حذف ۴۳ سم پرخطر و ورود هوش مصنوعی به قرنطینه کشاورزی
رئیس سازمان حفظ نباتات و معاون وزیر جهاد کشاورزی، از دستاوردهای قابلتوجهی در مهار آفت سن غلات و کاهش چشمگیر مصرف ترکیبات شیمیایی پرمخاطره خبر داد.
به گزارش خبرگزاری فارس از اراک مریم جلیلیمقدم ظهر امروز در نشستی تخصصی در جمع مدیران زراعی کشور، اعلام کرد که در سال زراعی جاری، خسارت ناشی از سن گندم به سطحی ناچیز معادل کمتر از یک درصد از کل خرید تضمینی این محصول رسیده است. بهگونهای که از مجموع دوازده میلیون تن گندم تحویلی، فقط ۱۰۲ هزار تن آلودگی به این آفت داشتند. وی همچنین از عملیات مبارزه با سن مادر در سطحی بالغ بر دو میلیون هکتار و مقابله با سن گندم در ۶۵۰ هزار هکتار از اراضی کشور خبر داد.این مقام مسئول با اشاره به تهدیدات ناشی از آفات مهاجم، خاطرنشان کرد: با وجود اخطار سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) درباره احتمال حمله گسترده ملخ صحرایی با شدت هفتاد درصدی در سال گذشته، سازمان حفظ نباتات با اتخاذ تدابیر پیشگیرانه از جمله تأمین بهموقع سموم و تجهیزات لجستیکی و نیز اجرای رزمایشهای سراسری، موفق شد از بروز هرگونه هجوم ویرانگر جلوگیری کندوی گرمای بیسابقه هوا را عاملی مؤثر در افزایش ریسک فعالیت آفات دانست و بر لزوم پایش مستمر چرخههای زیستی آنها تأکید کرد و افزود: هیأت نظارت بر ثبت آفتکشها با بهرهگیری از تمامی ظرفیتها، درخواستهای مربوط به این حوزه را خارج از نوبت بررسی میکند.جلیلیمقدم با تأکید بر اینکه سلامتی انسان و پایداری محیط زیست، دو اصل غیرقابلچشمپوشی برای این سازمان محسوب میشوند، از تحول بنیادین در ترکیب سموم مجاز کشور خبر داد و گفت: در سال ۱۴۰۳، تعداد ۲۲ نوع ترکیب شیمیایی با درجه خطر بالا از فهرست مجاز حذف شدند و در ادامه این روند، در سال جاری نیز ۲۱ قلم سم پرمخطر دیگر کنار گذاشته شده و در مقابل، ۲۴ نوع آفتکش با ریسک پایین و مبتنی بر روشهای بیولوژیک، جایگزین آنها شده است.
رئیس سازمان حفظ نباتات، با یادآوری جایگاه فراملی این نهاد، آن را یکی از ارکان حاکمیتی در حوزه سیاستگذاری کلان و مانعتراشی برای ورود و شیوع عوامل بیماریزای گیاهی خواند که در راستای تحقق امنیت غذایی کشور فعالیت میکند.وی با اشاره به نقش برجسته این سازمان در تعاملات تجاری بینالمللی، تصریح کرد: سازمان حفظ نباتات، در کنار سازمان دامپزشکی و سازمان غذا و دارو، یکی از سه مرجع اصلی مورد تأیید سازمان تجارت جهانی (WTO) برای وضع و اعمال استانداردهای فنی در محصولات کشاورزی بهشمار میرود. جلیلیمقدم چارچوب حقوقی فعالیتهای این نهاد را مبتنی بر قانون حفظ نباتات و کنوانسیون بینالمللی حمایت از گیاهان (IPPC) دانست که تاکنون ۱۸۵ کشور به آن پیوستهاند.معاون وزیر، در تشریح عملکرد میدانی این سازمان، اظهار داشت: در سال زراعی گذشته (۱۴۰۳-۱۴۰۴)، عملیات مبارزه با آفات در بیش از ۳.۷ میلیون هکتار، کنترل بیماریهای گیاهی در ۱.۷ میلیون هکتار و مدیریت علفهای هرز در ۶.۶ میلیون هکتار از مزارع انجام شده است. همچنین برای سال زراعی پیشرو (۱۴۰۴-۱۴۰۵)، برنامهریزی برای مبارزه با آفات در حدود دو میلیون هکتار، بیماریها در ۱.۵ میلیون هکتار و علفهای هرز در ۳.۸ میلیون هکتار پیشبینی شده است.وی با اشاره به اولویت راهبردی محصول گندم، از بازنگری کامل دستورالعملهای مقابله با سن این محصول خبر داد و گفت: تمرکز اصلی بر روی مبارزه با سن مادر و کنترل دقیق آفت در مراحل حساس رشدی است تا بیشینه حفاظت از این محصول اساسی محقق شود.
