استعمار سایبری، شیوه جدید سلطه بر ملت‌هاست
رئیس پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی، گفت: قدرت‌های استعمارگر با نفوذ در افکار عمومی و اثرگذاری بر ذهن مردم از طریق شبکه‌های اجتماعی، شیوه تازه‌ای از سلطه را دنبال می‌کنند که شناخت آن برای حفظ استقلال کشور ضروری است.
به گزارش خبرگزاری فارس از اصفهان، موسی نجفی، رئیس پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی در نشست علمی «مکتب استعمارشناسی ایرانی؛ بازخوانی و تبیین ابعاد فکری و تاریخی استعمار در تاریخ معاصر ایران» که صبح امروز در خانه مشروطیت اصفهان برگزار شد، اظهار داشت: انقلاب اسلامی دو تحول اساسی در کشور ایجاد کرد؛ نخست اینکه اسلام را از حاشیه زندگی مردم به متن آورد و دوم اینکه در برابر سلطه و نفوذ خارجی ایستاد.وی با بیان اینکه شناخت استعمار به‌اندازه دیگر دستاوردهای انقلاب اسلامی موردتوجه قرار نگرفته است، افزود: ایران به شکل مستقیم مستعمره نبوده اما همین مسئله موجب شده شناخت عمومی از ماهیت و شیوه‌های استعمار در جامعه به‌اندازه کافی شکل نگیرد. در دوره پهلوی و حکومت‌های غرب‌گرا، ایران در موقعیتی پیرامونی نسبت به غرب قرار داشت اما انقلاب اسلامی این وضعیت را تغییر داد و کشور را از آن جایگاه خارج کرد.نجفی ادامه داد: همین تغییر جایگاه و تلاش ایران برای خارج‌شدن از مدار سلطه، از عوامل اصلی تقابل قدرت‌های استعمارگر با جمهوری اسلامی است. کشوری که در حوزه فناوری، صنعت و توان دفاعی به دنبال تکیه بر ظرفیت‌های داخلی است، باید در عرصه فکری و شناختی نیز از قدرت تحلیل و نگاه بومی برخوردار باشد و بتواند مناسبات خود با جهان خارج را بر اساس منافع و استقلال ملی تعریف کند.
استعمارشناسی، قدرت تصمیم‌گیری کشور را افزایش می‌دهد
رئیس پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی با تأکید بر ضرورت شناخت ماهیت استعمار بیان کرد: شناخت بومی و ضد استعماری به شفاف‌شدن سیاست ملی کمک می‌کند، ابتکار عمل را در اختیار کشور قرار می‌دهد و مانع از گرفتار شدن در وضعیت انفعال می‌شود. همچنین با چنین شناختی می‌توان مناسبات بین‌المللی و تحولات سیاسی جهان را دقیق‌تر تحلیل کرد.وی با اشاره به اهمیت روایت تاریخ از نگاه بومی و مستقل گفت: تاریخ ایران و شخصیت‌های آن نباید صرفاً از دریچه روایت استعمارگران بررسی شوند؛ لازم است این تاریخ با رویکردی ضد استعماری بازخوانی شود تا ابعاد نفوذ و سلطه خارجی در تحولات کشور بهتر شناخته شود.نجفی با تقسیم‌بندی استعمار به سه دوره کهنه، نو و فرانو یا سایبری تصریح کرد: در شکل جدید استعمار، ذهن و افکار جوامع به یکی از عرصه‌های اصلی نفوذ تبدیل شده است. حضور در شبکه‌های اجتماعی و تأثیرگذاری بر ذهن مردم، برای قدرت‌های سلطه‌گر هزینه کمتری دارد اما این به معنای کنارگذاشتن شیوه‌های قدیمی استعمار نیست و قدرت‌های استعمارگر همچنان از روش‌های گذشته نیز استفاده می‌کنند.
