تحولات سوریهl تلاش تروریستهای تکفیری برای ورود به حمص
در سلسله گزارشهایی به تشریح مهمترین تحولات میدانی سوریه طی ۲۴ ساعت اخیر میپردازیم. در این گزارش، آخرین تحولات میدانی تا آخرین ساعت از روز جمعه ۱۶ آذرماه را ملاحظه میکنید.
گروه فارس پلاس: روز جمعه ۱۶ آذر برابر با ششم دسامبر ۲۰۲۴، معادلات در شرق و جنوب سوریه دگرگون شد. در این روز، تحولات مهمی در شرق سوریه رقم خورد. در جنوب نیز شورش مسلحانه معادلات میدانی را دگرگون ساخت و در مرکز نیز تروریستها از حماه به سمت حمص حرکت کردند و در فاصله اندکی از شمال آن قرار دارند. در شمال نیز جیش الوطنی عملیات علیه قسد در منبج را احتمالا کلید خواهد زد.در این گزارش به بررسی مهمترین تحولات میدانی سوریه در روز جمعه ۱۶ آذر میپردازیم. در این روز، ارتش سوریه به صورت توافقی بخش مهمی از مناطق استان دیرالزور را به شبهنظامیان قسد تحویل داد تا بر روی نبرد در مرکز و غرب سوریه تمرکز کند. از طرف دیگر شورش مسلحانه در جنوب سوریه کلید خورد و هر سه استان جنوبی شاهد پیشروی سریع گروههای مسلح بود.در این میان، مراکز استانهای درعا و سویدا به تصرف مخالفین درآمد. در مرکز سوریه نیز تروریستها بعد از اشغال حماه، به سمت حمص پیشروی کردند؛ اما از ورود به شهر حمص باز ماندند. در شمال سوریه نیز نبرد میان معارضه و قسد از سر گرفته شد و جیش الوطنی بیانیهای داد که نشان میدهد احتمالا عملیات جدید به زودی علیه قسد در منبج کلید خواهد خورد.
تغییر معادلات در شرق سوریه
یکی از مهمترین رویدادهای روز گذشته، تغییر معادلات در شرق سوریه بود. به طوری که ارتش سوریه به صورت توافقی از بخش جنوبی استان دیرالزور عقبنشینی کرد و حتی گفته میشود در ادامه از شهر دیرالزور هم عقبنشینی خواهد کرد تا بر روی مرکز و غرب سوریه تمرکز کند. ارتش سوریه در عقبنشینیهای خود، این مناطق را به شبهنظامیان قسد تحویل میدهد.
نقشه ادعایی معارضه در مورد پایگاههای خارجی در سوریه (در سالهای گذشته)مستطیل قرمزرنگ، منطقهای است که دیروز به قسد واگذار شد. گفته میشود مستطیل آبیرنگ نیز احتمالا امروز (شنبه) به قسد واگذار میگردد تا ارتش سوریه بر تقویت مواضع خود در مرکز و غرب کشور تمرکز کند.در همین رابطه وزارت دفاع سوریه طی بیانیهای اعلام کرد ارتش این مناطق را به طور کامل تحویل نداده؛ اما طی توافقی با ائتلاف سوریه دموکراتیک (قسد)، حجم نیروهای خود را کاهش داده و نیروهای قسد وارد منطقه غرب فرات شدهاند. با این حال منابع غیررسمی از خروج نهایی ارتش از عمده این مناطق و خروج قطعی نیروهای مقاومت خبر میدهند.
