مرکز کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر با حضور وزیر فرهنگ افتتاح شد
با حضور سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، مرکز «کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران» با هدف حمایت از ایدههای نوآورانه و توسعه فناوری در صنعت نشر، امروز سهشنبه سوم شهریورماه افتتاح شد.
به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس، به مناسبت هفته دولت، آیین افتتاحیه «کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران» و «نمایشگاه دائمی کتابهای برگزیده جمهوری اسلامی ایران» با حضور وزیر فرهنگ روز سهشنبه ۳ شهریور در پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری برگزار شد.
ابراهیم حیدری، مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران، در آیین افتتاح مرکز «کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران» اظهار کرد: حوزه چاپ و نشر به دلیل اثرگذاری و پیشران بودن در سایر حوزهها، از اهمیت ویژهای برخوردار است و باید برای ورود فناوری به این عرصه برنامهریزی و زمینههای لازم را فراهم کرد.وی افزود: اگر در این زمینه تلاش نکنیم، مجموعه حوزه فرهنگ و هنر هم مرجعیت خود را از دست خواهد داد و هم با آشفتگی در بازار مواجه خواهیم شد.مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران با اشاره به تأکید سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، بر موضوع فناوری گفت: یکی از محورهای برنامههای وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی از ابتدای دولت، حوزه فناوری بوده است و در بخش مرتبط با معاونت فرهنگی نیز تلاش کردیم از همان روزهای نخست با تأکید و حمایت معاون فرهنگی وزارتخانه و رایزنی با نهادها و دستگاههای مختلف، چارچوبی برای فعالیت در این حوزه ایجاد کنیم.حیدری ادامه داد: فناوری امروز در حوزههای مختلف تولید، توزیع، ترویج و حتی خلق آثار تأثیرگذار است و به همین دلیل لازم بود بستری فراهم شود تا ایدههای نو، شرکتهای فعال و افرادی که در این حوزه ایدهای دارند، بتوانند فعالیت خود را در این بستر دنبال کنند.وی تأکید کرد: دولت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قصد ندارند بهصورت مستقیم وارد تولید، توزیع یا تبلیغ آثار شوند؛ بلکه هدف این است که بستری فراهم شود تا ایدهها به عمل تبدیل شوند و ارتباط میان دانشگاه، پژوهشگران، دستاندرکاران نشر، مجریان و سیاستگذاران تسهیل شود.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران با بیان اینکه بهترین مدل برنامهریزی، حرکت از پایین به بالا است، گفت: تلاش کردیم با ایجاد این بستر، میان دستاندرکاران نشر، شرکتهای صاحب ایده و مجموعه سیاستگذاری و حاکمیت ارتباط برقرار کنیم تا بتوانیم گام نخست را برای ساماندهی این حوزه برداریم و در کنار پاسخ به نیازهای امروز، نگاه آیندهپژوهانه نیز داشته باشیم.حیدری هشدار داد: اگر با همین روند در آینده حرکت کنیم، با چالشهایی مواجه خواهیم شد که در آن زمان نقش دولت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه فرهنگ و هنر و صنعت نشر کاهش خواهد یافت و بخشهایی از این عرصه به سمت وضعیتی غیرقابلکنترل حرکت خواهد کرد.وی افزود: باید از امروز دست به کار شویم، زیرساختها را فراهم و ایدهها را ساماندهی کنیم. هدف از این اقدام، کنترل و نظارت بر این حوزه نیست، بلکه مدیریت و ساماندهی آن است تا بتواند به سیاستگذاران و برنامهریزان در تدوین اسناد بالادستی و برنامههای مورد نیاز کمک کند.مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران با اشاره به عقبماندگی بخش حاکمیتی نسبت به بخش خصوصی در حوزه فناوری گفت: ایجاد چنین بستری میتواند به تدوین اسناد بالادستی، قوانین و مقررات مورد نیاز، حمایتهای لازم و شناسایی ایدههای جدید کمک کند و حتی در بخش بینالمللی و تعاملات خارجی نیز مؤثر باشد.حیدری همچنین بر ظرفیتهای فرهنگی ایران تأکید کرد و گفت: پهنه فرهنگی ایران اسلامی، سرشار از گویشها، لهجهها، فرهنگها و آداب متنوع است و باید بتوانیم از طریق چاپ و نشر کتاب، این ظرفیت را هم در فضای داخلی به گردش درآوریم و هم در عرصه بینالمللی حرفی برای گفتن داشته باشیم.
