یک تحلیل تسلیحاتی-نظامی از جنگ رمضان
اقتباس از مجموعه منابع؛ فقط ایدهای برای تأمل بیشتر█▌ سرخط مطالب:☼ جنگ ۲۰۲۶ میان ائتلاف آمریکا-اسرائیل و ایران، شکاف عمیقی میان موفقیتهای تاکتیکی و ناتوانی در دستیابی به اهداف راهبردی را به تصویر کشید.☼ ادعا این بود که حملات ائتلاف بیش از ۱۳ هزار هدف و ۸۰ درصد تأسیسات موشکی ایران را منهدم کرد، اما تهران همچنان صدها موشک و پهپاد به سمت اسرائیل شلیک میکرد.☼ اختلاف فاحش بهای تمامشده مهمات تکاندهنده بود و به سلاحی نامرئی برای تهران تبدیل شد؛ موشکهای پدافندی تا ۳۳/۵ میلیون دلار، در برابر موشکهای بالستیک ایران با ۵ تا ۸ میلیون دلار و پهپادهای ۳۰ هزار دلاری.☼ امریکا و اسرائیل با کاهش موجودی رهگیرها به «دو رقم» و جیرهبندی پدافندی، در بنبستی راهبردی گرفتار شدند که در آن پیروزی قاطع در دسترس نبود، و ادامه نبرد به لحاظ لجستیک غیرممکن مینمود.▀▄█▌▬ جنگ ۲۰۲۶ میان ائتلاف آمریکا-اسرائیل از یک سو و جمهوری اسلامی ایران از سوی دیگر، بر اساس گزارشهای متعدد از منابع مستقل نظامی-تحلیلی، یک مورد کلاسیک از شکاف عمیق بین موفقیت تاکتیکی و پیروزی راهبردی را به تصویر کشید. در حالی که منابع وابسته به پنتاگون بر دستاوردهای نظامی چشمگیر تأکید داشتند، تحلیلهای مؤسساتی چون «اسمال وارز ژورنال»، مؤسسه سلطنتی مطالعات دفاعی بریتانیا (RUSI) و گزارشهای مستقل دیگر، تصویری پیچیدهتر و تا حد زیادی متناقض از توازن قوا و هزینههای این مناقشه ارائه دادند.
░▒▓ دستاوردهای تاکتیکی؛ انهدام گسترده اما ناقص▬ از منظر صرفاً نظامی، عملیات «Epic Fury» و «Roaring Lion» با موفقیتهای قابلتوجهی همراه بود. بر اساس تحلیل تصاویر ماهوارهای توسط بیبیسی، بیش از ۵۰ پایگاه نظامی ایران از جمله مقرهای سپاه پاسداران، پایگاههای هوایی و تأسیسات دریایی در طول جنگ آسیب دیدند.▬ فرودگاه مهرآباد در ۷ مارس دستکم ۱۷ فروند هواپیما را در بخش نظامی خود از دست داد و پایگاه هوایی شیراز نیز بین ۲ تا ۱۷ آوریل شاهد انهدام ۱۳ فروند دیگر بود. همین گزارش نشان داد که ناوگان دریایی ایران در خلیج فارس آسیب جدی دید و ستاد فرماندهی نیروی دریایی سپاه و فرمانده آن هدف قرار گرفتند.▬ تحلیل انجامشده توسط Small Wars Journal تخمین زد که حملات ائتلاف بیش از ۱۳ هزار هدف ایرانی را منهدم کرد و حدود ۸۰ درصد از تأسیسات موشکی ایران را از مدار خارج ساخت. بر اساس این گزارش، حملات علیه سامانههای پدافند هوایی اس-۳۰۰ روسی و تأسیسات هستهای فردو، نطنز، اصفهان و کرج خسارت قابلتوجهی وارد کرد. هر چند که دانش فنی و زیرساختهای پنهان همچنان باقی ماند.▬ مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS) نیز ارزیابی کرد که شلیک موشکهای ایران در هفته نخست جنگ حدود ۹۰ درصد کاهش یافت. بیش از ۲۵۰ تن از مقامات ارشد ایران، از جمله بخش بزرگی از فرماندهان نظامی، هدف قرار گرفتند.