جلیلیمقدم این بخش از سخنانش، با یادآوری اثرات آشکار دگرگونیهای اقلیمی بر الگوی پراکنش آفات، بر عزم جدی سازمان برای بهروزرسانی شیوهنامههای پایش، ایجاد ایستگاههای هشداردهنده، تقویت شبکههای مراقبت و توسعه مزارع الگویی جهت مقابله با چالشهای نوظهور کشاورزی تأکید کرد.گامهای نوین در ارتقای استاندارد سموم، ورود هوش مصنوعی به قرنطینه و تشدید نظارتهای زنجیرهایرئیس سازمان حفظ نباتات، در ادامه از برنامههای راهبردی این نهاد برای بهبود کیفیت نهادههای کشاورزی سخن گفت و بر بهکارگیری فناوریهای روزآمد و تقویت ساختارهای نظارتی برای تضمین هرچه بیشتر ایمنی غذایی تأکید نمود.جلیلیمقدم با اشاره به تعاملات میانبخشی، به تفاهمنامه منعقده میان وزارت جهاد کشاورزی و سازمان ملی استاندارد اشاره کرد که با هدف ارتقاء سطح کیفی آفتکشها به امضا رسیده است. بر اساس این تفاهم، برنامههای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدتی برای ارزیابی کیفیت سموم تدوین شده و در گام نخست، کیفیت ۶۰ قلم از سموم با درجه خطر بالا، مورد بررسی دقیق قرار گرفته تا تولیدکنندگان بتوانند برای اخذ نشان استاندارد ملی اقدام نمایند.
معاون وزیر با اشاره به بهرهگیری از رویکردهای نوین جهانی در حوزه قرنطینه، از راهاندازی سامانه مبتنی بر هوش مصنوعی برای پیشبینی و پایش آفات در سال گذشته خبر داد و گفت: این ابزار هوشمند، سرعت و دقت شناسایی تهدیدات گیاهی را به میزان چشمگیری افزایش داده است.جلیلیمقدم در ادامه به موضوع مقابله با سموم تاریخگذشته و قاچاق پرداخت و تصریح کرد: با همکاری اتاق اصناف کشاورزی، سازمان نظام مهندسی و همچنین تعامل تنگاتنگ با پلیس امنیت اقتصادی و نهادهای بازرسی، رزمایشهای نظارتی بهصورت فصلی و با قاطعیت تمام برگزار میشود تا از ورود هرگونه ترکیبات غیرمجاز به زنجیره تولید جلوگیری بهعمل آید.وی در بخش دیگری از سخنان خود به عملکرد قرنطینهای سازمان اشاره داشت و اعلام کرد: در طول سال گذشته، افزون بر ۵.۴ میلیون تن کالای صادراتی و بیش از ۳۰ میلیون تن محصولات وارداتی، تحت نظارت دقیق و ضوابط سختگیرانه قرنطینهای قرار گرفتهاند.رئیس سازمان حفظ نباتات همچنین از احیای شورای حفظ نباتات پس از هفت سال تعطیلی و نیز تصویب فهرست بهروز شده آفات قرنطینهای در هیأت وزیران استقبال کرد و خاطرنشان ساخت: این سازمان همچون نهاد مدیریت بحران، همواره در حالت آمادهباش کامل برای رویارویی با هجوم احتمالی آفات بهسر میبرد؛ چراکه هرگونه تأخیر در اقدامات کنترلی، با توجه به وجود پنجره زمانی حیاتی برای مهار آفات، میتواند صدمات سنگین و غیرقابلجبرانی به امنیت غذایی و محصولات باغی و زراعی کشور تحمیل کند.ضرورت بهرهگیری از زمان طلایی در مدیریت آفاتجلیلیمقدم با برجستهسازی نقش کلیدی زمانبندی دقیق در عملیات مهار آفات، بر اهمیت هماهنگی میانبخشی برای صیانت از تولیدات کشاورزی تأکید ورزید.
وی با ذکر مثال از آفت «کرم برگخوار پاییزه»، توضیح داد: کنترل این آفت نیازمند رعایت زمانبندی دقیق و دوز استاندارد است؛ در صورت اجرای بهموقع عملیات، محصول بهخوبی حفظ میشود، اما چنانچه از پنجره طلایی عبور کنیم، افزون بر نابودی برداشت امسال، تخمگذاری آفت در خاک، جمعیت آن را برای سال آینده نیز افزایش خواهد داد.معاون وزیر با اشاره به ضرورت استحکام ارتباطات کارشناسی در سطح استانها، اضافه کرد: در مناطقی که تعامل کاری مستمر و نزدیکی میان مدیران حفظ نباتات و مدیران زراعت برقرار است، عملکرد کنترل آفات و بیماریها به مراتب موفقتر بوده است. وی نقش معاونان بهبود تولیدات گیاهی را در پیوند این دو بخش برای دستیابی به نتایج مؤثر، حیاتی ارزیابی کرد.جلیلیمقدم همچنین به اقدامات ویژه سازمان در ماه مبارک رمضان اشاره داشت که مصادف با اوج مبارزه با سن گندم، بیماری زنگ زرد و ملخهای بومی بود و گفت: از اواخر اسفندماه، هفت جلسه فوری با مدیران استانی برگزار و دستورالعملهای لازم برای عملیات مهار آفات بهمنظور حفاظت از محصولات ارائه شد.وی با اشاره به ارزیابی عملکرد نهادهای اجرایی در حوزه تجارت خارجی، اظهار داشت: بر اساس گزارش گمرک جمهوری اسلامی ایران از کارکرد دستگاههای متولی در زمینه صادرات، واردات و ترخیص کالاهای اساسی در ایام ماه رمضان، سازمان حفظ نباتات موفق به کسب جایگاه نخست شد که این توفیق، حاصل تلاشهای ستاد مرکزی، مدیریتهای استانی و همکاری نزدیک با معاونان بهبود تولیدات گیاهی بوده است.#گیاه#کشاورزی#حفظ_نباتات 11:57 - 30 June 2026