اعتیاد پنهان به اخبار چگونه آرامشتان را میگیرد؟
گوشی را زمین میگذارد تا لقمهای بخورد، اما دوباره وبا عجله برمیدارد. مبادا خبری آمده باشد! باور کنیم پیگیری بیوقفه اخبار نهتنها آرامش نمیآورد، بلکه درصورت عدم داشتن سوادرسانهای میتواند ما را برده رسانهها کند.
گروه زندگی: ۲۰ پیام میخوانیم، اما تنها یکی از آنها مهم است. بهخاطر همان یکی، عمر را پای ۱۹ خبر بیربط و گاه جعلی میریزیم. قانون سواد رسانهای میگوید: «خبر مهم به تو میرسد، لازم نیست تو دنبالش بروی». «فائزه سادات قوامی»، کارشناس سواد رسانه و دکتری علوم ارتباطات، از اعتیاد به فضای مجازی و مهارت مدیریت کانالها میگوید.
کاهش اضطراب با پیگیری اخبار، باوری اشتباه است
بسیاری از افراد میگویند اگر اخبار را دنبال و بررسی کنیم، آرام میشویم یا مثلاً با این کار از افتادن پشت جریان اطلاعات جلوگیری میکنیم. درحالیکه وقتی مداوم در حال پیگیری اخبار هستیم، سطح اضطراب و استرس ما افزایش مییابد و باعث میشود همواره احساس کنیم مبادا خبر جدیدی آمده و ما مطلع نشده باشیم. این افراد بهگونهای پیگیر اخبار میشوند که تلفن همراه خود را لحظهای زمین نمیگذارند. اگر چند دقیقه گوشی را کنار بگذارند و غذایی بخورند، باعجله آن را برمیدارند. این رفتوآمد میان کانالهای مختلف، با ترشح هورمون کورتیزول سطح اضطراب را بالا میبرد و سبب ایجاد بیماری در افراد می شود. چرا که بسیاری از ناراحتیها و بیماریها به همین دلیل یعنی اضطراب و استرس ایجاد میشوند.
اتلاف وقت و عمر
علاوه بر این، فرد احساس میکند که مدام باید کار بررسی اخبار را انجام دهد و در نتیجه، وقت و عمرش تلف میشود. امام شهیدمان (ره) هم بسیار درباره آن بسیار سخن گفته و فرمودهاند: شما دانشآموزان، اکنون وظیفهتان درس خواندن است. بدین معنا که من میتوانم در این زمان طلایی، چندین کتاب مطالعه کنم؛ همانند ایشان که با وجود وظایف سنگین رهبری، تسلط بالایی به ادبیات داشتند و بسیار کتاب میخواندند. باید دید که در این موقعیت، بهتر است کتاب خواند، دانش خود را افزایش داد و کارهای مفید انجام داد، یا دائماً اخبار را پیگیری کرد.
از آسیب اعتیاد و وابستگی غافل نباشیم!
وابستگی و اعتیاد به هر چیزی مضر است؛ چه مواد مخدر باشد، چه آهنگ و موسیقی، چه فیلم و سریال و چه تلفن همراه؛ بنابراین، باید این مسئله را مدیریت کرد.
قانون مهم سواد رسانهای درباره خبر
در بحث سواد رسانه، قانونی وجود دارد که میگوید: «خبر مهم به تو میرسد، لازم نیست تو دنبالش بروی». دقت کنید که در کانالهایی که دارید، مثلاً وقتی اخبار را بررسی میکنید، چند خبر مفید میخوانید. همین امروز که کانال خود را چک میکنید، شاید ۲۰ پیام بخوانید که تنها یکی از آنها جذابیت و اهمیت داشته باشد؛ همان خبری که بخواهید به مادرتان، دوستتان یا پدرتان بگویید و بهخاطر همین یک خبر مهم، وقایع مختلفی به اطلاع شما میرسد؛ مثلاً اینکه ایران توانسته فلان هواپیما را بزند، در فلان زمینه موفق شده و یا از موشکی رونمایی کردهاست یا اسرائیل فلان نقطه را زده و ...این اخبار مهم بالاخره در طول روز به شما خواهند رسید؛ بنابراین لازم نیست دائماً اخبار را بررسی کنید، ۳۰_۴۰ خبر غیرمهم بخوانید و بعد به یک خبر مهم برسید تا آن را به دیگران بگویید.
