تشتت مرجعیت سیاسی اردوگاه اصلاح طلبان
مهمترین اختلاف در رأس مدیریت این اردوگاه کلید خورده است، آنجا که مراکز مختلف ادعای اداره و مرجعیت این اردوگاه را دارند و نسبت بین این مجموعه ها همچنان بدون تعریف باقی مانده است.
اردوگاه سیاسی اصلاح طلبان و اعتدالیون که به ظاهر در ماه عسل بسر می‌برند، آنچنان که از دور نمایان است یکپارچه و یکدست نیست. با توجه به نزدیک شدن به انتخابات مجلس دهم واگرایی‌ها جان گرفته و اختلافات سر بر آورده است. هرچند تلاش می‌شود تا از ظهور و بروز عینی این اختلافات جلوگیری شود و اجازه سوء استفاده به رقیب داده نشود، اما حقیقت آن است که واگرایی و انشعاب آن روی سکه همگرای و ائتلاف است که گریزی از آن در عرصه سیاسی نخواهد بود.
مهمترین اختلاف در راس مدیریت این اردوگاه کلید خورده است، آنجا که مراکز مختلف ادعای اداره و مرجعیت این اردوگاه را دارند و نسبت بین این مجموعه ها همچنان بدون تعریف باقی مانده است. و گاه موضع‌گیری‌ها علیه یکدیگر رسانهای شده و اذهان فعالین سیاسی را مشغول می‌کند و حکایت از آن دارد که اختلافات ریشه‌ای تر از آن است که با اظهاراتی شعارگونه لاپوشانی شود.
1- شورای مشورتی رئیس دولت اصلاحات
شورای مشورتی اصلاحات از ابتدای تاسیس خود توسط سیدمحمدخاتمی در مقطع انتخابات ریاست جمهوری سال 92 که تصمیم به کناره‌گیری محمدرضا عارف از رقابت های انتخاباتی به نفع حسن روحانی گرفت، قصد داشت پس از انتخابات موجودیت خود را تمام کند، زیرا عمده اعضای آن، کارویژه و ماموریت این شورا را صرفا تصمیم‌گیری برای انتخابات 92 اعلام کرده بودند. اما پس از روی کار آمدن دولت روحانی و خلق شرایطی مناسب برای احزاب اصلاح‌طلب این شورا مصمم شد برای فتح اکثریت کرسی‌های مجلس به کار خود ادامه دهد و جلسات خود را برگزار کند.
2- شورای هماهنگی جبهه اصلاحات
از سوی دیگر شورای هماهنگی جبهه اصلاحات که سابقه تشکیل آن به سال 76 باز می‌گردد و در همان سال‌ها به «گروه 2خردادی‌ها» معروف بود و امروز نزدیک به 20 تشکل اصلاح‌طلب عضو آن هستند نیز داعیه هدایت و راهبری اصلاحات را دارد و شورای مشورتی را شورایی مرجع و تصمیم‌گیر برای کل جریان اصلاحات نمی‌داند. برخی اعضای این شورا معتقدند تنها مرجع امور اجرایی جریان اصلاحات شورای هماهنگی است و شورای مشورتی هم جمعی از افراد حقیقی هستند که صرفا نظرات خود را بیان می‌کنند.
3- شورای مشورتی عارف
از سوی دیگر محمدرضا عارف رئیس بنیاد امید ایرانیان نیز که هنوز از سران اصلاح طلب بابت حوادث انتخابات ریاست جمهوری سال 92 گلایه مند است، در پاسخ به سؤالی مبنی بر "آیا در شورای مشورتی اصلاح‌طلبان با محوریت آقای خاتمی شرکت می‌کنید؟" گفت: خیر، من شرکت نمی‌کنم، ما خودمان شورای مشورتی داریم.» این مجموعه البته تا کنون ظهور و بروز عینی نداشته است و اخباری از فعالیت‌ای آن منتظر نشده است، اما نشان از آن دارد که تصمیمات سیاسی مجموعه ای که با محوریت آقای عارف فعالیت دارند، در کمیته مستقلی اتخاذ می‌شود.
4- شورای راهبردی
اختلافات ایجاد شده بین شورای مشورتی و شورای هماهنگی باعث شد تا ایده راه‌اندازی مجموعه‌ای با عنوان "شورای راهبردی" شکل بگیرد که اخبار آن از فروردین ماه سال جاری انتشار یافته است. یکی از روزنامه‌های اصلاح‌طلب در این باره چنین می‌نویسد: «برخی مخالفان اصلاحات به سمت و سوی القای اختلاف میان شورای هماهنگی و شورای مشورتی رفت. برای جلوگیری از پیروزی این استراتژی رقیب در آستانه سال جدید پیشنهاد تشکیل شورایی مرکب از اعضای هر دو شورای هماهنگی و مشورتی مطرح و مورد قبول رهبران اصلاحات و اعضای دو شورا قرار گرفت.»