انحراف مشروطه، زمینه‌ساز بازگشت استبداد شد
رئیس پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی با اشاره به تحولات دوران مشروطه اظهار داشت: در جریان این نهضت، حساسیت نسبت به حضور و نفوذ بیگانگان کاهش یافت و در مقطعی مردم به سفارت انگلیس مراجعه کردند. این اتفاق نشان می‌دهد که چگونه یک حرکت سیاسی و اجتماعی می‌تواند از مسیر اصلی خود منحرف شود.وی انحراف مشروطه را از زمینه‌های روی کار آمدن رضاخان و شکل‌گیری حکومت پهلوی دانست و افزود: بررسی این مقطع تاریخی باید باتوجه‌به نقش قدرت‌های خارجی و شیوه‌های نفوذ آن‌ها انجام شود؛ چراکه بدون شناخت این مداخلات، نمی‌توان تصویر کاملی از تحولات سیاسی ایران به دست آورد.نجفی با اشاره به سابقه تاریخی تقابل غرب با ایران و جهان اسلام بیان کرد: رویارویی ایران و یونان، تقابل غرب مسیحی با اسلام، جنگ‌های صلیبی و فتح قسطنطنیه در سال ۱۴۵۳ میلادی، بخش‌هایی از پیشینه این تقابل تاریخی هستند. در دوره جدید نیز پس از قراردادهای گلستان و ترکمانچای، شکل تازه‌ای از مواجهه قدرت‌های غربی با ایران آغاز شد که از آن به‌عنوان روندی با سابقه حدود ۲۲۰ سال یاد می‌شود.
انقلاب اسلامی از تاریخ ایران و اسلام جدا نیست
رئیس پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی با تأکید بر پیوند انقلاب اسلامی با پیشینه تاریخی کشور گفت: انقلاب اسلامی وارث تاریخ ایرانی، اسلامی و شرقی است و نمی‌تواند خود را ازاین‌گذشته جدا بداند. شناخت این پیشینه به فهم بهتر جایگاه ایران در تحولات تاریخی و مناسبات جهانی کمک می‌کند.وی با اشاره به سخنی از امام خمینی (ره) درباره منشأ خارجی بعضی جریان‌ها و دیدگاه‌ها اظهار داشت: گاهی یک فکر یا جریان از بیرون مرزها شکل می‌گیرد و پس از عبور از چند واسطه به جامعه می‌رسد؛ درحالی‌که حتی واسطه‌های انتقال آن نیز ممکن است از منشأ خارجی و هدف اصلی آن آگاهی نداشته باشند. ازاین‌رو، شناخت ریشه جریان‌های فکری و سیاسی اهمیت زیادی دارد.نجفی با بیان اینکه قدرت‌های سلطه‌گر زمانی از فشار و تهدید دست می‌کشند که به ناتوانی خود در تحمیل خواسته‌هایشان پی ببرند، افزود: اعتمادسازی یک‌طرفه در برابر قدرت‌هایی که رفتار متجاوزانه دارند، با جایگاه ایران تناسب ندارد. ادبیات سیاسی کشور نیز باید متناسب با جایگاه و ظرفیت‌های انقلاب اسلامی باشد.
ایران باید روایت مستقل خود را از استعمار بسازد
رئیس پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی با اشاره به شکل‌گیری جریان‌های نقد استعمار در دانشگاه‌های غربی گفت: در برخی محیط‌های دانشگاهی غرب، جریان‌هایی برای نقد روایت‌های استعماری شکل گرفته‌اند و انقلاب اسلامی نیز می‌تواند باتکیه‌بر ظرفیت‌های فکری و تاریخی خود، جریان علمی پیشرفته و بومی در حوزه مطالعات پسااستعماری ایجاد کند.وی استعمارشناسی ایرانی را به قطب‌نما تشبیه کرد و افزود: برای شناخت درست مسیر تاریخی و سیاسی کشور باید دوگانه‌های کاذب را کنار گذاشت و دوگانه‌های اصلی مانند خدمت و خیانت و استقلال و وابستگی را شناخت. جامعه باید بتواند جایگاه خود را در این دوگانه‌ها تشخیص دهد و در جهت درست تاریخ حرکت کند.#استعمارشناسی #استعمار_نو #استقلال_ملی #مطالعات_پسااستعماری
14:13 - 14 آبان 1405