آداب و رسوم مردم اردستان به عنوان ميراث معنوي به ثبت ميرسد
خبرگزاري فارس: براي شناسايي آداب و رسوم و گويش اردستان مردمنگاري اين شهرستان در قالب يك پروژه انجام شده و به عنوان ميراث معنوي اين شهرستان به ثبت ميرسد.
به گزارش خبرگزاري فارس از اردستان، اين شهرستان از غرب با شهرستانهايي مانند كاشان و آران و بيدگل، از شرق با شهرستان نايين از جنوب با شهرستان اصفهان و از شمال با استان سمنان همجوار است.
آب و هواي اين شهرستان گرم و خشك و حدود دو سوم از مساحت آن را دشت كوير پوشانده است. به دليل وجود كوههاي مركزي ايران روستاهاي جنوبي و جنوب شرقي اين شهرستان داراي آب و هواي مناسب مناطق كوهستاني است كه سبب ايجاد طبيعتي چهار فصل در اين منطقه شده است.
اين شهرستان داراي دو بخش مركزي و زواره و سه نقطه شهري به نامهاي اردستان، زواره و مهاباد است. جاده ترانزيت تهران، بندرعباس و راهآهن جنوبي كشور از داخل اين شهرستان عبور ميكند كه موجب رونق بخش مركزي و بخش زواره شده است.
وجود قنوات كهن و منحصر به فرد در سطح شهرها و آباديهاي اين شهرستان گواه قدمت بيش 2 هزار ساله اين منطقه تاريخي است آثار تاريخي بيشمار و جاذبههاي گردشگري و طبيعي روستاهاي خوش آب و هوا و گرمسير، شكارگاههاي مختلف و صنايع دير پاي اين منطقه حاكي از مردمي فرهيخته و با فرهنگي غني از ديرباز تا عصر حاضر بوده است.
رئيس اداره ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري شهرستان اردستان با اشاره به اينكه جاذبههاي شهرستان ادستان در دو بخش جاذبههاي طبيعي و تاريخي است، افزود: جاذبههاي تاريخي اين شهرستان شامل بناها و محوطههاي تاريخي است.
محمدرضا صدوق جاذبههاي طبيعي اردستان را شامل مناطق كويري و كوهستاني اعلام كرد.
وي تعداد آثار تاريخي شناسايي شده در شهرستان اردستان را 3 هزار و 800 اثر تاريخي اعلام كرد و افزود: 62 اثر تاريخي شهرستان ثبت ملي شده است.
رئيس اداره ميراث فرهنگي اردستان با بيان اينكه در حال حاضر 15 اثر براي ثبت ملي پيشنهاد شده است، گفت: 14 اثر هم تعيين حريم آن در دست اجراست.
صدوقي از ايجاد يك مركز ستاد و سه پايگاه ستاد نوروزي شامل پايگاه مسجد جامع اردستان و زواره و پايگاه قنات دو طبقه در ايام نوروز خبر داد و تصريح كرد:10 هزار سيدي و بروشور براي توزيع تهيه و همچنين يك عدد كيوسك اطلاع رساني تهيه شده و سه بازارچه و نمايشگاه فروشگاه صنايع دستي در سطح شهرستان به كمك CNGهاي ميراث فرهنگي در نظر گرفته شده است و همچنين تور شترسواري در برنامه داريم.
وي افزود: همچنين يك باب خانه در بخش زواره به عنوان مكان اقامتي موقت در نظر گرفته شده است.
رئيس اداره ميراث فرهنگي اردستان به وجود روستاهاي تاريخي در اين شهرستان اشاره كرد و گفت: روستاهاي سرهنگ آباد، شهراب، موغار و نيسيان از روستاهاي داراي آثار تاريخي هستند كه روستاي نيسيان به عنوان روستاي هدف گردشگري شناخته شده است.
