آداب و رسوم مردمان خراسان جنوبي در ماه محرم
خبرگزاري فارس: محرم ماه حريم ايمان و حصار قرآن فرا رسيد و مردم بيرجند در سوگ آزادگان جهان حضرت اباعبدالله‌الحسين (ع) سياهپوش و غرق در عزا و ماتم شدند.
به گزارش خبرگزاري فارس از بيرجند، مردم بيرجند با نصب پرچم‌هاي سياه و علم‌هاي ويژه عزاداري در مساجد، حسينيه‌ها، تكايا و سردر ادارات دولتي و محلهاي كسب و كار، تشكيل دسته‌هاي عزاداري و برگزاري آيين‌هاي سوگواري در حسينيه‌ها و مساجد به عزاداري مي‌پردازند.
به همين مناسبت در دهه نخست محرم مراسم سخنراني پيرامون فلسفه قيام عاشورا در اغلب مساجد و حسينيه‌هاي شهرها و روستاهاي استان برگزار مي‌شود.
در شهرستان بيرجند دسته‌هاي عزاداري سنتي از روز هفتم محرم با اجتماع در مساجد، حسينيه‌ها و تكايا و عبور از خيابان‌هاي شهر در ساعات شب و عصر اقدام به برگزاري مراسم سينه‌زني، زنجيرزني و عزاداري كرده و مرثيه‌خوان‌ها و مداحان اهل بيت نيز در شرح وقايع عاشورا و مناقب امام حسين و يارانش مداحي مي‌كنند.
عطري كه از حوالي پرچم وزيده است ما را به سمت مجلس آقا كشيده است
از صحن هر حسينيه تا صحن كربلا صد كوچه باز كنيد محرم رسيده است
سينه‌زني، زنجيرزني، روضه‌خواني، علم‌بندان، علم‌گرادني، نخل‌بندان، نخل‌گرداني، مشعل‌گرداني، شبيه‌گرداني و تعزيه‌خواني از شيوه‌هاي عزاداري ماه محرم در بيرجند و ديگر شهرستان‌هاي خراسان جنوبي است.
عزاداري در بيرجند اغلب در قالب دسته‌ها و هيئت‌هاي سينه‌زني و زنجيرزني برگزار و مابقي مراسم هنوز در برخي روستاهاي بيرجند برگزار مي‌شود.
* علم‌بندان يكي از روش‌هاي خاص هيئت‌هاي عزاداري مردم بيرجند
از جمله اين مراسم علم‌بندان است كه با روش خاصي در يكي از هيئت‌هاي عزاداري بيرجند برگزار مي‌شود.
با انجام اين مراسم كه در اويل ماه محرم با حضور سادات و هيئت‌هاي عزاداري برگزار مي‌شود مردم آمادگي خود را براي شركت در عزاداري ماه محرم اعلام مي‌كنند.
برپايي علم همچنين به ياد علمدار دشت كربلا حضرت ابوالفضل العباس (ع) انجام مي‌شود كه مراسم علم‌گرداني نيز در روستاها معمولاً در نيمه دوم دهه نخست محرم انجام مي‌شود.
در اين مراسم علم‌ها را به در خانه برده و براي صاحبخانه فاتحه مي‌خوانند و او نيز به علم‌گردان‌ها گندم و پول و خوار و بار مي‌دهد.
علم‌گردان‌ها با خواندن اشعاري در كوچه و بازار، عزاداري امام شهيد را به مردم اعلام مي‌كنند و از نزديك شدن روز تاسوعا و عاشورا خبر مي‌دهند.
حضور مردم مشتاق در اين مراسم و اداي نذورات آنان بيانگر عشق و ارادت خالصانه آنان به حضرت اباعبدالله الحسين (ع) و ياران با وفايش است.
* مشعل‌گرداني در برخي روستاها همچنان ادامه دارد
مراسم مشعل‌گرداني در روستاي خور و بركوه و سنگ‌زني در روستاي درخش بيرجند نيز برگزار مي‌شود كه مشعل‌هاي اين روستاها در حسينيه روستا در داخل زمين نصب شده و شب نهم محرم آن را روشن مي‌كنند و اطراف آن سينه مي‌زنند.
در سال‌هاي گذشته مشعل‌هاي بسيار در منطقه خوسف بيرجند وجود داشت كه آن را شب‌هاي نهم محرم در كوچه مي‌گرداندند و نذري جمع مي‌كردند.
مراسم سنگ‌زني روستاي درخش نيز از شب پنجم محرم همراه با هيئت‌هاي عزاداري با آهنگ نوحه، سينه‌زني و يا زنجيرزني برگزار مي‌شود.
* تعزيه‌خواني از ديگر مراسم عزاداري است
تعزيه‌خواني از ديگر مراسم عزاداري است كه در روستاهاي بيرجند و در چند سال اخير در بيرجند در قالب سوگواره تعزيه برگزار مي‌شود.