░▒▓ پارادوکس هزینه؛ جنگ موشکها در برابر زرادخانههای تهیشده▬ اما دقیقاً در همین نقطه، یک پارادوکس اساسی خود را نمایان ساخت. با وجود ادعای انهدام ۸۰ درصدی تأسیسات موشکی ایران، تهران توانست در طول درگیری، صدها موشک بالستیک و پهپاد به سمت اسرائیل و پایگاههای آمریکایی شلیک کند. تحلیلهای مستقل این تناقض را با اشاره به ساختار نامتمرکز زرادخانه ایران و استفاده گسترده از سکوهای پرتاب متحرک توجیه کردند.▬ پژوهشی از JINSA که به بررسی عملیات هوایی اسرائیل پرداخت، نشان داد که نیروی هوایی اسرائیل با پرواز بیش از ۱۵۰۰ سورتی و استفاده از ۴۳۰۰ مهمات، موفق به انهدام حدود ۲۰۰ پرتابگر موشکی ایران شد. این رقم تقریباً نیمی از کل پرتابگرها را شامل میشد. ایران به شدت به پرتابگرهای متحرک (TEL) وابسته بود که فرایند سوختگیری طولانی، آنها را در برابر حملات هوایی آسیبپذیر میکرد. با این حال، حجم گسترده این پرتابگرها و وجود انبارهای زیرزمینی، امکان تخلیه کامل زرادخانه را عملاً ناممکن ساخت.▬ یک گزارش از بنیاد ناتو نیز اشاره داشت که حملات اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۴، پیش از شروع جنگ اصلی، تولید موشکهای بالستیک ایران را از دو موشک در روز به یک موشک در هفته کاهش داد. این کاهش، هرچند قابلتوجه، نتوانست توان عملیاتی ایران را به صفر برساند.▬ سازمان بیبیسی نیز با استناد به تصاویر ماهوارهای جدید گزارش داد که ایران از آتشبس شکننده برای ترمیم حداقل چهار پایگاه موشکی خود، از جمله پایگاه تبریز، استفاده کرد. جادههای تأسیسات تخریبشده پاکسازی شد و تونلها در حال حفاری مجدد بودند. این نشان از عزم تهران برای بازسازی سریع توان موشکی خود داشت.
░▒▓ اقتصاد جنگ؛ سلاح نامرئی ایران▬ شاید مهمترین بعد این مناقشه که تحلیلهای مستقل بر آن انگشت گذاشتند، اقتصاد سرسامآور جنگ برای هر دو طرف بود. در حالی که تخمین زده میشد ائتلاف در شانزده روز نخست جنگ حدود ۲۶ میلیارد دلار هزینه کرده باشد، اختلاف فاحش بهای تمامشده مهمات، به یک چالش راهبردی برای اسرائیل و آمریکا تبدیل شد.▬ گزارش مرکز تحقیقات خلیج فارس (GRC) به تفکیک، هزینههای دفاع هوایی اسرائیل را بررسی کرد. یک موشک تامیر (گنبدآهنین) حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار دلار، موشکهای دیوید اسلینگ حدود یک میلیون دلار، و هر موشک ارو-۳ به قیمت نجومی ۳۳/۵ میلیون دلار تمام میشد. این در حالی بود که بهای یک موشک بالستیک ایران با برد متوسط مانند خرمشهر یا سجیل به ۵ تا ۸ میلیون دلار میرسید و یک پهپاد شاهد-۱۳۶ تنها ۲۰ تا ۸۰ هزار دلار قیمت داشت.▬ در آوریل ۲۰۲۴، ایران در یک حمله شبانه حدود ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون دلار مهمات مصرف کرد. اسرائیل و متحدانش حدود یک میلیارد دلار برای رهگیری آنها هزینه کردند. نکته مهم این بود که تحلیلگران GRC تأکید داشتند این اختلاف هزینه تنها تا زمانی به نفع اسرائیل تمام میشد که زرادخانه پدافندی آن تهی نشود.▬ یک تحلیل از Small Wars Journal اعلام کرد که تا مارس ۲۰۲۶، اسرائیل ۱۲۲ از ۱۵۰ موشک ارو-۲ و ارو-۳ خود را مصرف کرد. حدود نیمی از موشکهای تاد (THAAD) مستقر در منطقه را نیز شلیک کرد. این تحلیل ادامه داد که در آستانه آتشبس آوریل، موجودی موشکهای رهگیر اسرائیل به «دو رقم» کاهش یافته بود. فرماندهان مجبور به جیرهبندی و انتخاب هدف برای رهگیری شده بودند.
░▒▓ معمای راهبردی؛ بنبستی که قابل شکستن نبود▬ در نهایت، منابع مستقل به یک نتیجهگیری مشترک دست یافتند. ایران میتوانست جنگ را با قیمتی بسیار کمتر از زرادخانه پدافندی اسرائیل ادامه دهد. با هر موشکی که رهگیری نمیشد، هزینههای سرسامآوری تحمیل میکرد. در حالی که حملات ائتلاف توانسته بود بخش مهمی از تأسیسات نظامی ایران را منهدم کند، نتوانسته بود به اهداف سیاسی خود دست یابد.▬ نظام جمهوری اسلامی ایران فرو نپاشید. سلسلهمراتب جانشینی در پی درگذشت رهبر پیشین، کار کرد. سپاه پاسداران به عنوان یک نهاد باقی ماند. تنگه هرمز با کاهش ۹۵ درصدی ترابری دریایی، به یک اهرم اقتصادی در دست تهران تبدیل شد.▬ «معمای راهبردی» اسرائیل، که در Small Wars Journal به تفصیل تحلیل شد، در این واقعیت نهفته بود که پیروزی قاطع در دسترس نبود و ادامه نبرد از نظر لجستیکی و اقتصادی ناممکن مینمود، معالوصف، توقف جنگ از نظر سیاسی برای دولت نتانیاهو غیرقابلقبول بود.▪️ به بیان دقیقتر، «استراتژی بقا» ایران، که بر تحمل هزینه و جنگ فرسایشی مبتنی بود، در این مناقشه به یک عامل تعیینکننده تبدیل شد و هرگونه پیروزی نظامی تاکتیکی را به یک شکست راهبردی بلندمدت تبدیل کرد.
12:52 - 11 تیر 1405