وي تعداد محوطههاي باستاني شهرستان را 72 محوطه باستاني اعلام كرد و بيان داشت: براي شناسايي آداب و رسوم و گويش اردستان پروژه مردم نگاري شهرستان اردستان را در قالب يك پروژه انجام داده و در ضمن به عنوان ميراث معنوي شهرستان به ثبت ميرسد.
آداب و رسوم اردستان در گذشت زمان از تصرف مصون مانده است.
از قديم در اردستان آداب و رسوم و عقايدي وجود داشته كه به سبب موقعيت جغرافيايي اردستان كه در مركز ايران قرار گرفته از تصرفات تاريخي مصون مانده و مردم تا حد زيادي مراسم و آداب سنن باستاني خود را حفظ كردهاند، اردستانيها مردماني بردبار، كم بضاعت، زحمتكش، مهماننواز، سنتگرا و پايبند به اصول اخلاقياند. گرچه درآمدشان متناسب به نيازهاي زندگي شان نيست، اما بسيار قانع هستند. اردستانيها از قديم تاكنون معروف هستند كه همه به اتكا شخص خود روي پا ايستاده جز اعتماد به نفس به هيچ شخص و دستهاي متكي نيستند و مردم آنجا از يد يمين و عرق جبين نان ميخورند.
مردم اردستان از محاكمه ولو به نفع آنها تمام شود فراري هستند از پرداخت ماليات و عوارض دولتي شانه خالي نميكنند و نفع شخصي را به هر چيز ترجيح ميدهند از شگفتيهاي مردم آن ديار را عادت چنان است كه شغال را از ماكولات به رسم باج چيزي ميدهند اگر ندهند باغات و بوستانها آنجا را نقصان تمام ميرساند و چون چيزي از ماكولات مانند جگر و غيره بدهند باغات از اذيت مصون و محروس ميماند.
* زبان مردم اردستان
مردم اردستان عمدتا از نژاد اصيل ايراني آريايي نژاد هستند و دليل آن، زباني است كه چند هزار سال پيش تاكنون بر جاي مانده، اين زبان منشعب از فرس قديم پارسي است و زبان اوستايي است كه لغات و اصطلاحات خارجي كمتر در آن نفوذ كرده است. ساكنان اردستان در گويش محلي خود از آن با عنوانهاي ارسون، اردستون، ارسون، اسوم و اسون ياد ميكنند.
* ضربالمثلها
در اردستان پارهاي از اصطلاحات و امثال عاميانه وجود دارد كه مردم در محاورات به آنها استناد ميكنند و برخي را به گويش محلي هم تكرار ميكنند كه نمونههايي از آن به شرح زير است:
آب از آب افتاد (پس از آشوب دوباره آرامش برقرار شد)، آبخوش از گلويش پايين نرود (سخت گرفتار رنج و زحمت است)، از دماغ فيل افتاده (بسيار متكبر و مغرور است)، اجاق كور (كسي كه فرزند ندارد)، الم شنگه راه انداخت (آشوب به پا كرد)، تير به تاريكي انداخت (يك دستي زدن)، شلم شوروا (درهم برهم) و ...
* باورها و اعتقادات ديني
در ميان مردم منطقه باورهايي رواج داشته كه برگرفته از اموات روزمره زندگي بوده و بعضي از سالخوردگان و افراد چنان بدانها اعتقاد دارند كه هنوز هم دست برداشتن از آنها برايشان دشوار است، اما با اين وجود به مرور زمان در حال از بين رفتن و فراموش شدن هستند، نمونههايي از اين اعتقادات در ذيل آمده است:
اگر كف دست راست كسي به خارش بيفتد نشانه پول رسيدن يا رزق و روزي رسيدن است و اگر كف دست چپ به خارش بيفتد نشانه جنگ و ستيز است. اگر لنگه كفش كسي روي لنگه ديگر سوار شود صاحب كفش به مسافرت خواهد رفت. اگر مهماني زياد ماند نمك در كفش او ميريزند زود ميرود. اگر آينه خانهاي بشكند بايد منتظر واقعهاي ناخوشايند باشند. اگر كسي به گربه يا سگ آب بپاشد روي دستش زگيل در ميآيد. اگر جغدي بر بالاي خانهاي نشست و صدا كرد ساكنان آن خانه پراكنده ميشوند.