وی با اشاره به روند شکلگیری این مرکز گفت: با همکاری پارک فناوری جهاد دانشگاهی، نقطه آغاز این حرکت از نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران شکل گرفت و برای نخستین بار بخش فناوری در این نمایشگاه راهاندازی شد.حیدری افزود: در این بخش فراخوانی اعلام شد و نزدیک به ۱۴ شرکت اثرگذار در حوزه فناوری نشر حضور پیدا کردند. همچنین تفاهمنامه همکاری با جهاد دانشگاهی و پارک فناوری منعقد شد و برنامهریزیها از همان نمایشگاه آغاز شد.وی ادامه داد: پس از آن، در هفته کتاب رویدادی با عنوان «ایدههای برتر» برگزار و فراخوانی منتشر شد که طی آن تعداد زیادی ایده در حوزه چاپ و نشر به دست ما رسید. پس از داوری، تعدادی از این ایدهها بهعنوان ایدههای برتر انتخاب شدند و بخش قابلتوجهی از صاحبان این ایدهها امروز در این پردیس مستقر شدهاند.مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران با اشاره به روند آمادهسازی فضای مرکز اظهار کرد: تلاش کردیم محل استقرار شرکتها را بهگونهای فراهم کنیم که هزینه جدیدی به دولت تحمیل نشود.حیدری تصریح کرد: تمام هزینهها، امکانات و زیرساختهایی که امروز در این مرکز مشاهده میکنید، از محل درآمدهای خانه کتاب و ادبیات ایران تأمین شده و هزینهای از طرف دولت برای این منظور در نظر گرفته نشده است.
وی افزود: طبق سیاستی که در خانه کتاب داشتیم، مقرر شد درآمد حاصل از فعالیتهای این مجموعه در مسیر خودِ صنعت نشر هزینه شود و بر همین اساس، زیرساختهای لازم برای راهاندازی این مرکز فراهم شد.حیدری گفت: پیشبینی اولیه ما آمادهسازی هزار و ۵۰۰ مترمربع فضا در گام نخست بود که این میزان آماده شده است. پس از اعلام فراخوان و استقبال شرکتها و تشکیل هیئت داوری و شورای انتخاب نیز ۱۱ شرکت برای استقرار در این مرکز انتخاب شدند.وی ادامه داد: این شرکتها در حوزههای مختلف، از خلق اثر گرفته تا تبلیغ و ترویج، توزیع و چاپ کتاب و دیگر فرایندهای مرتبط با صنعت نشر فعالیت خواهند کرد.مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران در پایان اظهار امیدواری کرد: این اقدام گام نخست مسیری باشد که با همکاری و پشتیبانی جهاد دانشگاهی، پارک فناوری و حمایتهای سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، و پیگیریهای معاون فرهنگی وزارتخانه ادامه پیدا کند و بستری فراهم شود تا حلقههای مختلف صنعت نشر، سیاستگذاران، مجریان و دستاندرکاران در کنار یکدیگر قرار گیرند.حیدری خاطرنشان کرد: امیدواریم ایدههای جدید بتوانند زمینههای لازم برای توسعه کتاب چاپی در کنار کتاب دیجیتال را فراهم کنند؛ بهگونهای که حاصل این حرکت در شأن ایران اسلامی باشد.
ایمانی خوشخو، رئیس پارک علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی نیز با اشاره به همزمانی این مراسم با هفته دولت، گفت: جا دارد از اعضای دولت خدمتگزار تشکر کنیم. کشور در شرایط دشواری قرار دارد و امیدواریم با نیت خیر مسئولان، تلاش اعضای دولت و دعای مردم، از این مقطع عبور کرده و مسیر پیشرفت کشور با قدرت بیشتری ادامه یابد.وی با اشاره به موضوع نوآوری و فناوری در صنعت نشر افزود: جهاد دانشگاهی از ابتدای شکلگیری خود برای انجام کارهای دشوار و ورود به عرصههای جدید تأسیس شد و یکی از تجربههای موفق آن نیز در حوزه نشر شکل گرفت. در سالهای نخست پس از انقلاب، با توجه به کمبود کتاب و نیاز گسترده دانشگاهها به منابع علمی، جهاد دانشگاهی وارد عرصه نشر شد و توانست کتابهای مورد نیاز دانشجویان را در زمانی کوتاه تولید و عرضه کند.رئیس پارک علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی با اشاره به نقش حمیدرضا طیبی و دیگر مدیران جهاد دانشگاهی در توسعه فعالیتهای این نهاد، اظهار کرد: جهاد دانشگاهی همواره تلاش کرده است به سراغ کارهایی برود که دیگران هنوز وارد آن نشدهاند. رویکرد ما این است که در حوزههای جدید و مورد نیاز کشور ورود کنیم و پس از شکلگیری و تثبیت یک جریان، به سراغ عرصهها و نیازهای تازه برویم.ایمانیخوشخو با اشاره به فعالیتهای پارک علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی گفت: از سال ۱۳۹۷، فعالیت در حوزه صنایع فرهنگی با جدیت بیشتری دنبال شد و امروز شرکتهای متعددی در حوزه فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی زیر نظر این پارک فعالیت میکنند. بخش مهمی از فعالیتهای ما نیز با همکاری دستگاهها و مجموعههای مختلف، از جمله وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در حال انجام است.