اعضای شورای راهبردی انتخابات اصلاح‌طلبان از حسین مرعشی، مرتضی حاجی، آذر منصوری، علی صوفی، عبدالله ناصری و یک عضو نزدیک به اعتمادملی از شورای مشورتی و محسن رهامی، احمد حکیمی پور و حسین کمالی نیز از شورای هماهنگی جبهه اصلاحات تشکیل شده است و گفته می‌شود این شورا متشکل از پنج کمیته است. ریاست آن نیز به سید عبدالواحد موسوی لاری، وزیر کشور دولت اصلاحات واگذار شده است.
شورای راهبردی انتخابات اصلاح طلبان در نخستین گام اجرایی به تعیین «رابطین ملی» برای هر استان می‌پردازد. این رابطین ملی که به تناسب وسعت و جمعیت هر استان تعدادشان تعیین می‌شود به شناسایی فعالان حزبی، مدیران اجرایی سابق اصلاح‌طلب و چهره‌های موجه غیرحزبی می‌پردازند که ظاهرا تاکنون برای ١٢ استان رابطین ملی تعیین شده و مشغول انجام فعالیت هستند.
همچنین شورای راهبردی انتخابات اصلاح‌طلبان متشکل از پنج کمیته خواهد بود که عبارتند از: دبیرخانه، کمیته‌های اقشار و اصناف، احزاب، استان ها، نخبگان.
اما تشکیل شورای راهبردی نه تنها از اختلافات نکاسته است، بلکه خود به عاملی برای اختلاف بدل گردیده است. در این راستا اظهار نظرات تندی از سوی بخشی از اصلاح طلبان شنیده می‌شود که از وجود اختلافات عمیق در این اردوگاه حکایت دارد.
رسول منتجب نیا قائم مقام حزب اعتماد ملی این شورا را انحرافی دانسته و گفته است: «اکثر اعضای شورای هماهنگی جبهه اصلاحات به شورای راهبردی اعتراض دارند چراکه شورای راهبردی در حال ایجاد اختلال در کار شورای هماهنگی جبهه اصلاحات است». وی تاکید کرد: «احزاب باید خود را با ما هماهنگ کنند و شورای هماهنگی در مرکز و استان‌ها باید با ما هماهنگ باشند. تشکیل این شورا به‌معنای نادیده گرفتن احزاب است، یعنی باید یک تشکیلات غیرقانونی و موقت را با احزاب جایگزین کنیم.»
البته فرج کمیجانی رئیس دوره‌ای شورای هماهنگی جبهه اصلاحات رئیس دوره‌ای شورای هماهنگی جبهه اصلاحات تلاش کرد تا اظهارات آقای منتجب‌نیا را لاپوشانی کند و ادعا کرد که: «این نگاه درون تشکیلاتی خود حزب اعتماد ملی است بنابراین هیچ اختلافی بین شورای راهبردی، مشورتی و هماهنگی اصلاح‌طلبان وجود ندارد.»
خبر دیگر اظهارات "احمد شریف" سخنگوی جبهه اصلاح‌طلبان بود که وی با انتقاد از شورای راهبردی اصلاح‌طلبان برای انتخابات مجلس شورای اسلامی، اظهار داشته بود: «ما منتقد شورای راهبردی آقای موسوی‌لاری هستیم، چرا که در شورای راهبردی، محور در استان‌ها افرادی هستند که سوابق اجرایی و سبقه اصلاح‌طلبی دارند و این هم ضربه می‌زند، یعنی اگر این را به کل کشور تعمیم دهیم که افرادی شاخص در شورایی قرار گیرند و به خرد جمعی ارزش قائل نشوند و تصمیم‌گیرنده باشند، به ما ضربه خواهد زد.»
وی ادامه داد: در استان‌هایی که احزاب اصلاح‌طلب فعالیت ندارند طبعاً این شورا جواب خواهد داد، اما در استان‌هایی که تشکل و احزاب اصلاح‌طلب حضور دارند باید اولویت به این احزاب داده شود.
