مرگ در پیادهروی ورزشگاه جام جهانی
سایمون هیوز، خبرنگار وبگاه اتلتیک از زاویهای جدید به جام جهانی نگاه کرده. او با سفر به ونکوور و سیاتل، زیر پوست این دو شهر میزبان جام جهانی را به تصویر کشیده. جایی که مواد مخدر همه چیز را تحتتأثیر قرار داده.
گروه ورزشی فارس؛ مردی پابرهنه روی پیادهرو افتاده بود؛ تنها چند متر دورتر از مرکز صدور کارتهای رسمی فیفا برای جام جهانی در ونکوور.در پسزمینه، ورزشگاه بیسی پلیس قرار داشت؛ در آستانه نخستین بازی از هفت مسابقه جام جهانی مردان که قرار است در این شهر کانادایی برگزار شود.شب بعد، استرالیا در دیداری پرهیجان با نتیجه ۲-۰ ترکیه را شگفتزده کرد. اما تنها چند بلوک آنسوتر، در محله داونتاون ایستساید، منطقهای که با یکی از شدیدترین و سمیترین بحرانهای اعتیاد به مواد مخدر در آمریکای شمالی دستوپنجه نرم میکند، زرقوبرق جام جهانی بسیار دور از واقعیت زندگی مردم به نظر میرسد.اگر قرار باشد یکی از شهرهای میزبان جام جهانی ۲۰۲۶ بیشترین تضاد میان اقتصاد عظیم این رویداد و فقر شدید اجتماعی را نشان دهد، احتمالاً همینجاست.ساعت تازه ۹ صبح بود. در خیابان ایست هستینگز مرد جوانی با چشمانی از حدقه بیرونزده به سمت من تلوتلو میخورد. پس از عبور از تقاطع خیابان کارال اوضاع بدتر شد. بدنهای بیجان در طول پیادهرو افتاده بودند؛ بعضی از آنها بهسختی نفس میکشیدند. دو مرد در چارچوب یک در به هم تکیه داده بودند و اطرافشان سرنگهای پراکنده دیده میشد. بوی منطقه انگار شبیه جایی بود که با ادرار شسته شده باشد.مرد دیگری در حال تزریق مواد بود و توجه مأموران پلیس را جلب کرده بود؛ مأمورانی که آنقدر درگیر بودند که حتی فرصت رسیدگی به دعوایی در آنسوی خیابان را نداشتند.
در همان حوالی، در ساختمانی که زمانی فروشگاه Army & Navy بود، پناهگاه بیخانمانها با نام The Osborn قرار داشت و صفی از مردم مقابل آن ایستاده بودند. زنی خمیده تلاش میکرد روی صورتی که ظاهراً از مواد مخدر آسیبدیده بود آرایش بزند؛ تلاشی که موفقیتآمیز نبود.برخی افراد ایستاده بودند اما بدنشان از ناحیه کمر خم شده، سرشان پایین افتاده و دستهایشان بیجان آویزان بود. این وضعیت که به «خمشدگی فنتانیل» معروف است زمانی رخ میدهد که مصرف فنتانیل مغز و نخاع را سرکوب کرده و کنترل عضلات و مهارتهای حرکتی پایه را کند میکند.در کوچهای پیش از خیابان مین استریت صحنه حتی تاریکتر و ناامیدکنندهتر شد.این روایت را بهعنوان یک اروپایی ناظر از بیرون مینویسم؛ کسی که آخرین بار در سال ۲۰۱۹ به آمریکای شمالی سفر کرده بود. شهر زادگاهم لیورپول در بریتانیا نیز با بیخانمانی و مواد مخدر مشکل دارد و این موضوع قابلمشاهده است، اما ابعاد بحران در ونکوور چندین برابر بزرگتر است.