نقشه راههای ارتباط زمینی میان عراق و سوریهبا سیطره قسد بر استان دیرالزور، عملا هر سه مسیر زمینی ارتباطی میان عراق و سوریه در سیطره ایالات متحده قرار گرفت.در میان کانتونهای هفتگانه اداره خودگردان قسد، کانتونهای «رقه» و «دیرالزور» بیشترین وابستگی را به ایالات متحده دارند. در این زمینه حداقل سه علت «نقش دفاعی ایالات متحده در برابر ارتش سوریه و متحدین»، «میادین نفتی» و «بافت عربنشین این مناطق» را میتوان برشمرد که باعث شده تا ایالات متحده در این منطقه در تمام مفاصل امنیتی حضور داشته باشد و بتواند اراده خود را هم در سطح رهبری قسد و هم در سطح اداره خودگردان کانتون به کرسی بنشاند. با این تفاصیل، باید گفت شرق سوریه که زمانی مهمترین منطقه نفوذ مقاومت در سوریه بود، به ایالات متحده واگذار شد. از طرف دیگر، ارتباط زمینی میان عراق و سوریه از این به بعد زیر نظر آمریکا خواهد بود و دیگر – حتی روی کاغذ – هم نمیتوان احتمال داد که گروههای مقاومت عراقی به صورت زمینی وارد سوریه شوند.در این میان، ذکر این نکته خالی از لطف نیست که تا سه روز قبل، پنتاگون به شورای نظامی استان دیرالزور (قسد) دستور داده بود تا به مناطق شیعهنشین استان دیرالزور حمله کند و این حملات با مقاومت نیروهای محلی ناکام ماند. در گزارش تحولات میدانی روزهای 11 تا 14 آذر پیرامون آن جبهه عملیاتی صحبت شده بود. اما حالا قسد به صورت پررنگتری در کل منطقه شرق سوریه حضور پیدا میکند.
نقشه قیام عشائر عربی جنوب شرق دیرالزور علیه قسدتقریبا یک و نیم سال قبل، عشائر عربی شرق فرات در جنوب استان دیرالزور علیه قسد قیام کردند. احتمال دارد الآن هم معارضه با تحریک آنها تلاش کنند جبهه جدیدی علیه قسد باز شود.البته در پایان باید گفت که معارضه در این منطقه تلاش خواهد کرد تا با تحریک عشائر عربی، آنان را به قیام علیه قسد و پیوستن به صفوف معارضه تحریک کند و بعید نیست جبهه جدیدی در این زمینه طی روزهای آینده باز شود.
شورش مسلحانه در جنوب
دومین جبهه مهم تحولات میدانی سوریه در روز جمعه 16 آذر ماه، سه استان جنوبی این کشور بود. ظهر روز جمعه، معارضین مسلح در درعا سلاحهای خود را بیرون آورده و با تشکیل شورای فرماندهی مشترک «اتاق عملیات جنوب» (غرفة عملیات الجنوب) از آغاز شورش مسلحانه خود خبر دادند.به موازات آنها در استان سویدا نیز بزرگترین گروه مسلح محلی (رجال الکرامة) با صدور بیانیهای، رسما عملیات خود را آغاز کرد و به ارتش سوریه 24 ساعت فرصت داد تا استان را ترک کند!
بیانیه اعلام موجودیت اتاق عملیات فرماندهی واحد شورش مسلحانه در استان درعااندکی بعد از این بیانیه، آنها در بیانیه دیگری از اتاق عملیات هماهنگی با شورشیان سویداء و قنیطره خبر دادند!پیشروی معارضه در جنوب سوریه بسیار سریع و مؤثر بود. در مورد بافت جنوب سوریه باید توجه داشت که از همان سال 2018 كه ارتش سوريه به جنوب كشور بازگشت، عمده گروههای مسلح در این استان باقی مانده بودند و تنها طی توافقاتی که به «تسویه» یا «سازش» مشهور شده بود، بازگشت ارتش سوریه را پذیرفتند. بخشی از آنان در قالب «تیپ هشتم لشکر پنجم ارتش سوریه» مجددا سازماندهی شده و بخشی نیز در ظاهر سلاحهای خود را تحویل داده و به زندگی عادی بازگشتند. با این حال، طی 6 سال اخیر همواره درعا از اضطرابات امنیتی، ترور، شورش و تظاهراتهای شبانه رنج میبرد. در نتیجه بعد از تشکیل این اتاق عملیات نیز معارضه به سرعت توانست بخشهای قابل توجهی از استان را تصرف کند.بافت عمومی استان درعا نیز به صورتی است که بخش وسیعی از آنها با معارضه همدلی بیشتری دارند. بحران سوریه از شهر درعا شروع شد و نخستین اعتراضات خیابانی نیز در این استان صورت گرفت. همین وضعیت در کنار تداوم فعالیت گروههای شورشی طی شش سال اخیر و صد البته نگرانی بخشی از نیروهای وفادار به دمشق در مورد تحولات پایتخت باعث شد تا حملات سریع شورشیان مسلح به مواضع ارتش سوریه باعث عقبنشینی ارتش و نیروهای امنیتی و سقوط سریع مناطق مختلف شود.
