نایین در ماتم تاسوعا و عاشورای حسینی
شمیم عطر یاد حسین(ع) با برافراشته شدن بیرقهای عزاداری در کوچهپسکوچه شهرها و روستاهای نایین پیچیده و اکنون دلها در ماتم و داغ تاسوعا و عاشورای حسینی بیتاب شده است.
به گزارش خبرگزاری فارس از نایین، این شهرستان از نخستین روز ماه محرم سیاهپوش و عزادار سرور و سالار شهیدان و ۷۲ تن از یاران باوفای ایشان شده است و اکنون که محرم به ایستگاه تاسوعا و عاشورا رسیده، دلهای اهالی این دیار در ماتم و داغ مظلومیت و غربت حسین بن علی(ع) بیتاب و بیقرار شده است.
فرهنگ عزاداری نایین از جایگاه ممتازی برخوردار بوده و مردم این شهر از دیرباز ارادت خالصانه خود به سیدالشهدا را با آداب و سنتهای خاص نشان میدهند و تجدید میثاق خود را هر سال در قالب عزاداریهای خاص مستحکمتر میکنند.
شب تاسوعا و روز عاشورا در نایین
حجتالاسلام وحید صادقی، رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان نایین در گفتوگو با خبرنگار فارس اظهار کرد: از اوايل شب تاسوعا هفت محله نايين، به ترتيب خاص دستههای عزاداری را بهطرف امامزاده سلطان سید علی(ع) روانه میکنند که حسینیه باب المسجد، كلوان، نوآباد، پنجاهه، سرای نو، چهلدختران و كوی سنگ به ترتيب ابتدا در روبروی سقاخانه چهلدختران و سپس در امامزاده به عزاداری میپردازند.
وی افزود: مراسم دسته روی محلات نایین و شهرهای بافران و انارک یکی از شاخصترین آیینها در این شهرستان است.
۱۰ MB
صادقی تصریح کرد: صبح روز عاشورا در نایین مردم به حسينيهها میروند که دو محله باب المسجد و كلوان بهصورت دستههای عزاداری بهطرف امامزاده سلطان موصليه(س) و پنج محله دیگر به ترتيب بهطرف امامزاده سلطان سید علی(ع) به طور منظم به حركت در میآيند و در آن جا به عزاداری، سینهزنی، زنجيرزنی و نوحهخوانی میپردازند.
رئیس اداره تبلیغات اسلامی خاطرنشان کرد: در ظهر روز عاشورا نماز جماعت در امامزاده نايين برگزار میشود و سپس در هر حسينيه سفره امام حسين(ع) برپا و از عزاداران پذیرایی میشود.
پرواز کبوتران با بال قرمز در محمدیه
مراسم شبیهخوانی و تعزیهخوانی از قدیمالایام در نایین برگزار میشود که هم اکنون در مزرعه امام، محمدیه، بافران با شور خاص باقیمانده است که در نوع خود بینظیر و دیدنی است، تعزیه شهادت حضرت عباس(ع)، حضرت علیاکبر(ع)، حضرت قاسم(ع) و شهادت امام حسین(ع) و دیگر وقایع صحرای کربلا که در روز عاشورا برگزار میشود بسیار غمانگیز است و مردم از شهرها و روستاهای اطراف برای مشاهده این مراسم باشکوه خود را به این نقاط میرسانند.
در پایان تعزیه روز عاشورا دستههای سینهزنی با این اشعار به سمت خیمه نمادین اباعبدالله الحسین(ع) میآیند: «چه کربلاست امروز چه پر بلاست امروز، سر حسین مظلوم از تن جداست امروز؛ چه کربلاست امروز چه پر بلاست امروز، سرهای نوجوانان بر نیزههاست امروز» و دور خیمه حلقه میزنند تا اینکه خیمه توسط لشکر نمادین شمر به آتش کشیده میشود و مردم با نوای «وای حسین کشته شد» به سر و سینه خود میزنند.
در محله محمدیه مرسوم است هنگام آتشزدن خیمه، مردم کبوترهایی که بالشان را قرمز کردهاند به نمادی از شهدای کربلا به سمت آسمان آزاد میکنند، صدای بال کبوتران همراه با دود و آتش در آسمان غمبار روز عاشورا حزن عجیبی میآورد و ضربه جدی تازیانه یزیدیان بر کودکان اسیر تعزیه، چشمان همه حاضران را خیس میکند، این جاست که همه زیر لب زمزمه میکنند «امان از دل زینب»
۳۳ MB
آیین سنتی چقچقه زنی
حجتالاسلام وحید صادقی، رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان نایین در ادامه گفتوگو با خبرنگار فارس بیان کرد: مراسم «چقچقی زنی یا سنگزنی» یکی از آیینهای قدیمی جذاب و منحصربهفرد نایینیها است که در طول ماههای محرم و صفر توسط هیأت کوی سنگ و هیأت محمدیه در امامزاده سلطان سید علی(ع) این شهرستان برگزار میشود، همچنین هیأت محمدیه در ماه صفر این مراسم را در جوار حرم حضرت معصومه(س) برگزار میکند.
وی با بیان اینکه این آیین در روستای مزرعه امام با شیوه متفاوت برگزار میشود، گفت: در این آیین، فرد چق چقه زن در حالی که دو قطعه چوب به نام چق چقی را در دست دارد، همزمان با نوحه سرایی مداح که با آهنگ خاص و اشعار سنتی به نوحه خوانی میپردازد، این چوبها را به هم میزند.