باید تأکید کرد که این وضعیت در بخش بسیار کوچکی از شهری رخ میدهد که در مجموع شهری پیشرفته و موفق محسوب میشود. اما همین تضاد شدید توضیح میدهد چرا فضای داونتاون ایستساید چنین تکاندهنده است. این منطقه چگونه به چنین وضعیتی رسید؟در اوایل دهه ۲۰۰۰، کانادا راهبردی موسوم به «چهار ستون» را اجرا کرد که شامل کاهش آسیب، پیشگیری، درمان و اجرای قانون بود. این خدمات عمدتاً در مناطقی مانند داونتاون ایستساید که از قبل با معضل مواد مخدر روبهرو بودند متمرکز شد.در سال ۲۰۲۳ یک طرح آزمایشی مهم، جرمزدایی از مقدار اندکی مواد مخدر را برای بزرگسالان در استان بریتیش کلمبیا مجاز کرد، اما این طرح در پایان ژانویه امسال منقضی شد و تمدید نشد.از سال ۲۰۱۶ بریتیش کلمبیا با وضعیت اضطراری بهداشت عمومی در زمینه مواد افیونی روبهرو است. بحرانی که تاکنون بیش از ۱۶ هزار مرگ مرتبط با اوپیوئیدها به همراه داشته است. این مواد در حالت پزشکی برای تسکین درد شدید تجویز میشوند، اما میتوانند وابستگی شدید ایجاد کنند زیرا همزمان احساس آرامش و سرخوشی ایجاد میکنند.
وقتی ونکوور برای میزبانی جام جهانی ۲۰۲۶ درخواست داد، مجبور بود برای فیفا برنامه اقدام حقوق بشری ارائه کند. در آن سند، علاوه بر مشکلات جدی مربوط به مسکن و بیخانمانی، به این موضوع نیز اذعان شد که شهر در کنترل بحران مواد مخدر سمی با مشکل مواجه است، زیرا عرضه این مواد بسیار ناپایدار و خارج از کنترل است.اوایل ژوئن، مقامات بهداشتی بریتیش کلمبیا درباره یک اوپیوئید آزمایشگاهی جدید که وارد بازار شده هشدار دادند. مادهای خیابانی موسوم به «داون» حاوی ترکیبی به نام سایکلورفین تشخیص داده شد که طبق اعلام مرکز کنترل بیماری بریتیش کلمبیا حدود ۱۰ برابر قویتر از فنتانیل است.مارک لیسیشین، معاون ارشد پزشکی در سازمان سلامت ساحلی ونکوور، رابطه این شهر با مواد مخدر را «مسئلهای پیچیده که هر سال تغییر میکند» توصیف میکند. هرچند نرخ مرگومیر به دلیل کاهش دوز فنتانیل در عرضه مواد کاهشیافته، اما استفاده بیشتر از مواد آرامبخش باعث شده اثر مواد طولانیتر شود و تعداد موارد اوردوز افزایش یابد.
او تأکید میکند که بازدیدکنندگان جام جهانی بعید است با خشونت ناشی از این بحران روبهرو شوند، زیرا در داونتاون ایستساید پیامدها بیشتر در قالب دزدیهای خرد و تنفروشی بروز میکند. به گفته او، منابع شهری باید برای ساکنان مصرف شود، نه برای مدیریت گردشگران.بااینحال هشدار میدهد که مصرف هر نوع مواد مخدر خطر بزرگی دارد، زیرا حتی کوکائین نیز ممکن است با فنتانیل یا مواد دیگر مخلوط شده باشد و مصرفکننده دقیقاً نداند چه چیزی و با چه دوزی مصرف میکند.لیسیشین میگوید ونکوور از زمان شکلگیری کانادا با تجارت مواد مخدر مرتبط بوده، زیرا راهآهن سراسری کشور در این شهر آغاز و پایان مییافت و بندر آن در اقیانوس آرام دسترسی مستقیم به آسیا و تجارت مخدرها فراهم میکرد.هیچکدام از این مسائل تقصیر فیفا نیست و اصولاً حل چنین بحرانی نیز در حیطه مسئولیت آن قرار ندارد.اما فیفا جام جهانی را با وعده منافع اقتصادی بلندمدت برای شهرهای میزبان عرضه میکند. درحالیکه بعید به نظر میرسد در آینده نزدیک تغییر معناداری در داونتاون ایستساید رخ دهد.
