نگاهی به پدیده‌ی مقصریابی در جامعه

چهره‌های رسانه‌ای و نخبگان اجتماعی همواره بر افکار عمومی تأثیرگذارند. این تأثیر می‌تواند در مسیر آگاهی‌بخشی و مسئولیت‌پذیری باشد یا در جهت ترویج فساد و غریزه‌گرایی.
گروه فارس پلاس:‌ اخیراً اظهارات برخی چهره‌های مشهور مانند سیدجواد هاشمی (با اشاره به بازداشت برخی هنرمندان) و مهدی طارمی (پس از شکست تیم ملی فوتبال) بار دیگر پدیده‌ای را به نمایش گذاشت که این روزها فراگیر شده است: «جستجوی مقصر در بیرون از خود». اینگونه ادعاها، چه در قالب «توطئه‌ بیرونی برای تخریب چهره‌ها» و چه در شکل «ممانعت عمدی از موفقیت»، غالباً بیش از آنکه مبتنی بر واقعیت باشند، نشان‌دهنده‌ی فرار از پذیرش مسئولیت‌های فردی و اجتماعی هستند.
از هنرمند تا ورزشکار: ژست دفاعی مشترک اتفاق قابل تأمل این است که چنین رفتاری محدود به قشر خاصی نیست. سیاستمداران، مدیران، هنرمندان و ورزشکاران گاهی در مواجهه با انتقادات یا شکست‌ها، به جای بررسی نقصان‌های داخلی، بلافاصله دست به «مقصریابی بیرونی» می‌زنند. این الگو دو کارکرد دارد: ۱. فرافکنی کاستی‌های خود ۲. جلب توجه یا حفظ وجهه‌ی عمومی اما پرسش اصلی اینجاست: آیا می‌توانیم زمانی که خود در ایفای نقش‌مان کوتاهی کرده‌ایم، دیگران را مقصر بدانیم؟ مثلاً: - آیا فوتبالیستی که تمرین کافی ندارد یا روحیه‌ی تیمی را رعایت نمی‌کند، می‌تواند شکست را به «دستور از بالا» نسبت دهد؟ - آیا هنرمندی که برای کسب درآمد بیشتر به ابتذال یا ترویج مصرف مواد روی می‌آورد، می‌تواند ادعا کند که «قصد آگاهی‌بخشی» داشته است؟
مسئولیت نخبگان: تأثیرگذاری یا سوءاستفاده؟ چهره‌های رسانه‌ای و نخبگان اجتماعی همواره بر افکار عمومی تأثیرگذارند. این تأثیر می‌تواند در مسیر آگاهی‌بخشی و مسئولیت‌پذیری باشد یا در جهت ترویج فساد و غریزه‌گرایی. متأسفانه برخی با شعار دفاع از آزادی‌ها یا انتقاد از سیستم، عملاً به ترویج رفتارهای مخرب (مانند مصرف مشروبات الکلی یا عادی‌سازی فساد) دامن می‌زنند و سپس انتظار دارند جامعه‌ای که به چنین مسیری کشیده شده، مطالباتی «عقلانی» داشته باشد. این تناقض آشکار است.فساد به مثابه ابزار کنترل اجتماعی نکته‌ی عمیق‌تر این است که در بسیاری از جوامع، فساد و ابتذال به‌عنوان ابزار کنترل غیرمستقیم استفاده می‌شود تا مردم در دام غرایز و لذت‌های زودگذر غرق شده و از مطالبه‌گری بازمانند. همان‌گونه که چندی پیش آن مقام خارجی از مسئولین جمهوری اسلامی با تعجب می‌پرسید: «شما بدون کاباره و کازینو چگونه جوانان را مدیریت می‌کنید؟» این سؤال به‌خوبی نشان می‌دهد که در نگاه برخی نظام‌ها، مدیریت جامعه از طریق تخدیر افکار و ترویج لهو ممکن می‌شود.
راه حل: بازگشت به مسئولیت‌پذیری اگر خواهان پیشرفت واقعی ایران هستیم، نیازمند خودانتقادی و پرهیز از توهم توطئه‌» هستیم. پیش شرط نقد دیگران، عملکرد درست خودمان است. هر یک از ما ــ چه در جایگاه هنرمند، چه ورزشکار، چه مدیر ــ باید ابتدا از خود بپرسیم: - آیا من نقش خود را به‌درستی ایفا کرده‌ام؟ - آیا تأثیر من بر جامعه سازنده بوده یا مخرب؟ به جای پناه بردن به ادعاهای کلی و غیرمستند درباره‌ی «توطئه»، باید شجاعت پذیرش کاستی‌ها را داشته باشیم. جامعه‌ای که می‌خواهد «عاقلانه» مطالبه کند، باید ابتدا از دام غرایز، فساد و سطحی‌نگری رها شود. این رهایی نیز زمانی ممکن است که نخبگان و تأثیرگذاران به جای ترویج ابتذال، مسئولیت‌پذیری و تفکر انتقادی را الگو قرار دهند.ما همگی در قبال آینده ایران مسئولیم. این مسئولیت با مقصریابی آغاز نمی‌شود، با نگاه به درون و اصلاح خود آغاز می‌شود.
15:40 - 3 December 2025