۱۰ MB
صادقی تصریح کرد: «چقچقی» بیشتر از جنس چوب گردو در اندازههای متفاوت برای سنین مختلف بهصورت دایرهای و با قطر ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر ساخته میشود.
رئیس اداره تبلیغات اسلامی خاطرنشان کرد: در این مراسم مداح بر روی بلندی قرار گرفته و در ریتمهای مختلف پنج ضرب، چهارضرب، سهضرب و دوضربِ تند و کند ابیات متفاوتی را میخواند، پایین پای مداح ۳ نفر از بزرگان هیأت میایستند و با مردم که دور آنان حلقه زدهاند یک مصرع خاص را تکرار میکنند.
وی ادامه داد: چقچقه زنی با بیت «اکنون سخن از کرب و بلا گویم و گریم؛ از بیکسی آل عبا گویم و گریم» و قسم به ۱۴ معصوم شروع میشود و در ادامه به مصائب امام حسین(ع) و حضرت زینب(س) میپردازند، «دخترِ بدرالدجیٰ امشب سه جا دارد عزا، گاه میگوید حسین گاهی حسن گاهی رضا» نمونه شعری است که در پایان ماه صفر خوانده میشود.
آیین سنتی نخل گردانی
در نایین نخل که نمادی از تابوت امام حسین(ع) است در دسته روی هیأتها بر روی دست جوانان قرار گرفته و در طول مراسم به حرکت درمیآید که در روز عاشورا در محمدیه و بافران نخل گردانی اهمیت بیشتری دارد.
در محلههای تاریخی نایین در روز یازدهم ماه محرم در مراسمی که به نام زینبیه مشهور است، نخلهای حسینیههای هر محله توسط عزاداران و سوگواران گرداگرد صحن مطهر امامزاده سلطان سید علی(ع) میچرخد.
آیین گِل بر سر گذاشتن
در روز عاشورا شخصی که معمولاً از پیر غلامان محله است، ظرفی پر از گلِ تهیه شده از تربت اباعبدالله الحسین(ع) را در دست دارد که در طول مراسم همراه با هیأت بوده و در مسیر بر روی سر یا پیشانی مردان و چادر زنان این تربت را میزند.
این آیین گِل بر سر گذاشتن نماد این است که مردم بنیهاشم بعد از شهادت امام حسین(ع) و دیدن بدنهای عریان شهدا در سرزمین کربلا بر سرخود خاک ریخته و شیون سر دادند.
مراسم شام غريبان
مراسم شام غريبان امام حسين(ع) در نايين به سبک خاصی برگزار میشود، بدين ترتيب كه اوايل شب محله كوی سنگ درحالیکه دودسته شده و شمعی به دست گرفتهاند برای عرض تسليت به پيشگاه مبارک امام چهارم(ع) بهطرف مسجد حضرت سجاد(ع) به حركت در میآيند و در آن جا به عزاداری میپردازند.
آنان درحالیکه دستهای نشسته و بر سر میزنند و دسته ديگر بر سينه میزنند، میخوانند: «چه شده عالم، چه شده عالم، اين همه ماتم، مگر امشب شام غریبان است؛ پسر زهرا، پسر زهرا، تن عريانش، به بیابان است، مگر امشب شام غریبان است» و ساعتی پس از اين مراسم محله كلوان همانند محله كوی سنگ، شمع به دست يک طرف محلات ديگر نايين حركت كرده و با خواندن اين اشعار بهطرف حسينيهها به حركت در میآيند: «امشب به صحرا بی کفن، جسم شهيدان است، شام غریبان است؛ امشب نوای كودكان، بر بام كيوان است، شام غریبان است»
بدين ترتيب حسينيههای باب المسجد، نوآباد، پنجاهه، چهلدختران، كوی سنگ و سرای نو را طی میكنند و در آن جا به عزاداری میپردازند و در آخر هم در حسينيه خودشان يعنی كلوان، شام غريبان امام حسين(ع) و اهل بیتش را به سوگ مینشينند.
علیرضا پیرمردی، رئیس اداره اوقاف و امور خیریه شهرستان نایین در گفتوگو با خبرنگار فارس اظهار کرد: در محله زندوان و محمدیه برگزاری این مراسم بدین صورت است که مردم با دردست گرفتن شمع از حسینیه پشت سر دسته زنجیرزنی حرکت میکنند که به یاد غربت حضرت زینب(س) و حضرت رقیه(س) تمام مسیر حرکت تاریک بوده و جوانان دیوارهای خشتی مسیر را با شمعهای کوچک روشن کردهاند.
وی افزود: در میان راه دسته زنجیرزن متوقف شده و بعد از خواندن روضه از مسیر دیگر به سمت حسینیه در دودسته جدا حرکت میکنند، دسته اول مصرع «خیمهها میسوزد و شمع شب تار عزاست، کربلا ماتمسراست؛ مجمع پیغمبران در قتلگاه کربلاست، کربلا ماتمسراست» را با صدای بلند میخوانند و بر سینه میزنند و همزمان دسته دوم بهآرامی تکرار کرده و بر سر میزنند، بعد از آن دسته دوم این مصرع را بهصورت قبل اجرا میکنند تا به حسینیه برسند.#تاسوعا #عاشورا #محرم #نایین #آیینهای_سنتی
22:24 - 25 تیر 1403
1 پاسخ