اچآیوی و مرزی باریک میان آگاهی و سقوط
متخصص بیماریهای عفونی و گرمسیری با تشریح ابعاد علمی و اجتماعی HIV گفت: این ویروس برخلاف باورهای رایج از طریق تماسهای عادی روزمره منتقل نمیشود و کنترل آن بیش از هر چیز به آگاهی، تشخیص بهموقع و حذف انگ اجتماعی وابسته است.
خبرگزاری فارس- خراسان جنوبی؛ ویروس HIV در حالی همچنان یکی از موضوعات حساس حوزه سلامت عمومی محسوب میشود که طی سالهای اخیر، نگاه علمی به آن تغییر اساسی کرده است؛ بهگونهای که امروز این بیماری از یک «حکم قطعی مرگ» به یک «بیماری قابل کنترل مادامالعمر» تبدیل شده است.با این وجود، به گفته کارشناسان حوزه سلامت، چالش اصلی HIV دیگر صرفاً پزشکی نیست، بلکه در لایههای اجتماعی، فرهنگی و حتی حقوقی ریشه دارد؛ جایی که «ترس، انگ و ناآگاهی» گاهی بیش از خود ویروس آسیبزا میشود.
HIV بیماریای که قربانی باورهای غلط است
در همین زمینه، دکتر سودابه اسحقی، متخصص بیماریهای عفونی و گرمسیری و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند در گفتوگو با خبرنگار فارس با ارائه توضیحات جامع درباره ماهیت HIV گفت: این ویروس از طریق تماسهای عادی روزمره مانند دست دادن، در آغوش گرفتن، بوسیدن، استفاده از ظروف مشترک، اشک، بزاق، عرق و حتی نیش حشرات منتقل نمیشود.وی با تأکید بر اینکه HIV یک ویروس است نه یک بیماری مستقل، افزود: ایدز مرحله پیشرفته و انتهایی بیماری ناشی از HIV است و این دو واژه نباید به جای یکدیگر استفاده شوند.این متخصص بیماریهای عفونی تصریح کرد: بسیاری از مبتلایان در صورت تشخیص بهموقع و مصرف منظم دارو، هرگز به مرحله ایدز نمیرسند و میتوانند زندگی کاملاً طبیعی و فعال داشته باشند.
راههای واقعی انتقال؛ از خون تا رفتارهای پرخطر
دکتر اسحقی در ادامه با اشاره به مسیرهای واقعی انتقال HIV گفت: این ویروس عمدتاً از طریق تماس جنسی محافظتنشده، استفاده مشترک از سرنگ در مصرفکنندگان مواد مخدر تزریقی، انتقال از مادر به جنین و در موارد خاص تماسهای شغلی با خون آلوده منتقل میشود.وی تأکید کرد: یکی از مهمترین محورهای کنترل بیماری، شناخت دقیق همین مسیرهای محدود انتقال است؛ زیرا بخش عمدهای از ترسهای اجتماعی ناشی از عدم آگاهی نسبت به همین موضوع است.
انگ اجتماعی؛ مانع پنهان درمان
به گفته این متخصص، مهمترین مانع در کنترل HIV نه پزشکی، بلکه «انگ اجتماعی» است. انگی که باعث میشود فرد مبتلا از ترس طرد شدن، مراجعه به مراکز درمانی را به تأخیر بیندازد یا بیماری خود را پنهان کند.وی تأکید کرد: مراکز مشاوره بیماریهای رفتاری در کشور با اصل محرمانگی کامل فعالیت میکنند و افراد حتی میتوانند بدون افشای هویت خود مراجعه کنند.در این مراکز، علاوه بر خدمات تشخیصی رایگان، حمایتهای روانی، مشاورهای و درمانی نیز ارائه میشود و فرد تا پایان مسیر درمان تحت حمایت قرار میگیرد.