انگیزه اقتصادی رسانهها از انتشار اخبار
کانالهای خبرگزاری یا اخبار فوری، چه اخبار مهم و چه اخبار جعلی و غیره، در حال کسب درآمد هستند. هرچه مخاطب بیشتری جذب کنند، درآمدشان بالاتر میرود؛ بنابراین ممکن است اخباری که شاید هیچ اهمیتی ندارد را منتشر کنند یا در کنار آنها خبرهای دروغ و جعلی قرار دهند. من بهعنوان مخاطب باید آگاه باشم.
مدیریت تعداد کانالها
باید در مرحله اول، تعداد کانالهای خود را مدیریت کنیم. بلافاصله به اپلیکیشنهایی که دارید بروید و تعداد کانالها را کاهش دهید. مشخص کنید که چند کانال برای بررسیکردن روزانه لازم دارید و بقیه را حذف کنید؛ لزومی ندارد این همه کانال داشته باشید. تعدادی را پاک کنید و میان آنها چند کانال معتبر انتخاب نمایید. سپس در طول روز، زمان مشخصی را تعیین کنید، مثلاً بگویید: «من نیم ساعت اخبار را بررسی میکنم». این کار بسیار مهم است و به شما کمک میکند تا وقت خود را مدیریت کنید.
ابزار دست رسانه ها نشویم
اما برخی افراد به دلیل نداشتن سواد رسانهای، ابزار دست رسانهها میشوند. رسانه مدام میگوید: «بیا! بیشتر ببین! بیشتر چک کن! بازدید بیشتری بگیر!...» آنها میخواهند ذهنت پر از اطلاعات غیرمفید شود، چشمانت آسیب ببیند، خسته بشوی، گردنت آنقدر کج باشد و به گوشی خیره شوی که آسیب ببینی. در این صورت، تو برده رسانه شدهای. این بردهداری از نوع جدید است. حواسمان باشد اگر میخواهیم برده نباشیم، باید سواد رسانه داشته باشیم.باید بدانیم در عصر تکنولوژی زندگی میکنیم. ویژگیهای آن را بشناسیم که بسیار زیاد است و سپس آنها را تشخیص دهیم.
تفکر نقادانه در برابر اخبار جعلی
یکی از این ویژگیها، اخبار جعلی است. چگونه از آن نجات پیدا کنم؟ باید بدانم این خبر از کجا آمدهاست، تفکر نقادانه داشته باشم، ببینم چه کسی آن را فرستاده است، کانالش را بررسی کنم که آیا اعتبار دارد یا نه.آیا با ادمین ارتباط دارد یا نه. محتوای خود پیام چیست، تأثیر آن بر مخاطب چگونه است، تأثیرش بر افراد مذهبی چگونه است و بر افراد غیرمذهبی چگونه. به این مسائل فکر کنم. این کار بسیار مهم است.
دشواری یافتن حقیقت در میان انبوه پیامها
واقعاً پیداکردن حقیقت بسیار سخت شده است. باید ببینیم اصلاً منبع خبر چیست و نسبت به آن خبر دیدگاه انتقادی داشته باشیم. از کجا معلوم راست میگوید؟ چه کسی این خبر را گفته است؟همه پیامها معمولاً ارسال میشوند. بالای پیام نوشته میشود از کدام کانال است یا آدرسی دارد. آن نشانی را کلیک کنیم و ببینیم آیا برای ارتباط با ادمین آیدی دارد یا نه؟به طور مثال چند وقت پیش متوجه عدم اعتبار خبری شدم؛ اینکه رونالدو در توییتر هیچ مطلبی نگذاشته بود، اما اخباری مبنی بر این منتشر شده بود که بسیار درباره ایران صحبت کرده است!این خبر جذابیت زیادی برای ما ایرانیان داشت، اما وقتی به توییتر او رفتم، دیدم هیچ مطلبی نگذاشته است. بعد کانال را بررسی کردم و دیدم اصلاً ارتباط با ادمین ندارد!
هشدار درباره کانالهای بدون ارتباط با ادمین
کانالهایی که ارتباط با ادمین ندارند، خودشان محل شک هستند. یعنی چه که نباید ارتباطی داشته باشی؟ بالاخره مخاطب میخواهد نظر خود را بفرستد. مخاطب فقط گیرنده پیام شما نیست. مخاطب نظر میدهد. الان عصر ارتباطات دوطرفه و چندطرفه است. شما پیام میدهی، من بهعنوان مخاطب - حتی اگر صداوسیما هم باشی - شماره ۱۶۲ وجود دارد که زنگ بزنم و نظرم را بگویم. پس کانالها حتماً باید ادمین داشته باشند و بعد حتماً کانال اعتبار داشته باشد.پایان پیام/#سواد_رسانه#فیک_نیوز#فضای_مجازی#اخبار_جنگ 16:06 - 24 فروردین 1405