خداقوت خانم محمدی
انارک، تبعیدگاه مدافعان حریم دین و ولایت
یکی از شهرهایی که در زمان پهلوی تبعیدی‌های زیادی را به خود اختصاص داده است، شهر انارک بوده که این مدافعان حریم دین و ولایت در تبعید، ندای انقلاب را به نقاط دور کویر رساندند.
به گزارش خبرگزاری فارس از نایین، استفاده از مجازات تبعید برای سرکوب فعالیت‌های انقلابیون به‌خصوص عالمان دینی همواره موردتوجه ساواک بوده و از ابتدای تشکیل حکومت پهلوی این نوع آزار و اذیت که دست‌کمی از شکنجه‌های جسمی نداشته در کانون اقدامات مأموران امنیتی رژیم منحوس پهلوی قرار داشته است.
یکی از شهرهایی که تبعیدی‌های بیشتری را به خود اختصاص داده، شهر انارک بوده که باتوجه‌به موقعیت جغرافیایی و آب‌وهوای آن، از سال ۱۳۲۵ موردتوجه ساواک قرار گرفته است.
انارک شهری در استان اصفهان و در فاصله ۷۵ کیلومتری شهرستان نایین قرار دارد، این شهر دارای قلعه و حصاری بوده که قسمتی از آن هنوز پابرجاست، در گویش محلی این شهر نارُسینه خوانده می‌شود و دارای آب‌وهوای بیابانی و خشک است.
بر اساس اسناد به‌جای مانده از ساواک، کتاب‌ها و خاطرات، نام ۱۴ نفر از افرادی که به انارک تبعید شده‌اند به‌دست‌آمده است که تعدادی از آن‌ها به‌صورت قطعی به انارک تبعید و در آنجا ساکن شده‌اند و بعضی از آنان به انارک تبعید اما به دلایل مختلف محکومیت آن‌ها به شهر دیگر تغییر پیدا کرده است.
آیت‌الله مرحوم مرتضی پسندیده برادر امام خمینی(ره)، آیت‌الله مکارم شیرازی از مراجع تقلید، آیت‌الله محمدصادق صادقی معروف به خلخالی، آیت‌الله حبیب‌الله طاهری گرگانی امام‌جمعه گرگان، آیت‌الله محمدصادق روحانی، حجت‌الاسلام سید هادی خسروشاهی و حجت‌الاسلام محمدصادق کرباسچی تهرانی از چهره‌های سرشناسی هستند که مدتی را در تبعید انارک به سر برده‌اند.
یعقوب لطفی نویسنده کتاب‌های تاریخی که خود از مبارزان انقلابی بوده است، برای اولین‌بار به موضوع تبعیدگاه‌های پهلوی پرداخته و تاکنون ۵ اثر با عنوان مبارزه در تبعید نوشته است.
کتاب انارک، تبعیدگاه مدافعان حریم دین و ولایت در سال ۱۳۹۳ به چاپ رسیده است که نویسنده در فصل اول و دوم به معرفی انارک و ارائه خاطرات تبعیدی‌های این شهر پرداخته و در فصل سوم از بازتاب‌های تبعید مبارزان به انارک نوشته است.
رسانه‌ها از مبارزه در تبعید بیشتر بگویند
یعقوب لطفی، نویسنده کتاب‌های تاریخی در گفت‌وگو با خبرنگار فارس در نایین اظهار کرد: در زمان پهلوی بسیاری از مبارزان، زندانی و شکنجه شدند اما برخی از آنان به شهرهای مختلف تبعید شده که این تبعیدها گاهی از زندان‌ها بسیار سخت‌تر بوده است، به همین دلیل تصمیم گرفتم پروژه‌ای را تحت عنوان تبعیدگاه‌های رژیم پهلوی یا مبارزه در تبعید شروع کنم.
وی با اشاره به اینکه تاکنون از انارک، جزیره خارک، جیرفت و مهاباد به‌عنوان شهرهای تبعیدی نوشته است، گفت: ساواک مناطقی را برای تبعید انتخاب کرده که در آن زمان محرومیت‌های شدید ذاتی و جغرافیایی مثل عدم دسترسی به تلفن و وسیله نقلیه داشته‌اند و یا اینکه بین فرد تبعید شده با عقاید مردم آن شهر تعارض وجود داشته است.
لطفی تصریح کرد: از مرکز اسناد پرونده‌های تبعیدی‌های انارک را گرفته و اسنادی که دراین‌رابطه وجود داشت را اسکن کردم، یعنی برای هر شخصی یک سند از محکومیت و اعزامش را در کتاب آوردم.