*آثار تاريخي
مسجد جامع اردستان
اين بنا چهار دوره تاريخي شامل ساسانيان، آل بويه، سلجوقي و صفويه را گذرانده و در سال 553 هجري قمري به فرمان ابوطاهر حسين بن غالي بن احمد و به دست استاد محمد اصفهاني بنا شده است. نخستين مسجد دو طبقه در تاريخ اسلام و دومين مسجد چهار ايواني در عصر سلجوقي است از بناهاي بكر و دست نخورده آن روزگاران است كه سازههاي آن از آجر و گچ، خشت و چوب بوده است، برخلاف ديگر مساجد جامع داخل بافتهاي پيچيده و مسكوني است، اين بنا در كمربندي از باغهاي سبز انار قرار دارد.
اين مجموعه شامل مسجد آب انبار كاروانسرا، بازارچه، ميدان (حسينيه)، حمام و مدرسه علوم ديني است كه مجموعهاي بسيار زيبا از معماري ايراني ايجاد كرده است.
اين بنا در سال 1310 خورشيدي در فهرست آثار ملي ايران به شماره 96 به ثبت رسيده و از آن سال تاكنون زير پژوهش نظارت مرمت و معرفي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري قرار دارد.
*مقبره امير اويس يا سنگ سفيد
رئيس ميراث فرهنگي اردستان گفت: مقبره امير اويس از سرداران عصر شاه اسماعيل صفوي است كه در سال 920 (ه .ق) كشته شده و در اين محل سنگ مزار آن شامل سنگ قبر عمودي و افقي كه در نوع خود بينظير و منحصر به فرد است.
*مسجد امام حسن مجتبي (ع)
اين اثر تاريخي در كنار بازار قديمي اردستان قرار گرفته، ساخت آن مربوط به سال 547 (ه .ق) است كه از آن بيش از منارهاي و قسمتي از مناره باقي نمانده، اما همان قسمت باقيمانده حاكي از اوج عظمت و شكوه اين بنا بوده است.
*مسجد خسرو
مسجد خسرو، مسجدي سه طبقه مربوط به سال 1135 (ه . ق) است. اين مسجد شامل مجموعهاي از آب انبار شبستان مهتابي و زيبايي است كه از بناهاي عصر صفوي و زيباي اردستان است.
*خانه صدر (نقاشي)
اين خانه از خانههاي حوضخانهاي مربوط به عصر فتحعلي شاه قاجار است، داراي گچبري، نقاشي، آيينهكاري و تزئينات منحصر به فرد است.
*مسجد دربند
خرابهاي آتشكدهاي به اين نام در كنار راه قديمي اردستان به زواره ساخته شده است اين بنا دو طبقه شامل گنبد خانه و شبستان است. سال ساخت آن دقيقا مشخص نيست، اما شواهد حاكي از بافت بسيار قديمي و كهن است.
*مسجد ملا يعقوب
از مساجد عصر قاجار و داراي سه بخش تابستاني، شبستان و مهتابي و از مساجد زيبا است.
*اردستان شهر دارالعرفان
در شهر اردستان بسياري از مقابر امامزادگان و عرفاي نامي مانند امامزادگان اسماعيل، موسي، قاسم، محسن، ابراهيم و عرفايي مانند پير مرتضي، پير جمالي، پير سليمان، پير صابر، پيرعلي، پير محمود، پير اسحاق و ... است و به دليل عرفاي بزرگي در عصر ايلخاني و تيموري در اين شهر، شهر لقب دارالعرفان به خود گرفته است.