درمان HIV؛ کنترل کامل اما نه حذف قطعی
اسحقی با اشاره به وضعیت درمان HIV گفت: در حال حاضر درمان قطعی به معنای حذف کامل ویروس از بدن وجود ندارد، اما درمان دارویی میتواند ویروس را تا حدی کاهش دهد که عملاً غیرقابل شناسایی و غیرقابل انتقال شود.وی افزود: درمان HIV مادامالعمر است و نیاز به تعهد بیمار در مصرف دارو دارد؛ در غیر این صورت، امکان ایجاد سویههای مقاوم ویروس وجود دارد که درمان را پیچیدهتر میکند.به گفته وی، داروهای HIV در کشور تحت پوشش نظام سلامت و بهصورت رایگان در اختیار بیماران قرار میگیرد و در صورت مصرف منظم، فرد میتواند زندگی کاملاً طبیعی داشته باشد.
ازدواج و فرزندآوری؛ واقعیتی برخلاف باور عمومی
این متخصص بیماریهای عفونی با اشاره به تجربههای موفق درمانی گفت: موارد متعددی وجود دارد که بیماران مبتلا به HIV پس از کنترل بیماری، ازدواج کرده و صاحب فرزند سالم شدهاند.وی افزود: در صورت کنترل ویروس، احتمال انتقال به جنین به شدت کاهش مییابد و بارداری میتواند کاملاً ایمن باشد.به گفته اسحقی، نمونههایی از زوجهای مبتلا وجود دارد که با مصرف منظم دارو، فرزندان سالم به دنیا آوردهاند؛ موضوعی که نشان میدهد HIV بههیچوجه مانع قطعی زندگی خانوادگی نیست.
محرمانگی اطلاعات؛ شرط اعتماد به نظام سلامت
در بخش دیگری از این گفتوگو، بر اصل محرمانگی اطلاعات بیماران تأکید شد. دکتر اسحاقی گفت: هیچگونه اطلاعات هویتی بیماران در مراکز مشاوره HIV بدون رضایت فرد منتشر نمیشود و این اصل، یکی از پایههای نظام مراقبت سلامت است.وی افزود: بیماران حتی میتوانند بدون ارائه هویت کامل مراجعه کنند و خدمات لازم را دریافت کنند؛ موضوعی که برای افزایش مراجعه زودهنگام بسیار حیاتی است.
آزمایش HIV و مفهوم «دوره پنجره»
این متخصص درباره تشخیص HIV نیز گفت: تستهای سریع (Rapid Test) اگرچه در دسترس هستند، اما نتیجه منفی اولیه به معنای عدم ابتلا نیست.وی با اشاره به «دوره پنجره» توضیح داد: در این دوره ویروس در بدن وجود دارد اما هنوز قابل شناسایی نیست؛ بنابراین انجام تست باید در بازههای زمانی تکرار شود و در نهایت آزمایشهای دقیقتر مانند PCR برای تشخیص قطعی مورد استفاده قرار میگیرد.آزمایش در بارداری؛ یک ضرورت پزشکیاسحقی همچنین تأکید کرد: انجام آزمایش HIV در دوران بارداری یک اقدام روتین و ضروری است؛ زیرا در صورت ابتلای مادر، میتوان با درمان مناسب از انتقال ویروس به نوزاد جلوگیری کرد.جمعبندیبررسی مجموعه مباحث مطرحشده نشان میدهد HIV امروز بیش از آنکه یک بحران صرفاً پزشکی باشد، یک مسئله چندبعدی در حوزههای اجتماعی، فرهنگی و رفتاری است.واقعیت این است که اچآیوی قابل کنترل است، مسیرهای انتقال محدود و مشخصاند، درمان مؤثر وجود دارد و زندگی طبیعی برای مبتلایان ممکن است.اما در مقابل، آنچه همچنان تهدید اصلی محسوب میشود، «ناآگاهی، ترس و انگ اجتماعی» است؛ عواملی که میتوانند یک بیماری قابل مدیریت را به یک بحران اجتماعی تبدیل کنند.#HIV #ایدز #سلامت_جامعه #آگاهی_سلامت 00:06 - 8 تیر 1405