22 Replies

@zedevefagh3 December 2025
Replying to
مشتی بیسواد بی هنر که فکر میکنن تافته جدا بافته هستند

@Ali91715079893 December 2025
Replying to
حقیقتا حقیر هر وقت این با اصطلاح سید جواد هاشمی رو میبینم چندشم میشه، و دلیلش هم اینه که، خودشو در زیر خیمه، بچه مثبتا پنهان کرده، برای خودمت به جبهه مقابل، و اعتقادی و پایبندی به اونی که خوش رو جزء آن حساب میکنه نداره، و متاسفانه یک منافق تمام و کمال هست

@al_aghsa3 December 2025
Replying to
بعضی ها شعور و فهمشون از جامعه مدنی ،جامعه جنگلی و هرکی هرکی ، و سعی میکنن این فهم غلط به دیگران انتقال بدهند،

@user1708241177443 December 2025
Replying to
با سلام و احترام، به نظر می رسد وقت آن رسیده که باید بین بازیگر و هنرمند تمایز قائل شد. التماس دعا

Replying to
سید جدت بزنه تو کمرت ....حریم خصوصی وقتی محترمه که مزاحم همسایه ها نشی ...خو همسایه ها ازشون شکایت کرده بودن ...تارمی هم حرفاش مثه بازی کردنش همش تو فکر گول زدن داور و پنالتی گرفتنه

ایران عزیز ، امروز در وسط میدان جنگ نرم و شناختی ، ترکیبی جهانی ، قرار دارد و ، هجمه همه جانبه توسط عوامل پیدا و پنهان دشمنان قسم خورده را در کوچکترین و ، بزرگترین بخشهای جامعه اسلامی انجام می دهند که ، به اهداف شومشان برسند ، و ان شاالله این آرزو را به فضل و مدد الهی به گور خواهند برد ! دجال قرن ب…Show more

Profile picture of ‌مجید دهبان‌
@majiddehban3 December 2025
Replying to
وقتی اینقدر به هنرمندان، بازیگران و فوتبالیست ها بها و ارزش می دهید و در هر برنامه ای حضور دارند همین می شود که یهویی این افراد می شوند کارشناس و نظریه پرداز و .... وقتی رویکرد کشور را در عرصه رسانه از افراد روشنفکر و المپیادی و موفق و خلاق در عرصه علم و فناوری استفاده نمی کنید نتیجه اش می شود همین…Show more

@Abbas183 December 2025
Replying to
هدف، خودشیرینی در نزد کسانی است که دوست دارند بهشون اهمیت بدن