انواع تعزيه در ماه محرم در روستاهاي بيرجند برگزار مي‌شود كه در روستاي خنگ صحراي كربلا در روز عاشورا و تعزيه حضرت ابولفضل در روز تاسوعا انجام مي‌شود.
در روستاي مهمويي نيز تعزيه‌هاي حر، حضرت امام حسين (ع)، حضرت علي‌اكبر (ع)، حضرت ابوالفضل (ع) و وفات پيامبر رايج است.
در روستاي درخش و آسيابان در روز هفتم محرم تعزيه‌خواني مسلم‌بن‌عقيل، در روز هشتم تعزيه علي‌اكبر (ع)، روز نهم تعزيه حضرت ابوالفضل (ع) و در روز دهم تعزيه صحراي كربلا برگزار مي‌شود.
* هفت‌منبر از ديگر مراسم‌هاي ماه محرم در بيرجند است
در اين مراسم زنان با روشن كردن هفت شمع در هفت‌منبر مسجد و حسينيه در آن شركت مي‌كنند.
مراسم خاصي با نام شمع‌گرداني نيز روز تاسوعا در برخي روستاهاي بيرجند از جمله بهدان برگزار مي‌شود. مراسم خيرات سيدالشهدا توسط مسلمانان اهل سنت خراسان جنوبي در روز عاشورا از ديگر مراسمي است كه طي آن مردم مناطق سني‌نشين با پختن غلور و آش نذري با عنوان خيرات سيدالشهدا به اطعام مردم مي‌پردازند.
برگزاري مراسم شبيه‌گرداني، تعزيه‌خواني، آتش زدن نمادين خيمه‌ها، راه‌اندازي كاروان‌هاي سبزپوش و سرخ‌پوش از جمله مراسم تعزيه شهادت سالار شهيدان در روز عاشورا است. دسته‌هاي عزاداري در روز عاشورا در بيرجند در محلي موسوم به قتلگاه به گرد هم مي‌آيند و به نوحه‌خواني و سينه‌زني مي‌پردازند كه اين عزاداري با فرا رسيدن ظهر عاشورا و آتش زدن خيمه‌ها به عنوان نمادي از خيمه‌هاي فرزندان امام حسين (ع) به اوج خود مي‌رسد.
*مراسم بيل‌زني در بخش خوسف بيرجند
برگزاري مراسم بيل‌زني در بخش خوسف بيرجند نيز به عنوان تبرك كردن بيل‌ها و دفع آفات از مزارع و محصولات كشاورزي و نمادي از دفن اجساد شهداي كربلا و مراسم نخل‌گرداني به عنوان نمادي از گرداندن گهواره طفل شيرخوار حضرت امام حسين(ع) از ديگر موارد ديدني در عزاداري مردم اين بخش از بيرجند در روز عاشورا است.
علاوه بر اين آيين‌ها اطعام دسته‌هاي عزاداري و پرداخت نذورات از مراسمي است كه از اول محرم تا روزهاي بعد از عاشورا به طور چشمگيري در بيرجند مشاهده مي‌شود. اطعام و اداي نذورات در روزهاي آخر دهه نخست محرم به ويژه در روز نهم و دهم از جمله جلوه‌هاي بارز عزاداري مردم بيرجند است به گونه‌اي كه كمتر محلهاي است كه در اين روز سفره امام حسين (ع) در آن پهن نباشد.
بسياري از شهروندان از سفره حضرت امام حسين (ع) نه براي رفع گرسنگي بلكه به قصد تبرك طعام مي‌گيرند و آن را به عنوان قربت به كودكان خود نيز مي‌دهند.
عزاداران حسيني در بيرجند همچنين در نخستين شب شهادت حضرت امام حسين (ع) با روشن كردن شمع در مساجد، مراسم شام غريبان را برگزار مي‌كنند. هيئت‌هاي عزادار در اين مراسم به نشانه جستجوي اطفال آواره و گمشده سالار شهيدان با عبور از كوچه‌ها و ريختن خاك بر سر و روي خود، گويي به دنبال گمشده‌اي مي‌چرخند.
مداحان اهل بيت(ع) نيز در اين شب با يادآوري مصايب بازماندگان واقعه كربلا و توصيف رنج و آوارگي فرزندان امام حسين (ع) ياد و خاطره اسيران روز عاشورا و اطفال حضرت اباعبدالله حسين(ع) را زنده مي‌كنند.
بيرجندي‌هاي ساكن ساير مناطق نيز سعي مي‌كنند تا در دهه نخست محرم و يا دست كم در روزهاي پاياني اين دهه خود را به شهر و روستاي محل تولد خود رسانده و همراه با ساير خويشاوندان در مراسم عزاداري سالار شهيدان شركت كنند.
اغلب مردم اين ديار براي استفاده بهتر معنوي از اين ماه با اهل خانواده تا پاسي از شب در مجالس عزاداري شركت دارند.
انتهاي پيام/ل10/ب
00:29 - 16 آذر 1389
0 بازدید
1 پاسخ