وی ادامه داد: امروز بحث نوآوری در نشر یکی از محورهای مهم همکاری ما با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. با پیگیریهای مسئولان وزارتخانه و همکاری مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران، زمینه شکلگیری این اتفاق فراهم شد و ما معتقدیم اگر به حوزه فناوری با رویکردی فعال و نه منفعل وارد نشویم، در آینده نزدیک با پیامدهای جدی آن مواجه خواهیم شد.رئیس پارک علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی با اشاره به دیگر فعالیتهای این مجموعه در حوزه فناوریهای نوین بیان کرد: در حوزه سینما، بازیهای رایانهای و هوش مصنوعی نیز برنامههای مشترکی را با نهادهای مختلف دنبال میکنیم. بهزودی دانشکده هوش مصنوعی و کامپیوتر جهاد دانشگاهی نیز افتتاح خواهد شد و تلاش ما این است که فعالیتهای جدید و نوآورانه را در حوزههای مختلف توسعه دهیم.وی با اشاره به سابقه جهاد دانشگاهی در برگزاری جشنوارهها و رویدادهای مرتبط با کتاب و نشر گفت: تجربههایی مانند کتاب سال دانشجویی و حضور فعال در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران، نشاندهنده سابقه و ظرفیت جهاد دانشگاهی در حوزه نشر است. امروز نیز تلاش میکنیم این تجربه را با رویکردهای نوین و فناوریهای جدید پیوند دهیم.ایمانی خوشخو افزود: در این همکاری، پارک علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی بیشتر در حوزه نرمافزاری و فناوریهای مرتبط نقشآفرینی میکند و خانه کتاب و ادبیات ایران نیز ظرفیتها و زیرساختهای تخصصی حوزه نشر را در اختیار این مسیر قرار میدهد. این همکاری مشترک میتواند زمینه ورود شرکتهای فناور و صاحبان ایده به عرصه نشر و توسعه نوآوری در این صنعت را فراهم کند.
وی تأکید کرد: ما بهعنوان بازوی همکاری در این حوزه، آمادگی کامل داریم تا در کنار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و خانه کتاب و ادبیات ایران، فعالیتهای مشترک را گسترش دهیم. نگاه جهاد دانشگاهی همواره بر توسعه همکاریهای چندجانبه و استفاده از ظرفیت مجموعههای مختلف استوار بوده و یقین داریم این مسیر میتواند به نتایج خوبی منجر شود.رئیس پارک علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی در پایان گفت: در یک سال گذشته، حدود پنج هزار مترمربع به فضاهای پارک در نقاط مختلف تهران اضافه شده است و با وجود دشواریهای تأمین فضا، تلاش میکنیم ظرفیتهای پارک را توسعه دهیم. این پارک بهعنوان نخستین پارک تخصصی صنایع فرهنگی کشور، در سطح ملی فعالیت میکند و میتواند ظرفیتهای خود را بیش از پیش در خدمت توسعه فرهنگی کشور قرار دهد.وی با اشاره به توصیه رهبر شهید انقلاب درباره انجام «کارهای گزین» اظهار کرد: باید به سراغ کارهایی برویم که هنوز کسی انجام نداده است و برای حل مسائل جدید کشور پیشقدم شویم. امیدواریم افتتاح این مجموعه نیز سرآغاز اتفاقات خوب و مؤثری در حوزه نوآوری، فناوری و صنعت نشر باشد.
سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در آیین افتتاح مرکز «کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران» با گرامیداشت یاد شهدای ایران و دولتمردان شهید، از دستاندرکاران برگزاری این مراسم و مسئولان جهاد دانشگاهی، پارک علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی و مجموعه خانه کتاب و ادبیات ایران قدردانی کرد.وی با اشاره به جایگاه کتاب در شکلگیری تمدن بشری گفت: نقطه آغاز انسانیت، تعقل، خرد و اندیشه است و کتاب نیز نقطه آغاز تمدن به شمار میرود. هیچ تمدنی بدون کتاب و تولید اندیشه مکتوب شکل نگرفته است؛ از این رو کتاب تنها یک رسانه قدرتمند نیست، بلکه با مهمترین ویژگی انسانی، یعنی تعقل و خردورزی، پیوند دارد.وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی افزود: فناوری در طول تاریخ از منظرهای مختلف بر حوزه کتاب و نشر اثر گذاشته است. نخستین حوزه، فناوریهای صنعتی چاپ است که از اختراع دستگاه چاپ در قرن پانزدهم تا چاپ افست و سپس چاپ دیجیتال، امکانها و فرصتهای تازهای را برای تولید و عرضه کتاب فراهم کرده است.صالحی ادامه داد: دومین دریچه اثرگذاری فناوری بر نشر، تحولاتی است که در حوزه رایانه رخ داده است؛ از رایانههای ابتدایی و شخصی گرفته تا تلفنهای هوشمند و اکنون هوش مصنوعی. سومین تحول نیز انقلاب ارتباطی مبتنی بر اینترنت است که همه ابعاد زندگی انسان، از جمله کتاب و نشر را تحت تأثیر قرار داده است.وی تأکید کرد: این سه تحول، یعنی پیشرفت فناوریهای چاپ، گسترش رایانه و انقلاب ارتباطی، فضای نشر در قرن بیستویکم را بهطور جدی دگرگون کرده است. بنابراین نمیتوان به کتاب و آینده نشر اندیشید، اما به فناوری توجه نکرد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به برخی مصادیق فناوری در حوزه نشر گفت: چاپ بر اساس تقاضا یکی از عرصههایی است که در سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشته و میتواند هم به کاهش هزینهها کمک کند و هم دسترسی به کتابهای کمیاب و نایاب را افزایش دهد. در گذشته، بسیاری از کتابهای ارزشمند پس از پایان چاپ، برای مدتها از دسترس خارج میشدند، اما فناوری چاپ بر اساس تقاضا میتواند این مسئله را تا حد زیادی برطرف کند.وی نشر الکترونیک را یکی دیگر از جلوههای تحول فناوری در حوزه کتاب دانست و اظهار کرد: در پیمایشی که در آبان ۱۴۰۴ انجام شد، از افرادی که کتاب غیردرسی مطالعه میکنند درباره قالب مورد استفاده آنان سؤال شد. بر اساس این بررسی، کتاب کاغذی همچنان سهم اصلی را دارد، اما کتاب الکترونیک و صوتی نیز جایگاه قابل توجهی پیدا کردهاند و این روند بهویژه در میان گروههای سنی جوانتر بیشتر دیده میشود.صالحی ادامه داد: کتابهای صوتی و تعاملی نیز از دیگر قالبهایی هستند که به واسطه فناوری در فضای مطالعه گسترش یافتهاند. نسل جدید، نسلی است که تنها به دریافت یکطرفه محتوا اکتفا نمیکند و میخواهد در فرایند ارتباط و یادگیری نقش فعالتری داشته باشد؛ از این رو کتابهای تعاملی، بهویژه در حوزه کودک و نوجوان، میتوانند فرصتهای تازهای ایجاد کنند.وی با تأکید بر نقش فناوری در گسترش عدالت فرهنگی گفت: فناوریهای جدید میتوانند فرصتهای ارزشمندی برای اقشاری فراهم کنند که پیشتر دسترسی آسانی به کتاب و مطالعه نداشتند. کتابهای دیجیتال، صوتی و دیگر قالبهای فناورانه میتوانند دسترسی نابینایان، ناشنوایان و افراد دارای معلولیت را به منابع فرهنگی افزایش دهند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی افزود: فناوری همچنین میتواند به تحقق عدالت جغرافیایی کمک کند. مناطق محروم و دور از دسترس از طریق کتابخانههای دیجیتال، بسترهای آنلاین و حتی ابزارهای آفلاین میتوانند امکان بیشتری برای دسترسی به کتاب پیدا کنند. از این منظر، فناوری میتواند در خدمت عدالت اجتماعی، انسانی و جغرافیایی قرار گیرد.