نویسنده کتاب انارک خاطرنشان کرد: حدود یک سال طول کشید تا این کتاب به پایان برسد چون که اطلاعات و منابع را فقط از طریق پرونده و اسناد به دست آورم و این کار سختی است.
وی با بیان اینکه این افراد همگی عالم، باسواد و از مبارزان مهم کشور بودند که در تبعید مثل یک خورشید در تاریکی درخشیدند، بیان کرد: مبارزان به هر کجا که تبعید شدند، آنجا به‌مرور زمان به یک شهر انقلابی تبدیل و مردم شیفته آنان شدند.
لطفی تأکید کرد: بعد از تبعیدگاه‌ها به سراغ پروژه زندان‌های دوران ساواک همچون قزل قلعه و فلک‌الافلاک رفتم چرا که تا الان اصلاً از آن‌ها صحبت نشده است.
وی گفت: رسانه‌ها از مبارزه در تبعید بسیار کم گفته‌اند و از شما می‌خواهم در این حوزه هر قدمی می‌توانید بردارید تا نسل جدید با رشادت‌های مبارزان انقلاب بیشتر آشنا شوند.
تبعیدی‌ها، ندای انقلاب را به نقاط دور رساندند
طبق اسنادی که در کتاب انارک آمده است، آیت‌الله مکارم شیرازی درباره سومین تبعیدگاه خود می‌گوید: «بیست ساعت بدون توقف و استراحت در راه بودیم که به نایین رسیدیم و از آنجا با یک ماشین ژاندارمرى با سه مأمور یکى مسلسل به دست و دو نفر دیگر با تفنگ، به شهرک انارک در ۷۵ کیلومترى نایین رسیدیم، در اطراف این شهر محروم، معادن گران‌بها از جمله معدن طلا و حتى اورانیوم نیز وجود دارد ولى هرگز سهمى از آن‌ها به مردم نمى‌رسد.»
وی بیان می‌کند: «دلخوشى ما در آن شهر علاوه بر محبت مردم و دوستان فراوانى که از اصفهان و یزد و نایین و کاشان و سایر نقاط به دیدن مى‌آمدند این بود که آیت‌الله پسندیده برادر ارجمند و محترم امام خمینى و چند نفر دیگر از دوستان در آنجا تبعید بودند، آن‌ها را قبلاً به‌عنوان تبعید به آنجا آورده بودند و از مصاحبت ایشان لذت مى‌بردیم.»
در یادداشت‌های شیرازی آماده است که: «سرانجام این درس بزرگ را فهمیدم كه زندان عناصر انقلابی را پخته‌تر و آگاه‌تر و مقاوم‌تر می‌كند و تبعیدها ندای انقلاب را به نقاط دور و نزدیک می‌رساند.»
همچنین در سندی درباره فعالیت‌های حجت‌الاسلام کلانتر در شهریور ۱۳۵۷ آماده است که: «خبر رسیده گویاست، نامبرده بالا که در انارک تبعید است به قریه بافران عزیمت و شب جمعه مورخه ۱۳۵۷/۰۶/۱۰ بعد از نماز مغرب و عشا به منبر رفته و سخنرانی خلاف نموده است.»
در سند ساواک از پرونده انفرادی آیت‌الله پسندیده نیز آمده است که: «حدود ۳ ماه است که برادر بزرگ خمینی به انارک نایین تبعید شده و در این مدت دست به اقدامات ضد امنیتی وسیعی زده، به‌طوری که همه هفته حدود صد دستگاه اتومبیل از یزد و توابع آن و حتی خوروبیابانک برای دیدن نامبرده و کسب دستورات ضد امنیتی و انارک می‌روند.»
اسناد و مدارک نشان می‌دهد هرچند هدف رژیم منحوس پهلوی از تبعید مخالفان خود، جلوگیری از گسترش نهضت و سرکوب مبارزات امت قهرمان ایران بوده ولی آنچه که اتفاق افتاده، دقیقاً به ضرر رژیم تمام شده است.
افراد تبعیدی باتوجه‌به روحیه مبارزه و عالم بودن به‌عنوان سفیران و انتقال‌دهندگان پیام مبارزه انقلابی امام خمینی(ره)، در جای‌جای کشور روشنگری و افشاگری خود را انجام دادند که در نهایت سقوط و سرنگونی این رژیم را به دنبال داشته و این سرنگونی، طلیعه آغاز حکومت جمهوری اسلامی ایران بوده است.#تبعید #مبارزه #تبعیدگاه #کویر #انقلاب #مدافعان_دین #جمهوری_اسلامی
08:47 - 1 مهر 1403