بازخوانی دیدگاه رهبر شهید انقلاب درباره موسیقی
رهبر شهید انقلاب اسلامی در بیاناتی درباره موسیقی، این هنر را نعمتی الهی و برخاسته از ذوق و قریحه انسانی دانسته و تأکید کردهاند که معیار تشخیص حلال و حرام بودن موسیقی، نه صرفِ ساز و سبک، بلکه اثری است که بر روح، اخلاق و جهتگیری انسان میگذارد.
به گزارش خبرنگار هنر و موسیقی باشگاه خبرنگاران توانا؛ همزمان با بازخوانی دیدگاههای فرهنگی و هنری رهبر شهید انقلاب اسلامی، بخشهایی از بیانات ایشان درباره موسیقی و نسبت آن با مفاهیم حلال و حرام بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است؛ دیدگاههایی که در آن بر تفکیک میان ظرفیتهای متعالی موسیقی و آثار لهوی و غفلتآفرین آن تأکید شده است.رهبر شهید انقلاب اسلامی در دیدار با جمعی از مسئولان و فعالان حوزه ادب و هنر صدا و سیما، موسیقی را هنری مبتنی بر ذوق، نظم، استعداد و قریحه الهی توصیف کرده و آن را از جمله ظرفیتهایی دانستهاند که میتواند در تعالی روح انسان، انتقال مفاهیم عمیق و تقویت ارزشهای اخلاقی و معنوی نقشآفرین باشد.ایشان با تأکید بر ضرورت پرهیز از نگاههای سطحی به مقوله موسیقی، تصریح کردهاند که نمیتوان صرفاً بر اساس نام یک سبک، نوع ساز یا قالب اجرایی درباره حلال یا حرام بودن یک اثر موسیقایی قضاوت کرد؛ بلکه باید به محتوای اثر، هدف از تولید آن و تأثیری که بر مخاطب میگذارد توجه داشت.
بر اساس این دیدگاه، موسیقیای که انسان را از خدا، حقیقت، معنویت، مسئولیت و ارزشهای اخلاقی دور کند و زمینه غفلت، بیخبری، ابتذال و غلبه شهوات را فراهم آورد، در چارچوب موسیقی لهوی و حرام قرار میگیرد. در مقابل، موسیقی دارای محتوای سالم و جهتگیری انسانی، اخلاقی، حماسی، معنوی یا تربیتی که به رشد فکری و روحی انسان کمک کند، فاقد اشکال شرعی دانسته شده است.در این بیانات همچنین با اشاره به تجربه تاریخی موسیقی در تمدنهای مختلف، بر وجود نمونههای متفاوت در شرق و غرب تأکید شده است؛ آثاری که برخی از آنها غفلتآفرین و مبتذل بودهاند و در مقابل، نمونههایی فاخر، حکیمانه، حماسی و معنویتگرا نیز وجود داشته که در خدمت تعالی انسان قرار گرفتهاند. بر همین اساس، نمیتوان تمامی گونههای موسیقی را با یک حکم کلی ارزیابی کرد.در بخش دیگری از این دیدگاهها، مسئولیت هنرمندان، آهنگسازان، خوانندگان و رسانهها در جهتدهی صحیح به موسیقی مورد تأکید قرار گرفته است؛ چراکه هنر و بهویژه موسیقی، زمانی میتواند نقش مؤثرتری در جامعه ایفا کند که در خدمت حقیقت، عدالت، اخلاق، هویت فرهنگی و آرمانهای متعالی قرار گیرد.
این رویکرد، از مباحث مهم در نسبت میان فقه، فرهنگ و هنر در جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود؛ نگاهی که به جای تمرکز صرف بر ظاهر و قالب موسیقی، محتوا، هدف، کارکرد اجتماعی و تأثیر آن بر مخاطب را مورد توجه قرار میدهد و بر استفاده از ظرفیتهای هنری موسیقی در چارچوب ملاحظات دینی و اخلاقی تأکید دارد.
16:06 - 17 مرداد 1405