وجود قنوات زيبا فضاي اين نقطه از شهر را از بافتهاي مسكوني بيشتر نمايان كرده است و در دل كوير مركزي ايران با يك باغ شهر روبهرو هستيم، محلات تاريخي كه حدود هفت محله است در داخل باغها و زمينهاي كشاورزي جاي گرفته است.
در توابع شهرستان اردستان روستاها و شهرهاي ديگري قرار دارد كه در دل هر يك مسجدي آب انباري كاروانسرايي امامزادهاي كاخي و ... به چشم ميخورد هريك از اينها نشاندهنده فرهنگ كهن و تاريخ با عزمت مردم اين ديار است.
* خانه ارباب حسين مهابادي
اين خانه از آثار دوران قاجار در دو طبقه و از نوع يزدي سازي است.
*مقبره پير اويس مهابادي
در اين مقبره پير اويس و پير بر حق از عرفاي دوران ايلخاني و تيموري مدفون كه هر روزه مورد زيارت عاشقان و علاقمندان قرار ميگيرد.
*كاخ چهلستون (در روستاي سرهنگآباد)
در قسمت شرقي شهرستان در دهستان سفلي روستاي خوش آب و هوايي است به نام سرهنگآباد. در اين روستا كاخي است زيبا تركييبي از كاخ چهلستون اصفهان و باغ عفيفآباد فارس كه توسط سهام السلطنه عرب عامري در سال 1299(ه.ق) ساخته شده است اين كاخ شامل مجموعه كوشك، آسياب، حمام، قراول خانه، اسطبل، برج ديدهباني و يخچال منظريه است. اين مجموعه براي پذيرايي از شاهزادگان قاجار در دوران ناصرالدين شاه ساخته شده است.
*امامزاده سيد كمال الدين حسين در روستاي شهراب
اين امامزاده واجب التعظيم در سال 1299 ه.ق ساخته شده و داخل گنبد آن گچبريها، نقاشيها، آيينهكاريها و نقاشي پشت شيشه منحصر به فردي وجود دارد. اين نقاشيها تركيبي از نقاشي ملي و فرنگي است.
*خانه شهيد مدرس در سرابه كچو
شهيد مدرس در روستاي سرابه در 10 كيلومتري جنوب شرقي اردستان در خانهاي مذهبي متولد شده و مولد اين بزرگوار در خانهاي در روستايي محقر در سرابه كچوي اردستان است. اين بنا در سال 1365 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده و موجب افتخار مردم اين شهرستان است.
از ديگر بناهاي شاخص اين شهرستان ميتوان به كاروانسراهاي ظفرقند، بغم، مهاباد و موغار، خانههاي روستايي، حمام چاه ريسه، كاخ اميرآباد، يخچال چرمهين، برج محمدآباد، آبشار آب دام دام و كارخانه سنگ تراشي لاسيب اشاره كرد.
*مسجد جامع زواره
اين مسجد از مساجد دوران سلجوقي كه براي نخستين بار در تاريخ اسلام به صورت چهار ايواني بنا شده و در معماري مساجد اسلامي نخستين مسجد ايراني است. سال پايان ساخت اين بنا به سال 551 هجري قمري است.
*مسجد پامنار يا بنكويه
در شهر زواره منارهاي به ارتفاع 22 كيلومتر با كتيبهاي به خط كوفي است، متن خط حاكي از ساخت مناره در سال 461 هجري قمري است. اين مناره دومين مناره كتيبهدار كشور است.
از ديگر بناها و مكانهاي تاريخي شهر زواره ميتوان به حسينيه بزرگ و كوچك زواره، مجموعه بازار، مجموعه مقبره ميربهاالدين حيدر، حصار و يخچال زواره، خانه هشت بهشت، آب انبار باغبازان، آب انبار پامنار و برج كبوتر خانه اشاره كرد.
گزارش از حميدرضا عباسپور خبرنگار فارس در اردستان
انتهاي پيام/صا20
12:23 - 6 مارس 2010
21 بازدید
1 پاسخ