پس از سفر «شی جینپینگ»، رئیسجمهور چین، به تهران در سال ۲۰۱۶ بهطور قابل توجهی تقویت شد، در سال ۲۰۲۱ دو کشور توافقنامه مشارکت راهبردی ۲۵ ساله امضا کردند که بر اساس آن چین قصد دارد حدود ۴۰۰ میلیارد دلار در اقتصاد ایران سرمایهگذاری کند.به گفته بختی گولوف، ثبات ایران نه تنها برای چین بلکه برای روسیه و کشورهای آسیای مرکزی نیز اهمیت دارد، در غیر این صورت افزایش حضور نظامی آمریکا میتواند به مرزهای غربی چین و مرزهای جنوبی روسیه نزدیک شود.به باور این کارشناس، یکی از نگرانیهای اصلی احتمال تشدید بیشتر درگیری است، تلاش برای حل بحران از طریق قدرت نظامی بهویژه با استفاده از سلاح هستهای میتواند پیامدهای فاجعهباری نه تنها برای آسیای غربی بلکه برای کل نظام امنیت جهانی داشته باشد.بختی گولوف هشدار داد: طولانی شدن درگیری نشان میدهد که طرحهای اولیه برای دستیابی به پیروزی سریع نظامی ممکن است صرفاً یک توهم بوده باشد.
07:56 - 4 فروردین 1405
تازه ترین اخبار
- پیش بینی وقوع گردوخاک در خوزستان
- اطلاعرسانی تشییع پیکر شهدای حملات دشمن به اردبیل
- از شنهای طبس تا موشکهای رمضان
- مدرسه شجره طیبه میناب به موزه جنایات آمریکا تبدیل میشود
- تداوم تولید در واحدهای تولیدی اردبیل در شرایط ویژه کشور
- ۶۰ هکتار از مراتع گنبد علیه ملخ مراکشی سمپاشی شد
- جزئیات کامل بسته حمایتی لرستان برای جنگزدگان رمضان
- تغییر فاز رسانههای ضدانقلاب از جنگافروزی به خط مذاکره ترامپ
- فعالیت بیوقفه ۱۷۵ جایگاه سوخت در کرمانشاه
- شور خرید گل در بازار محلاتی