نقشه استان درعا تا ساعت ۶ عصر به وقت محلیطی چند ساعت، تقریبا نیمی از استان درعا از سیطره ارتش سوریه خارج شد.به این ترتیب، معارضین مسلح در درعا، عملیات خود را «کسر القیود» (شکست زنجیرهها) نام نهادند طی کمتر از 6 ساعت، بیش از نیمی از خاک استان درعا سقوط کرد و تحت سیطره مسلحین قرار گرفت. مهمترین شهرهایی که همان ابتدا تحت سیطره معارضین قرار گرفت عبارتند از «نوی»، «داعل»، «بصری الشام»، «جاسم»، «الحراک» و... در کنار اینها باید سیطره معارضه مسلح بر مرزهای میان اردن و سوریه را افزود.استان درعا دارای دو پایانه مرزی «نصیب» و «جابر» است که نصیب در همان ساعات اولیه به دست معارضه افتاد و پایانه مرزی جابر نیز بعد از سیطره جاده معارضه بر جاده ارتباطی میان شهر درعا و جابر، به دستور فرمانده مستقر در آن پایانه مرزی بسته شد و سپس طی مذاکراتی در ازای انتقال امن نیروهای ارتش سوریه به شهر درعا، به معارضین مسلح واگذار گردید.در این میان، بزرگراه دمشق درعا همچنان تحت سیطره ارتش سوریه بود. همچنین علیرغم سقوط شهر «نوی»، ارتش سوریه پایگاههای خود در حومه شهر را حفظ کرده بود. با این حال، در ساعات بعدی وضعیت بغرنجتر گردید؛ به طوری که منابع معارضه از تعبیر «عقبنشینی دومینووار [ارتش سوریه در] مناطق مختلف» استفاده میکردند.
نقشه استان درعا تا ساعت ۱۹:۳۰ به وقت محلینقشه فوق، یک و نیم ساعت بعد از نقشه پیشین منتشر شد. در این فاصله، شورشیان مسلح از شهر «داعل» به شهر «خربة الغزالة» حمله کرده و پایگاههای ارتش سوریه را تصرف کردند. همچنین شهرک «عتمان» و شهر «ابطع» تحت سیطره مسلحین قرار گرفت تا به این ترتیب راه ارتباطی میان «درعا» و شمال سوریه قطع شده و ارتش سوریه در شهر درعا در محاصره قرار گیرد.همزمان در شمال نیز از شهرهای «جاسم» و «بصر الحریر» در بخشهای غربی و شرقی استان درعا به سمت جاده اصلی حرکت کرده و شهر «انخل» و شهرکهای «الفقیع»، «برقة»، «شقرا» و... را تصرف کرده و شهر «محجة» را از محاصره خارج کردند. شهر «محجة» ظهر دیروز همزمان با شهرهایی مانند «نوی» و «بصری الشام» به تصرف مسلحین درآمده بود؛ اما ارتش سوریه در حومه آن حضور داشت و عملا معارضین مسلح در داخل آن محصور بودند.
نقشه استان درعا تا ساعت ۲۱ به وقت محلیبعد از آن، در مرحله بعدی معارضین مسلح تلاش کردند تا کلیه مناطق داخلی باقی مانده در این خطه را تصرف کنند تا موقعیتشان در این منطقه کاملا تثبیت شود. به نظر میرسد هدف از این کار، جلب حمایت خارجی باشد تا در ادامه و در صورت پیشروی به سمت دمشق، یکی از کشورهای خارجی – اعم از ایالات متحده یا اردن و حتی رژیم صهیونیستی – به حمایت از آنان در عقبه عملیات بپردازد. در گام بعد، تمرکز ویژه معارضه بر تصرف شهر «درعا» بود. بخش مهمی از بدنه معارضه، به بخش مرکزی و جنوبی شهر درعا تعلق دارند و مشخصا بخش موسوم به «درعا البلد» در طی تمام این سالها، یکی از اصلیترین مراکز تظاهراتهای شبانه علیه نظام حاکم بر سوریه بوده است. با سیطره تروریستها بر شهر حلب و حماه در شمال سوریه نیز مسجد مرکزی محله درعا البلد، یعنی مسجد «عمر» نیز تکبیر سر میداد که نشانه همدلی پررنگ آنان با معارضه در شمال بود.