این مشکل فقط مختص ونکوور نیست. در آنسوی مرز کانادا و آمریکا، در سیاتل، جایی که همین مواد غیرقانونی هستند و سیستم مراقبت سلامت ملی نیز وجود ندارد، ویرانیهای ناشی از مواد مخدر تقریباً به همان اندازه است، هرچند پیامدها در یک نقطه متمرکز نشدهاند.در سیاتل نیز یکی از کانونهای اصلی مواد مخدر تنها هفت بلوک با ورزشگاه لومن فیلد، میزبان شش بازی جام جهانی از جمله بازی ایران و مصر، فاصله دارد. این محله «لیتِل سایگون» نام دارد و از سال ۲۰۱۵ با بحران در تقاطع خیابانهای ۱۲ و جکسون جنوبی دستوپنجه نرم میکند.آمار ارائهشده توسط مؤسسه Evergreen Treatment Services که بیش از ۵۳ سال به معتادان مخدر کمک کرده، تکاندهنده است. در سال ۲۰۱۵، شهرستان کینگ که سیاتل در آن قرار دارد در وضعیت اضطراری بود و حدود ۹۲۰ نفر بدون سرپناه زندگی میکردند. همان سال نخستین گزارشهای اوردوز مرتبط با فنتانیل با سه مرگ ثبت شد.تا سال ۲۰۲۳ تعداد مرگهای ناشی از فنتانیل به ۱۰۸۶ مورد رسید، افزایشی ۳۱۳ درصدی طی هشت سال. در سال ۲۰۲۴ نیز شمار بیخانمانهای شهر به حدود ۱۷ هزار نفر رسید.استیو وولورث، مدیرعامل Evergreen، معتقد است سیاتل با پیامدهای ناخواسته یک مدل اقتصادی بسیار موفق مواجه شده است.
به گفته او: «شهرهای ساحل غربی مانند سیاتل در ظاهر شکوفا هستند. شرکتهای بزرگ زیادی در اینجا مستقرند، نیروی کارشان افزایشیافته و درآمدها بالاست. اما بازسازیهای گسترده باعث حذف خانههای ارزانقیمت شده و شبکه حمایتی برای اقشار کمدرآمد فروپاشیده است.»او همچنین به نقش عوامل ساختاری اشاره میکند و میگوید نمیتوان همه چیز را صرفاً به رفتار فردی معتادان نسبت داد.به گفته او، همهگیری کرونا نیز وضعیت را بدتر کرد و اردوگاههای بیخانمانها بحران را برای عموم مردم آشکارتر ساخت.در سالهای اخیر مرگهای ناشی از فنتانیل کمی کاهشیافته، اما به گفته وولورث سازمانهای اجتماعی و معتادان همچنان با بحرانی عمیق و گسترده دستوپنجه نرم میکنند.او توضیح میدهد: «فنتانیل ممکن است یکی از دلایل بیخانمان شدن افراد باشد، اما قطعاً یکی از دلایل اصلی سخت بودن خروج از بیخانمانی است.»
به گفته او امروزه بسیاری از مصرفکنندگان علاوه بر فنتانیل از متآمفتامین نیز استفاده میکنند تا شبها بیدار بمانند و از وسایلشان محافظت کنند؛ موضوعی که چرخه اعتیاد را شدیدتر میکند.او همچنین هشدار میدهد که در سیاتل فنتانیل گاهی با زایلازین، یک آرامبخش حیوانی معروف به «داروی زامبی» مخلوط میشود که باعث پوسیدگی بافت بدن میشود.در نزدیکی ورزشگاه لومن فیلد، واحدهای سیار درمانی هر صبح در پایونیر اسکوئر مستقر میشوند تا به معتادان خدمات دارویی ارائه دهند.بااینحال، مقامات محلی تأکید میکنند که جام جهانی بهتنهایی قادر به حل این بحران نیست.درحالیکه فیفا انتظار دارد جام جهانی ۲۰۲۶ حدود ۱۱ میلیارد دلار درآمد ایجاد کند، صحنههایی که در محلههای نزدیک ورزشگاههایی مانند لومن فیلد و بیسی پلیس دیده میشود تضادی تکاندهنده ایجاد میکند.در شرایطی که پول هنگفتی در گردش این تورنمنت است، فاصله میان مناطقی مانند لیتِل سایگون و داونتاون ایستساید با دنیای بیرون، روزبهروز بیشتر میشود.#جام_جهانی#کانادا#آمریکا#فنتانیل 20:54 - 10 تیر 1405