شریف تأکید کرد: خرد جمعی باید تصمیم‌گیر باشد و وقتی پشتوانه خرد جمعی احزاب باشد، نتیجه بهتری خواهد داشت.
وی با تأکید بر اینکه ما به شورای راهبردی موسوی لاری اعتراض داریم، گفت: مبنای کار ما اولویت قائل شدن به احزاب و تشکل‌هاست.
مصطفی کواکبیان دبیرکل حزب مردم‌سالاری و رئیس موقت خانه احزاب ایران نیز در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه احزاب خبرگزاری تسنیم، درباره تشکیل شورای راهبردی اصلاح طلبان برای انتخابات مجلس شورای اسلامی اظهار داشت: ما معتقد هستیم که شورای هماهنگی جبهه اصلاحات باید منشأ تصمیم گیری باشد ولی احترام شورای مشورتی را هم باید نگه داریم.
وی در پاسخ به این پرسش که شما که عضو شورای مشورتی رئیس دولت اصلاحات نیستید، گفت: خوب باشد؛ ولی باید هماهنگی وجود داشته باشد؛ من می گویم که مرجعیت با شورای هماهنگی جبهه اصلات است ولی آنها هم باید هماهنگی داشته باشند.
مصطفی کواکبیان در گذشته در مصاحبه ای اعلام کرده بود که شورای مشورتی نباید برای اصلاح‌طلبان تصمیم بگیرد.
محمدجواد حق‌شناس عضو شورای مرکزی حزب اعتماد ملی یکی از دیگر شخصیت‌های اصلاح طلب است که به تشکیل شورای راهبردی اعتراض دارد؛ وی می‌گوید: تا جایی که بنده اطلاع دارم شورای مشورتی، شورای راهبردی را براساس شخصیت‌های حقیقی خود و از منظر خودش انتخاب کرده و نهایتاً از شورای هماهنگی اصلاح طلبان فقط آقای رهامی از موضع مسئول کمیته انتخابات شورای هماهنگی جبهه اصلاحات و عضو این شورا حضور دارد لذا این توازن برقرار نشده است.
وی شورای راهبردی را از مراجع تصمیم‌گیر برای اصلاح‌طلبان نمی‌داند و می‌افزاید: برای انتخابات آینده 4 مرجع تصمیم‌گیر وجود دارد، شورای هماهنگی اصلاح‌طلبان، جبهه اصلاح‌طلبان که ترکیبی از احزاب اصلاح‌طلب جدید است، شورای مشورتی رئیس دولت اصلاحات و شورای مشورتی آقای محمدرضا عارف که این مربع علی‌القاعده در هماهنگی با هم هستند.
حق‌شناس در توصیه‌ای به شورای راهبردی و شورای مشورتی اصلاح‌طلبان نیز می‌گوید: به شورای راهبردی و شورای مشورتی توصیه می‌کنم که برای اینکه جریان اصلاح‌طلب در آینده در این حوزه‌ها دچار مشکل نشوند، بهتر است که به نزاع‌ها، گلایه‌ها و انتقاداتی که صورت می‌گیرد، زودتر اندیشه کنند و گفت‌وگوهای طرفینی می‌تواند مشکلات احتمالی پیش رو را در این مقطع حل کند.
5- نهاد عالی اصلاح‌طلبان
اظهارات انتقادی به شورای راهبردی که در واقع شورایی بود برای ایجاد انسجام میان شورای مشورتی و هماهنگی جبهه اصلاحات و همچنین فعالیت های جداگانه محمدرضا عارف و تاکید وی بر اینکه «ما خودمان شورای مشورتی داریم»، باعث شد تا اخباری مبنی بر شکل‌گیری مجموعه‌ی با عنوان «نهاد عالی اصلاح‌طلبان» انتشار یابد. در این راستا هفته نامه "صدا" که ارگان مطبوعاتی حزب کارگزاران محسوب می‌شود با تیتر «بزرگان اصلاحات پیمان وحدت بستند» به استقبال این مجموعه رفت. این نشریه همچنین با اعلام 5 راهبرد اصلی این نهاد نوشت: «در این جلسه مقرر شد، 1- از دولت خواسته شود از حقوق همه نامزدها دفاع کند، 2- راهبرد اصلاح‌طلبان نیز در انتخابات، حمایت از دولت باشد، 3- تاکید بر اینکه فقط یک لیست در انتخابات منتشر شود و در شهرهایی که تک نامزدی هستند نیز فقط یک نامزد معرفی گردد، 4- به تمام اصلاح‌طلبان ابلاغ و اعلام شود که علیه یکدیگر مصاحبه نکنند و 5- ساز و کار رابطه میان سه شورای مشورتی، شورای هماهنگی و نهاد عالی از سوی همه پذیرفته شود.»