نقشه شهر درعا بعد از اشغالبامداد شنبه ۱۷ آذر، شهر درعا به صورت یکپارچه در سیطره شورشیان مسلح قرار گرفت.بالاخره نیمهشب جمعه بود که ارتش سوریه شهر درعا را به طور کامل تصرف کرد تا این شهر به صورت یکدست تحت سیطره معارضه باشد. در تمام سالهای بحران سوریه، در حالی که بیش از نیمی از شهر به مدت حداقل 6 سال تحت سیطره معارضین بود؛ اما هیچگاه کل شهر به تصرف آنها درنیامد و محلاتی مانند «المنشیه»، «سجنة» و بخش شمالی شهر در کنترل ارتش سوریه قرار داشت. با این حال، این بار ارتش سوریه دستور عقبنشین از این منطقه را صادر کرد و حتی دفتر شخصی سرلشکر «لؤی العلی» به تصرف مسلحین درآمد.به موزاات تحولات در استان درعا، در استان سویدا نیز گروههای مسلح محلی کنترل مناطق را به دست گرفتند. آنها در گام اول، شهر سویداء را تحت سیطره خود قرار داده و مرکز پلیس، ساختمان استانداری و... را تصرف کردند. در گام بعد نیز با سنگربندی در حومه شهر و حمله به سه پاسگاه بازرسی، برای ارتش سوریه خط و نشان کشیدند. در ادامه بخش جنوب غربی این استان به طور کامل سقوط کرد که نقشه آن را در ادامه مشاهده میکنید.
نقشه مناطق تحت سیطره معارضه در استانهای جنوبیبه موازات سقوط مناطق مختلف در استان درعا، شورشیان مسلح در استان سویداء نیز مناطق بیشتری را تصرف میکردند.گفتنی است بعد از سیطره معارضین مسلح بر بخش غربی استان درعا، بخشی از مناطق استان قنیطره نیز توسط مسلحین اشغال شد. به صورت خاص شهرک «بعث» به تصرف معارضین درآمد و ارتش سوریه به سرعت از آن عقبنشینی کرد. طی سالهای 2012 تا 2018، بخش مهمی از استان قنیطره و مرکز آن (شهر قنیطره) در تصرف مسلحین بود؛ اما شهرک بعث هیچگاه از کنترل آنها خارج نشد! به نظر میرسد این جبهه در روزهای ابتدایی هفته جاری نیز فعال باشد.
حرکت به سمت حمص
در گزارش روز گذشته، ذیل بخش «بالاخره حماه سقوط کرد» از سیطره تروریستها بر شهر حماه و حرکت آنها به سمت حمص خبر دادیم. این نقشه در پایان همین بخش (بالاخره حماه سقوط کرد) در گزارش روز گذشته منتشر شده بود:
وضعیت کلی استان حماه در پایان روز پنجشنبه ۱۵ آذر ماهاز سحر روز جمعه، تروریستهای اتاق عملیات «ردع العدوان» حرکت در این محور را آغاز کردند تا زودتر به شهر حمص برسند. همان طور که در گزارش روز چهارشنبه نوشته بودیم، بخش شمالی استان حمص، از نظر اجتماعی حامی معارضه است و هنوز هم هستههای پنهان مسلح شورشی در آن حضور داشتند.در واقع این منطقه، در اوج سالهای جنگ داخلی سوریه، در سیطره معارضه قرار داشت و علیرغم سالها محاصره بر شورش خود اصرار داشتند. اما نهایتا بعد از آزادسازی شهر حمص و در ادامه شهر حلب، مسلحین در این منطقه با وساطت روسیه به «تسویه» یا «سازش» روی آوردند و با حفظ سلاحهای خود، با بازگشت ارتش سوریه به منطقه شان موافقت کردند. از همان زمان، سلاحها در خانههای اینها پنهان مانده بود و تبعا در شرایط بحرانی مثل وضعیت فعلی به سرعت بیرون آمد.در نتیجه ارتش سوریه در زمان عقبنشینی از حماه، نمیتوانست در این مناطق – که از نظر امنیتی، آلوده هستند – سنگربندی کند و در نتیجه دیوار دفاعی خود را در حاشیه شمالی شهر حمص ایجاد کرد. در مقابل تروریستها و نیروهای «ردع العدوان» بعد از اشغال حماه، به سمت جنوب (حمص) حرکت کرده و این مناطق را بدون درگیری تصرف کردند.
