جنگلهایی که قلب تپنده ذخایر ژنتیکی گیاهی ایران هستند
در کوهستانهای الموت و طارم، طبیعت گنجینهای از نادرترین ذخایر ژنتیکی گیاهی ایران را در دل خود پنهان کرده است؛ جنگلهایی انبوه از ارس، بلوط و پیرو که در سکوت کوهها میرویند و نهتنها میراث زیستی قزوین، بلکه سرمایهای ملی برای نسلهای آیندهاند.
به گزارش خبرگزاری فارس از قزوین، شاید کمتر کسی بداند استان قزوین نیز دارای جنگلهای سرسبز، چشمنواز و انبوه با گونههای منحصر بهفردی است که برخی از آنها در شمار ذخایر ژنتیکی ارزشمند استان و کشور قرار دارند؛ از جمله گونههایی چون ارس، بلوط و پَیرو (Piro).در پهنههای سبز این استان، تنه به تنه ایستادن درختان کهنسال سایههایی عمیق و اسرارآمیز بر زمین میاندازد و تنها نورهای رقصان خورشید از لابهلای تاجهای درهمتنیده به کف جنگل راه مییابد.یوسف خیرخواه رئیس اداره جنگلبانی و جنگلداری ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان قزوین، در گفتوگو با خبرنگار فارس اعلام کرد: در مناطق کوهستانی الموت غربی و شرقی گونههای گیاهی منحصر بهفردی وجود دارد که از نظر ژنتیکی برای کشور ارزش بالایی دارند و بهعنوان ذخیرهگاههای ژنتیکی طبیعی شناخته میشوند.به گفته وی، تاکنون ۱۷ ذخیرهگاه ژنتیکی گیاهی در استان شناسایی شده که در مجموع حدود یکهزار و ۷۳۳ هکتار وسعت دارند.
گونههای شاخص و منحصر بهفرد
بلوط اوری: این گونه بومی ارتفاعات الموت غربی و حفاظتشده است و حدود ۴۰ هکتار از اراضی اطراف روستای آکوجان را دربر میگیرد. عمر برخی از درختان بلوط در این منطقه به ۲۵۰ سال میرسد. مقاومت بالا در برابر خشکی و نقش مهم در حفظ تنوع ژنتیکی جنگلهای زاگرسی و شمال کشور از ویژگیهای این گونه است. احیای آن در دستور کار مسئولان منابع طبیعی قرار دارد.گونههای ارزشمند استان در نقاط مختلف ارتفاعی پراکندهاند و همگی در فهرست گونههای ژنتیکی قرار دارند. بر اساس ماده ۱ قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع کشور، گونههایی که ویژگیهای نادر یا پراکنش محدودی دارند باید بهعنوان ذخیرهگاه ژنتیکی ثبت و حفظ شوند. گونههایی همچون بلوط، پیرو، ارس، بادام و گردو کوهی از این دستهاند و در برنامههای مدیریتی استان قزوین در اولویت حفاظت قرار دارند.خیرخواه با اشاره به درختان بلوط گفت: عمده جنگلهای انبوه ذخیرهگاههای استان از این گونه تشکیل شدهاند. مشاهده تنههای قطور، شاخههای پهن و برگهای دندانهدار این درختان چندقرنی، عظمت و ابهت جنگل را ملموس میسازد. این درختان نهتنها میراث زیستی استان، بلکه بخشی از سرمایه هویت ملی در حوزه منابع طبیعی هستند.
رئیس اداره جنگلداری و جنگلکاری ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان قزوین اعلام کرد: قزوین با برخورداری از چندین ذخیرهگاه جنگلی منحصربهفرد، نقش مهمی در حفظ منابع ژنتیکی گیاهی کشور دارد.به گفته وی، گونه ارس یکی از مهمترین ذخایر جنگلی استان است که بیشتر در مناطق الموت غربی، الموت شرقی، بخش مرکزی قزوین، آبیک و طارمسفلی رشد یافته است. این ذخیرهگاهها بخش قابل توجهی از پوشش طبیعی کوهستانهای استان را تشکیل میدهند.درختان ارس از مقاومترین گونههای بومی ایران هستند که در شرایط سخت اقلیمی و خاکهای سنگی و کمعمق رشد میکنند. این گونه میتواند بارندگی کمتر از ۲۵۰ میلیمتر در سال را تحمل کرده و حتی از رطوبت بینمولکولی خاک برای ادامه حیات بهره ببرد.