آنچه در مصوبات ادعایی صدا در خصوص این نهاد قابل توجه به نظر می‌آید ابلاغ این مساله به همه اصلاح‌طلبان بود که علیه یکدیگر مصاحبه نکنند. ارزیابی این مصوبات نشان دهنده نگرانی برخی فعالین و رسانه‌های اصلاح‌طلب از عیان شدن اختلافات جریان اصلاحات پس از تجربه مخالفت‌های شدید برخی اصلاح‌طلبان و اظهارات تند آنها علیه شورای راهبردی است.
این نشریه اصلاح طلب در حالی از حضور برخی چهره های شاخص اصلاحات ازجمله سید محمد خاتمی، عبدالله نوری، سید محمد موسوی خوئینی‌ها، محمدعلی نجفی، سید هادی خامنه‌ای، مصطفی معین، محمدرضا عارف، سید حسین مرعشی، محمدرضا خاتمی، محسن امین‌زاده، سید عبدالواحد موسوی لاری و اکبر ترکان در این جلسه نام برد که «حسین مرعشی» از تشکیل چنین نهادی اظهار بی‌اطلاعی کرد و گفت: «جلسه مذکور یک جلسه دوستانه بود که حدود یک ماه پیش برگزار شد و قرار نیست این جلسه به یک نهاد جدید تبدیل شود.» وی افزود: «رئیس دولت اصلاحات بر حسب ضرورت‌هایی، افرادی را برای رایزنی، مشورت و همفکری دعوت می‌کند و این جلسه هم با عنوان بررسی مسائل مهم کشور، بررسی نحوه کمک اصلاح‌طلبان به دولت و مسائل مربوط به مجلس آینده برگزار شد.»
از سوی دیگر حسین کمالی عضو شورای راهبردی اصلاح‌طلبان در گفتگو با خبرنگار مهر از تشکیل چنین نهادی اظهار بی‌اطلاعی کرد و گفت: «من از تشکیل چنین نهادی خبر ندارم. من عضو شورای راهبردی اصلاح‌طلبان هستم ولی فکر نمی‌کنم چنین نهادی در جریان اصلاحات تشکیل شده باشد.»
آذر منصوری عضو دیگر شورای راهبردی اصلاح‌طلبان هم اظهار کرد: «امروز این خبر را در هفته نامه صدا دیدم ولی از تشکیل چنین نهادی خبر ندارم.»
حجت‌الاسلام سید حسین موسوی تبریزی دبیرکل مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم نیز در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس در خصوص تشکیل «نهاد عالی اصلاح طلبان» گفت: «اسم چنین نهادی تا امروز به گوشم نخورده و برای اولین بار است که می‌شنوم.»
همچنین اکبر ترکان که از وی به عنوان عضو این نهاد عالی یاد شده است، در پاسخ به این پرسش که آیا شما در نهاد عالی اصلاح طلبان حضور دارید، خاطرنشان کرد: نمی‌دانم اصلاً نهاد عالی اصلاح طلبان چیست! وی ادامه داد: «این جلسه دوستانه است که در خدمت عزیزان بودم. اینکه این جلسه به نهاد عالی تعبیر می‌شود و این تعبیرها، نمی‌دانم از کجا آمده است. من نه به عنوان نماینده دولت و نه به عنوان نماینده اعتدال و توسعه بوده‌ام.»
6- گروه‌های واگرا
در این بین برخی گروه‌های فعال در ذیل اردوگاه اصلاح طلبی وجود دارد که مرجعیت هیچ یک از مجموعه‌های برشمرده را قبول نداشته و بازی مستقل خود را دنبال می‌کنند. این گروه‌ها که به کنایه توسط افراطیون دوم خردادی به "اصلاح‌طلبان بدلی" شهرت یافته‌اند، دیگر گروه‌های اصلاح‌طلب را به زیاده خواهی متهم می‌کنند.
از جمله این گروه‌ای واگرا می‌توان به گروه تازه تاسیس "ندای ایرانیان" و همچنین "حزب مردمی اصلاحات" اشاره کرد که مرجعیت سیاسی مجموعه‌های برشمرده فوق را قبول نداشته و باز متفاوت و مستقلی را دنبال می‌کنند.