نقشه شمال سوریه از استان حلب تا نیمه شمالی تا استان حمصتروریستهای ردع العدوان بعد از اشغال حماه، به سرعت به سمت حمص آمدند و توانستند منطقه شمالی استان حمص را بدون درگیری تصرف کرده و به فاصله چند کیلومتری شمال شهر حمص برسند.در گزارش روز شنبه 10 آذر تصریح کردیم که شورشیان مسلح در شهر «تلبیسه» با حمله به پاسگاههای ارتش سوریه، عملا این شهر را از سیطره ارتش خارج کرده بودند. صبح روز جمعه 16 آذر تروریستها از شمال (حماه) به تلبیسه رسیدند و به این ترتیب، مناطق تحت سیطره معارضه از مرز ترکیه تا تلبیسه امتداد پیدا کرد. از صبح روز جمعه 16 آذر، درگیری در جنوب تلبیسه آغاز و تا پیش از ظهر، شهرک «المشرفة» به تصرف تروریستها درآمد. در ادامه شهرکهای «الدار الکبیرۀ» و «الغنطو» و روستاهای «المختاریة» و «تیر معلة» به اشغال نیروهای ردع العدوان درآمد تا به این ترتیب معارضه در فاصله 3 کیلومتری شمال شرق حمص سنگرندی کند.
همزمان در محور شرقی استان حمص و منطقه «بادیة الشام» نیز تروریستهای سوری پیشروی کرده و شهر «عقیربات» را اشغال کردند تا راه برای پیشروی بزرگ در بادیة الشام و حرکت به سمت «القریتین» باز شود. در مورد اهمیت پیشروی در بادیة الشام، در گزارش دیروز نوشتیم: «تروریستها وارد این منطقه (بادیة الشام) شدند که احتمالا یکی از مهمترین جبهههای نبرد در روزهای آینده خواهد بود.تروریستها امیدوارند با پیشروی در منطقه بیابانی بادیة الشام، بتوانند ابتدا حمص و در ادامه دمشق را از سمت شرق دور بزنند و راه را برای محاصره پایتخت باز کنند!»
نمای کلی از وضعیت شمال سوریه، بعد از اشغال «عقیربات» و بخش شمالی «استان حمص»همان طور که در نقشه مشخص است، از عقیربات و اثریا راه برای پیشروی در بادیة الشام باز است.در ادامه ارتش سوریه برای دفاع از شهر حمص، دست به ابتکار جدیدی زد. در جریان دفاع از شهر حماه، ارتش سوریه در شمال شهر حماه علیه تروریستها جنگید و تلاش میکرد آنها را عقب براند. اما این بار، به جای تمرکز بر نزدیکترین نقطه اشغالی (شهرک الدار الکبیرة)، ارتش سوریه تلاش کرد تا تروریستها را دور بزند تا با قیچی کردن، آنها را تحت فشار قرار دهد. در همین راستا، ارتش سوریه با آزاد کردن شهرک «المشرفة» و روستاهای «الاشرفیة» و «المختاریة»، از شرق و غرب به «تلبیسه» رسید تا تروریستها به جای پیشروی به سمت حمص، به دفاع از تلبیسه مشغول شوند. این نکته در نقشه ذیل به خوبی تصویر شده است.
نقشه شمال استان حمص و مرکز استان حماه؛ عصر جمعه 16 آذرتلاش ارتش سوریه برای قیچی کردن تروریستها در حومه شهر «تلبیسه» باعث توقف پیشروی آنان به سمت حمص شد.ارتش سوریه در ادامه همین تاکتیک را در بقیه محورهای این جبهه نبرد نیز ادامه داد و در جنوب استان حماه و شمال شهر حمص، با آزاد کردن ارتفاعات «تل فرطل» و شهرکهای «السویدة» و «العلمین» تلاش کرد تا تروریستها را در شمال حمص در آستانه محاصره قرار دهد. همین موضوع باعث شد تا نبرد در شمال استان حمص و جنوب استان حماه، در این محور بسیار سنگین و نفسگیر گزارش شود.
