نقش بیبدیل یک «زن تُرک» در شکلگیری نهضت جنگل
عظمت خانم فولادلو، حاکم ترک آذربایجانی خلخال و از طوایف فولاد لوی ساکن روستای نیلق، با حمایتهای استراتژیک و شجاعانه خود از میرزا کوچک خان جنگلی، نقشی بیبدیل در تاریخ نهضت جنگل ایفا کرد، نقشی که کمتر در منابع تاریخی رسمی به آن پرداخته شده است.
به گزارش خبرگزاری فارس از رشت، عظمت خانم فولادلو، زن سیاستمدار و حاکم منطقه خلخال، با اطلاع از حرکت میرزا کوچک خان به سوی خلخال، نیروهایی را برای استقبال از او فرستاد تا حمایت کامل خود را نشان دهد، اما شرایط سخت جوی، شامل برف و بوران شدید، مانع رسیدن نیروهای جنگلی و مسیر تاریخ نهضت دچار چرخشی دیگر شد.
ابراهیم فخرایی، پژوهشگر تاریخ نهضت جنگل، تاکید میکند: «اگر میرزا کوچک خان تنها یک کیلومتر از منطقه خطر فاصله میگرفت، میتوانست وارد قلمرو عظمت خانم و از حمایت او بهرهمند شود»؛ نکتهای که اهمیت نقش عظمت خانم در موفقیت یا ناکامی نیروهای جنگلی را آشکار میسازد.قوامالدوله در خاطرات خود آورده است: «ثروت رضاشاه حاصل غارت ثروت عظمت خانم و برادرش و همچنین غارت ثروت سردار ماکو بود»، بیانی که جایگاه اقتصادی و نفوذ سیاسی او را در خلخال و شمال ایران نشان میدهد و اهمیت حضور او در سیاست محلی و حمایت از نهضت جنگل را پررنگتر میسازد.میر فخرايي در کتاب «سردار جنگل» نیز مینویسد که نیروهای وفادار به میرزا کوچک خان تنها با پشتیبانی امیر عشایر و عظمت خانم قادر به ادامه مسیر مبارزه بودند و دشمنان داخلی و خارجی نیز به این موضوع آگاه بودند، اما دسایس روسیه سرخ با ایجاد تفرقه باعث شد نیروهای صدیق از میرزا جدا شوند و رهبری نهضت با یک کودتا از او گرفته شود.
پس از درگذشت میرزا کوچک خان، قبر او به مدت ۴۴ سال در قبرستان پایین روستای گیلوان باقی ماند و در سال ۱۳۴۴ نبش قبر و پیکر او به آرامگاه سلیمان داراب منتقل شد، رویدادی که بخشی دیگر از حمایتهای محلی و نقش زنان تاثیرگذار در مسیر نهضت جنگل را نمایان میکند.تاریخ نشان میدهد خلخال با حضور فعال حامیانی چون عظمت خانم فولادلو، نه تنها عرصه جغرافیایی نبرد، بلکه مرکز اتحادها و مقاومتهای استراتژیک در شمال ایران بود؛ زنانی که با تدبیر، شجاعت و حمایتهای خود مسیر تاریخ را رقم زدند اما در منابع تاریخی کمتر انعکاس یافتهاند.#نهضت_جنگل #میرازاکوچک_خان #گیلان #عظمت_خانم_فولادلو
13:15 - 24 آذر 1404