به عنوان نمونه در خبرها آمده بود که حجت‌الاسلام محمد زارع فومنی دبیرکل حزب مردمی اصلاحات در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه احزاب خبرگزاری تسنیم اعلام داشت: «جبهه متحد مستقلین با عضویت 50 حزب از جمع کثیری از اعضا، جمعیت‌ها و تشکل‌های سیاسی اعلان موجودیت کرد.»
فومنی قبل از این در نشست خبری حزبش گفته بود: «فرق حزب مردمی اصلاحات با احزاب دیگر این است که آنها آدم‌های سیاسی را دور خود جمع کردند و فکر می‌کنم با این آدم‌ها می‌توانند کار سیاسی کنند ولی حزب ما نخبه‌های جامعه و اقشار مختلف را جذب کرده است.»
دبیر کل حزب مردمی اصلاحات با اشاره به درخواست عضویت حزب متبوعش به شورای هماهنگی جبهه اصلاحات گفت: »ما نامه‌ای را در زمان ریاست حکیمی پور به شورای هماهنگی جبهه اصلاحات برای عضویت در این شورا ارائه کردیم. البته این کار را به اصرار دو نفر از مقامات کشوری که به اصلاحات متصلند و تاکید آنها بر اتحاد و همدلی در جریان اصلاحات انجام دادیم... شورای هماهنگی جبهه اصلاحات تاکنون جوابی به ما نداده و ما منتظر جواب آنها هستیم؛ البته کمیته سیاسی شورای هماهنگی تغییر کرده ولی بعد از به وجود آمدن شورای مشورتی، متاسفانه این کار نقش احزاب را کمرنگ می‌کند و باید سریعا منحل شود؛ این شورا نباید وارد بحث شود. وقتی جبهه و احزاب اصلاح‌طلب وجود دارند، نیازی نیست که از جای دیگر برایشان تصمیم‌گیری شود.»
وی اظهار داشت: «شورای هماهنگی جبهه اصلاحات معنای قوی را ندارد و شعبه مشورتی تصمیم‌گیر شده است. ما نباید احزاب را کمرنگ کنیم؛ این خوب نیست که گروهی از رانت‌های دولتی استفاده می‌کنند و به جریانات دیگر توجهی ندارند اما ما اصلاح‌طلبی هستیم که در چارچوب قانون تدوین شده حرکت می‌کنیم و دنبال حذف کسی نیستیم. ما با تفکر نئواصلاح‌طلبی ورود پیدا کردیم.»
فومنی با تاکید بر اینکه شورای مشورتی باید سریعا منحل شود و به جبهه‌های موجود توجه شود، تصریح کرد: «نباید جریان‌های خارج از احزاب برای ما تصمیم بگیرند. لذا پیشنهاد می‌کنم اگر شورای هماهنگی جبهه اصلاحات برای ما تصمیم بگیرد، بهتر از شورای مشورتی است.»
دبیر کل حزب مردمی اصلاحات ادامه داد: «شاید شورای هماهنگی جبهه اصلاحات برای ما شروطی بگذارند ولی شرط ما مواردی است که گفتیم. اگر اصلاح‌طلبان با هم اتحاد نداشته باشند شکست سنگینی می‌خورند. هم اکنون جریان‌های اصلاحات همدلی لازم را ندارند و آدم‌های خاصی برای اصلاح‌طلبان تصمیم می‌گیرند و این باعث تشتت می‌شود. ما با همه جریان‌های اصلاح‌طلب متحد می‌شویم به شرط آنکه ما را هم بازی دهند.»
**
مباحث مطروحه به خوبی حکایت از تشتت مرجعیت سیاسی اردوگاه اصلاح طلبان دارد و تداوم این تشتت کار را برای آنان جهت حضور در انتخابات مجلس شورای اسلامی سخت خواهد کرد. همچنین نشان می‌دهد که با فعال شدن جریان رادیکال، بر اختلافات اردوگاه اصلاح‌طلبان افزوده شده است و برخوردارهای افراطیون ممکن است به جدایی بخشی از فعالین سیاسی این اردوگاه بینجامد.
همچنین از سویی دیگر اصلاح‌طلبان با ساخت شوراها و نهادها در جریان متبوع خود قصد دارند خود را متشکل‌تر از جناح رقیب یعنی اصولگرایان نشان دهند و با فضاسازی روانی و رسانهای اینطور وانمود کنند که انسجام داخلی اصلاحات بطور صد در صد در بین رهبران این جریان محقق شده است.
حسین معینیمنبع: پایگاه بصیرتانتهای متن/
00:30 - 7 تیر 1394
63 بازدید
1 پاسخ