آخرین وضعیت میدانی شمال استان حمص و جنوب استان حماه در پایان روز جمعه 16 آذرارتش سوریه در تلاش برای محاصره تروریستها در شمال استان حمص است و در مقابل معارضین مسلح برای ورود به شهر حمص تلاش میکنند.
درگیری با قسد در شرق استان حلب
آخرین جبهه درگیری فعال در سوریه، جبهه شرق استان حلب است که یک طرف آن شبهنظامیان کرد «قسد» و در طرف دیگر آن جیش الوطنی در اتاق عملیات «فجر الحریة» حضور دارند. در مورد این جبهه عملیاتی در گزارش روز گذشته نوشته بودیم: «بالاخره اختلاف میان دو اتاق عملیات «ردع العدوان» و «فجر الحریه» مرتفع شد و فرماندهان جیش الوطنی، بخش اصلی نیروهای خود را برای نبرد علیه قسد به «دیر حافر» اعزام کردهاند تا در آن محور علیه شبهنظامیان کرد بجنگند. میتوان پیشبینی کرد در روزهای آینده، اخبار بیشتری از این محور منتشر شود.»در این محور، بامداد روز جمعه 16 آذر نیروهای قسد موضع خود را در شهر «دیرحافر» تثبیت کردند؛ اما نیروهای جیش الوطنی ظهر همان روز در این محور طی یک ضدحمله سنگین موفق شدند روستای «البابیری» و مرکز تصفیهخانه آب «البایبیری» را تصرف و جاده میان «الخفسة تا دیرحافر» را قطع کنند تا با پیشروی به سمت جنوب، بتوانند دیرحافر را محاصره و بار دیگر تصرف کنند. در مقابل، قسد نیز برای باز کردن این جاده و محاصره البابیری تلاش خواهد کرد. در نتیجه این جبهه نیز در روزهای آینده فعال خواهد بود.
نقشه میدانی رود فرات و دریاچه الاسدنیروهای جیش الوطنی موفق شدند روستای «البابیری» را تصرف کنند. در مقابل قسد موقعیت خود را در شهر «دیرحافر» تثبیت کرد.در تحول دیگری، اتاق عملیات «فجر الحریة» با صدور بیانیهای از آغاز عملیات گسترده علیه قسد در شرق استان حلب خبر داد. این بیانیه میتواند مقدمهای باشد تا بعد از درگیری با قسد بر سر «دیرحافر»، جیش الوطنی رسما عملیات تصرف «منبج» را کلید بزند. این رخداد (حمله به سمت منبج) از منظر تحولات ژئوپلتیک کلان سوریه دارای اهمیت به سزایی است که در صورت آغاز آن عملیات، شرح میگردد.
بیانیه اتاق عملیات «فجر الحریة» در مورد حمله به مواضع قسد در شرق استان حلبدر پایان این گزارش، نقشه توزیع میدانی مناطق تحت سیطره هر یک از گروهها - در پایان روز جمعه 16 آذر – را مشاهده میکنید.
نقشه میدانی وضعیت کلی مناطق تحت سیطره هر یک از گروهها در پایان روز جمعه 16 آذرالبته این نقشه در شمال استان حمص باید کمی اصلاح شود. در جنوب استان حماه و شمال استان حمص، ارتش سوریه تلاش کرد از شمال شهر «الرستن» تروریستها را محاصره کند که در گزارش مربوط به آن جبهه (بند «حرکت به سمت حمص») جزئیات آن همراه با نقشه تشریح شده است. با دنبال کردن صفحه فارس پلاس، از بهروزترین تحلیلها در حوزه سیاست داخلی و خارجی باخبر شوید. #تحولات_سوریه#تحریر_الشام#سوریه#تروریست#الجولانی#معارضه#ارتش_سوریه#حماه#حلب#قسد#آمریکا#دیرالزور#فرات#ترکیه#جنوب#شورش
19:03 - 17 آذر 1403
0 بازدید
1 پاسخ