ویژگیهای گونه ارس
درخت ارس بسیار کند رشد میکند (حدود ۱ تا ۳ میلیمتر در سال)، اما مقاومت بالایی در برابر خشکی، کمبود غذا و آلودگی دارد و بهعنوان گونهای همیشهسبز شناخته میشود. جنگلکاری این درخت در منطقه حسینآباد قزوین از سالهای ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹ آغاز شده و پس از چند سال آبیاری اولیه، پوشش خوبی ایجاد شده است. همچنین اسانس خوشبو و ارزشمند ارس در صنایع عطرسازی بینالمللی، بهویژه در فرانسه، کاربرد دارد.در کنار گونه ارس، سایر گونههای شاخص استان شامل بلوط اوری، بادام کوهی، گردو، پیرو، افرای شیردار، گیلاس وحشی، سیب وحشی و گلابی وحشی هستند که همگی بهعنوان ذخیرهگاههای ژنتیکی قزوین ثبت و حفاظت میشوند.خیرخواه تأکید کرد که ذخیرهگاههای جنگلی قزوین از نظر ارزش ژنتیکی بسیار مهم و در سطح ملی قابل توجه هستند، حتی اگر شهرت جنگلهای شمال بیشتر باشد. وی بیان کرد که با اجرای طرحهای احیای جنگل و همکاری مردم محلی از طریق قراردادهای پیمانکاری، از تخریب منابع جلوگیری شده و چرای دام در این مناطق متوقف گردیده که این امر به حفظ و رشد درختان کمک کرده است.
این مسئول به مجموعه جنگلی منطقه حسینآباد و کمرود اشاره کرد و آن را گنجینهای ارزشمند دانست: در این منطقه همنشینی گونههای مختلفی همچون ارس، بلوط اوری، پیرو، افرا شیردار، سیب وحشی، گلابی وحشی و گیلاس وحشی دیده میشود.وی تأکید کرد: درخت ارس بهدلیل تحملپذیری بالا، نمادی از قدرت طبیعت است. این درخت در شرایط بارندگی کمتر از ۲۵۰ میلیمتر و خاکهای سنگی نیز رشد میکند و توانایی جذب سمیترین مولکولهای هوا را دارد. رشد کند آن، نشانه استقامت تاریخیاش است. بهرهبرداری از آنها ممنوع بوده و تنها بهعنوان ذخیرهگاه ژنتیکی حفاظت میشوند.در استان قزوین درختان ارس هزارسالهای وجود دارند که گاه ارتفاع آنها به ۱۰ تا ۱۵ متر میرسد. منطقه حسینآباد، کمررود و حسنآباد از نواحی دارای پوشش بلوط هستند. همچنین در کلج طارم جنگلهای پیرو، در زیتک آبگرم قزوین و در مهران طارم حدود ۲۵۰ هکتار درختان انبوه بنه دیده میشود. در بخشهایی از این جنگلها چنان تراکمی وجود دارد که نور خورشید به کف زمین نمیرسد و چشماندازی شگفتانگیز پدید آمده است. درختان زالزالک، کندس و زرشک نیز در این مناطق مشاهده میشوند.
غنیسازی جنگل بلوط فشک
آزیتا اسدی مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان قزوین در گفتوگو با خبرنگار فارس با اشاره به اهمیت گونه اورِس در زیستبوم منطقه بیان کرده بود: یکی از پروژههای غنیسازی جنگل امسال در منطقه صمغآباد انجام میشود؛ جایی که ذخیرهگاه اورس با درختانی به قدمت بیش از ۵۰۰ سال قرار دارد. اورس، که به سرو کوهی نیز شناخته میشود، از گونههای جنگلی بومی ایران است و برخلاف سروهای وارداتی، کاملاً سازگار با اقلیم منطقه است.به گفته این مسئول، در روستای فشک الموت، ذخیرهگاه بینظیر بلوط قرار دارد که قرار است در این منطقه نیز پروژه غنیسازی با استفاده از گونه بلوط بومی آغاز شود. هدف ما تقویت گونههای اصلی این جنگلهاست که بهواسطه تخریب انسانی، چرا و قطع درختان، ضعیف شدهاند.
۲۳ MB
ذخیرهگاههای جنگلی؛ پناهگاه حیاتوحش
سید اسدالله هاشمی مدیرکل حفاظت محیطزیست استان قزوین، در گفتوگو با خبرنگار فارس، بر ارزشهای چندوجهی جنگلهای استان تأکید کرد و گفت: این ذخیرهگاههای گیاهی، زیستگاه حیاتی گونههای شاخص حیاتوحش منطقه نیز بهشمار میروند.او افزود: در مناطق کوهستانی طارم و الموت، گونههایی همچون خرس قهوهای، پلنگ، کل و بز و سیاهگوش حضور دارند. پوشش متراکم جنگلی، عمدتاً متشکل از درختان کهنسال بلوط و ارس، شرایطی ایدهآل برای پنهانسازی و بقای این حیوانات فراهم کرده است.به گفته این مسوول، پرندگانی نظیر هما، تیهو، عقاب طلایی و انواع پرندگان شکاری نیز بر فراز ذخایر جنگلی استان پرواز میکنند و عکسهایی از برخی از آنها به ثبت رسیده است. در واقع، جنگلهای استان قزوین پناهگاهی امن برای بقای حیاتوحش محسوب میشوند.مهمترین اخبار استان قزوین را اینجا بخوانید.#درخت #جنگل #حیاتوحش
13:57 - 14 آبان 1404