Replying to
سلام ، لطفا یک تعریف دانشگاهی برای هنرمند را بصورت خلاصه و شفاف بفرمایید تا بعنوان‌شاخص برای سنجش مدعیان من هنرمندم داشته باشیم تا هرفرصت طلب و قالتاق مدعی با هنر بودن نکند ، الگویی همانند استاد نصیریان و دیگر اساتید هنر مند وهنر پرور متعهد را معرفی تا تابلوی هنرجویان گردد ، راستی وزارت فرهنگ‌ و ارش…Show more

Replying to
سلام ، چرا بعضی مثلا هنرمند خصلت شیر گاو را دارند و بعد از مدتی می برند ؟ تهرانی

Profile picture of ‌9**7172‌
@Niki473 December 2025
Replying to
فارس هر وقت خودت اشتباهتو پذیرفتی انتظار داشته باش دیگران نیز بپذیرند...همیشه خودتو جای پند دهنده نذار...هم آنکه وارد حریم شخصی یک عده ای شد اشتباه کرده و هم شما که آن خبر را با آب و تاب انتشار دادید...رطب خورده کی منع رطب کند

Profile picture of ‌9**7172‌
@Niki473 December 2025
Replying to
فارس جان به این دل خوش نباش که این جا چهار نفر امثال حسین کاظمی برات هورا بکشن ...خطا کردی

Profile picture of ‌محمد رحمانی‌
@M_Rahmani3 December 2025
Replying to
وقتی افراد را بیشتر از جایگاه واقعی و نقششان در جامعه به کمک رسانه ها بزرگ می کنیم ، نتیجه این خواهد بود .آقای مهدی طارمی به عنوان یک فوتبالیست در حد تیم ملی قابل احترام است ولی حداقل خبرگزاری فارس از همه مراحل قرارداد اروپایی و روابط تجاری او لحظه به لحظه خبر منتشر می کرد .آقای سید جواد هاشمی یک …Show more

Profile picture of ‌promise loyal‌
@aeronat3 December 2025
Replying to
نمیدونم چه فرایندی هست‌که ادمی مثل طارمی یکباره خودشو خراب میکنه. هاشمی مدتها از صحنه دور بوده و میشه گفت در این مدت زیاد دچار تحول فکری شده اما کسی‌مثل طارمی چی میشه که یکباره با یک لگد همه چیزو خراب میکنه؟

Profile picture of ‌سید داود‌
@sejil_20003 December 2025
Replying to
ای کاش مردانگی داشتید مال مفت هاری می آورد و بی منطقی

@namjoo3 December 2025
Replying to
برای این بی هنران نازک نارنجی هم باید سقف مهریه تعیین کرد!

Profile picture of ‌مجید دهبان‌
@majiddehban3 December 2025
Replying to
در قانون، حریم خصوصی فرد مورد احترام است. خواه مشروع باشد خواه نامشروع.اما اگر کسی این حریم را به #حریم_خصوصی_عمومی نامشروع تبدیل کند، دقیقا نقطه ورود قانون است.#دسیسه و #بدنامی دقیقا دستاورد اطاعت از شیطان است وگرنه بندگی خدا سراسر عزت و افتخار است.#هاشمی_جواد#بازداشت_بازیگر

Profile picture of ‌فرزند ایران‌
@FarzandIrann3 December 2025
اشتباه از خودمون بوده ،که با تقلید از جهان هالیوودی و سلبریتی ها ،قشر فرومایه ای رو هنداونه زیر بغل کردیم و تصور میکنن برتری دارند ،هرکس حتی اشیاء (عروسک ها) جای شما باسند نتیجه مشابه دارد ،شما همه باید بهترین الگو باشید از صفر تا صد اخلاق رعایت کنید (حداقل در نمایش سعی بر درستی داشته باشید)اما چه …Show more

Replying to
سید جواد امروز چهارشنبه است و دیگر هیچ