کالاها منتقل شود. در کنار اینها، وقتی سرمایهگذاری بلندمدت ضعیف باشد، ظرفیت اقتصاد برای جذب شوکها کمتر میشود و تکانهها شدیدتر حس میشوند.اما در مقابل، ایران تابآوری بالایی دارد؛ یعنی حتی اگر شوکها سریع نمایان شوند، اقتصاد و جامعه معمولاً راههایی برای ادامه دادن پیدا میکنند:
«برنده را تابآوری تعیین میکند نه شوکِ اول»
اقتصاد ایران در سالهای اخیر بسیار شکننده شده، اما همزمان تابآوری بالایی هم نشان داده است. این دوگانه تناقض ندارد: شکنندگی یعنی با یک شوک کوتاهمدت، اقتصاد سریع واکنش نشان میدهد؛ مثل نوسان نرخ ارز و طلا، تغییر انتظارات مردم درباره قیمتها، عقبنشینی سرمایهگذاری و احتیاط در خرید و فروش.
به همین دلیل، اثر شوکها در ایران معمولاً «زود و پررنگ» دیده میشود.علت شکنندگی بالا را میشود ساده و علمی اینطور خلاصه کرد:وقتی تورم مزمن وجود دارد، جامعه نسبت به هر خبر و تنش، سریعتر نگران افزایش قیمتها میشود و این نگرانی خودش به نوسان بازارها دامن میزند.
از طرف دیگر، نااطمینانی بالا (در سیاستگذاری، آینده روابط خارجی، یا قواعد کسبوکار) باعث میشود تصمیمهای اقتصادی کوتاهمدت و محافظهکارانه شوند. همچنین چون بخش مهمی از تولید به مواد اولیه و کالاهای واسطهای وارداتی وابسته است، هر تکانه به دسترسی و قیمت ارز میتواند سریع به هزینه تولید و سپس قیمت
16:27 - 10 اردیبهشت 1405