صالحی با اشاره به تحولات ناشی از هوش مصنوعی اظهار کرد: هوش مصنوعی جهانی تازه را پیش روی ما قرار داده است؛ جهانی که هنوز تصویر روشنی از آینده آن نداریم. شاید هیچیک از دستاوردهای بشر به اندازه هوش مصنوعی، از حیث آینده و پیامدهای آن، با چنین سطحی از ابهام همراه نبوده باشد. این فناوری میتواند حوزههای تولید، طراحی، بازار و بسیاری از عرصههای دیگر را متحول کند.وی گفت: در برابر فناوری نباید منفعل بود. همانطور که وجود خطر در جادهها موجب نمیشود خودرو و رانندگی را کنار بگذاریم، وجود مخاطرات فناوری نیز نباید ما را از آن دور کند. مهم این است که خطرات را از پیش بشناسیم و برای کاهش و مدیریت آنها برنامهریزی کنیم.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی یکی از ضرورتهای آینده را توجه همزمان به فناوری، نشر و نظام آموزش و پرورش دانست و افزود: اگر میخواهیم در آینده حوزه کتاب و نشر اثرگذار باشیم، باید ارتباط جدیتری میان فناوری، نشر و مدرسه برقرار کنیم. نسل جدید مدرسه با فناوری پیوند خورده است و تجربه آموزشهای غیرحضوری در سالهای گذشته نیز آمادگی بیشتری برای استفاده از فناوری در نظام آموزشی ایجاد کرده است.وی تأکید کرد: در مدرسه جدید، کتاب نباید غایب باشد. قالب کتاب میتواند تغییر کند، اما آنچه اهمیت دارد، شکلگیری تفکر منسجم، قدرت تحلیل، نقد و خلاقیت در کودکان و نوجوانان است. مطالعه منسجم و عمیق، برخلاف دریافت قطعهقطعه و پراکنده اطلاعات، به رشد این تواناییها کمک میکند.صالحی با اشاره به ضرورت بررسی مخاطرات هوش مصنوعی در حوزه نشر گفت: پژوهشگاهها و مراکز تحقیقاتی باید بهطور جدی به پیامدهای فناوریهای نو، بهویژه هوش مصنوعی، توجه کنند. یکی از پرسشهای مهم این است که هوش مصنوعی چه تأثیری بر خلاقیت ادبی خواهد داشت و چگونه میتوان از ظرفیت این فناوری استفاده کرد، بدون آنکه خلاقیت انسانی و ویژگیهای منحصربهفرد ادبیات ایران آسیب ببیند.وی افزود: ایران در طول تاریخ، سرزمین خلاقیتهای ادبی و فرهنگی بوده و شخصیتهایی مانند فردوسی، نظامی، مولوی، عطار، حافظ و سعدی هر یک جهان و زبان ویژه خود را خلق کردهاند. باید مراقب باشیم که فناوری و هوش مصنوعی به جای تقویت این تنوع و خلاقیت، به یکسانسازی و تضعیف آن منجر نشود.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، ضرورت تدوین قوانین و مقررات متناسب با تحولات فناوری را از دیگر اولویتها برشمرد و گفت: رشد فناوری با شتاب زیادی در حال انجام است و اگر نظام حقوقی، اخلاقی و مقرراتی از این تحولات عقب بماند، با چالشهای جدی مواجه خواهیم شد. در این زمینه، نیازمند توجه جدیتر به قوانین، اسناد بالادستی و سازوکارهای حمایتی هستیم.صالحی همچنین بر حمایت از ایدههای خلاقانه، ارائه تسهیلات و ایجاد شبکه میان فعالان حوزه فناوری و نشر تأکید کرد و افزود: اقداماتی که از نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران و با همکاری مجموعههای مختلف آغاز شده، گام مهمی است، اما این مسیر باید با گامهای بعدی ادامه یابد تا این مرکز بتواند به بستری برای شکلگیری اتفاقات مؤثر در حوزه فناوری و نشر تبدیل شود.وی با اشاره به اهمیت استقرار این مرکز در محدوده فرهنگی خیابان انقلاب اظهار کرد: خیابان انقلاب برای بسیاری از ما یک خاطره و یک نوستالژی فرهنگی است؛ از کتابفروشیها و دانشگاه گرفته تا فضای رفتوآمد و حیات فرهنگی آن. باید مراقب باشیم که نواحی فرهنگی شهرها، از جمله این محدوده، رونق و فروغ خود را از دست ندهند.وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پایان ابراز امیدواری کرد: فعالیت ۱۱ شرکت مستقر در این مجموعه، نقطه آغاز مسیری مستمر باشد و با حضور شرکتها و صاحبان ایده بیشتر ادامه پیدا کند تا منشأ تحولات مهم و مؤثری در عرصه کتاب، کتابخوانی و نشر کشور شود.وی گفت: ایران سرزمینی با ریشههای عمیق تمدنی و فرهنگی است و تاریخ نشان داده که این درخت ریشهدار در برابر تندبادها پابرجا مانده است. امیدواریم کشور از شرایط دشوار کنونی نیز عبور کند و روزهای روشنتری در پیش داشته باشیم.
11:41 - 3 شهریور 1405