مشکلات سیاست خارجی آمریکا در سخنان دوپهلوی اوباما
هفته جاری برای باراک اوباما، زمان دیگری برای آشکار شدن مشکلات سیاست خارجی آمریکا و نمایش تناقضات سیاست خارجی کاخ سفید بود.
هفته گذشته برای باراک اوباما، زمان دیگری از آشکارشدن مشکلات سیاست خارجی آمریکا و نمایش تناقضات سیاست خارجی کاخ سفید بود. اوباما در اواسط این هفته با سفر به پایگاه نظامی بگرام در افغانستان، سرگردانی خود در موضوع افغانستان را آشکار کرد و روز گذشته نیز با حضور در آکادمی نظامی «وست پوینت» به دفاع از عملکردش در عرصه سیاست خارجی پرداخت و مسائل مختلی از جمله برنامه هستهای ایران را مورد بحث قرار داد.
سفر اوباما به افغانستان که در جریان آن وی از حامد کرزای خواست تا در پایگاه بگرام با او دیدار کند، و کرزای به خاطر خلاف عرف دیپلماتیک بودن این موضوع، آن را قاطعانه رد کرد، یک نتیجه روشن داشت و آن ماندگاری نیروهای آمریکایی تا دو سال دیگر در افغانستان بود، این در حالی است که طبق توافق آمریکا و افغانستان قرار بود تا پایان سال جاری میلادی و در صورت امضا نشدن پیمان امنیتی میان واشنگتن و کابل، اغلب نیروهای آمریکایی از افغانستان خارج شوند، اما اوباما اعلام کرد از آغاز سال 2015 (1394ش) شمار نیروهای آمریکایی حاضر در افغانستان به 9 هزار و 800 نفر کاهش مییابد و تا پایان سال 2016 نیز اکثر این نیروها از افغانستان خارج خواهند شد.
سفر اوباما به افغانستان که اولین سفر وی طی دور دوم ریاست جمهوریش است، در حالی که از سوی عضو مجلس نمایندگان افغانستان، به دلیل مخفیانه بودن و عدم اعلام قبلی، خلاف عرف دیپلماتیک و غیر قانونی تلقی شد، توسط رسانه های آمریکایی نیز مورد سؤال قرار گرفت. از جمله این که نشریه آمریکایی "فارین پالسی" در مقالهای تحت عنوان "پرسشهایی که اوباما پاسخ نداد"، بر تردیدهای موجود بر دستاوردهای سفر غیرمنتظره اوباما به افغانستان پرداخته و مینویسد:
« مشاوران و معاون های باراک اوباما تاکید دارند که سفر از پیش اعلام نشده آقای رئیس جمهور به افغانستان تنها و تنها به منظور قدردانی از سربازان امریکایی فعال در این کشور بوده است و هیچ ارتباطی به عالم سیاست ندارد. اما این دیدار نخستین بازدید او از افغانستان در دو سال گذشته است و درست در زمانی صورت میگیرد که فرمانده کل به شدت درگیر بحث در خصوص آینده جنگ در افغانستان است.» به نوشته این روزنامه « اوباما نوید داد که برای بسیاری از سربازان آمریکایی این روزها آخرین روزهای حضور در افغانستان خواهد بود، اما وی به سربازان امریکایی نگفت که چه تعداد از این 33 هزار نفری که در حال حاضر در افغانستان هستند پس از پایان سال و اتمام ضرب الاجل در این کشور باقی خواهند ماند؟»
باید گفت این سؤال که چه تعداد نیروی امریکایی پس از سال جاری در افغانستان باقی خواهند ماند؟ به چالشی جدی میان کاخ سفید و پنتاگون تبدیل شده است و البته مقامات کاخ سفید هنوز به نتیجه مشخصی نرسیده و حل این معما مشکل بزرگی در سیاست خارجی کاخ سفید است. آمریکائی ها از یک سو به سبب مشکلات مالی و سیاسی ناچار به خروج از افغانستان هستند و از سوی دیگر در مقابل این پرسش که مقابله آن ها با طالبان چه نتیجه ای داشته است؟ پاسخی ندارند.
در سوی دیگر، سخنان اوباما در جمع نظامیان آکادمی «وست پوینت» درباره چگونگی تعامل با ایران و نیز سیاست خارجی روسیه و رشد اقتصادی و افزایش توان نظامی چین، حاکی از گره های پیچیده آمریکا در سیاست خارجی است که سبب بروز تناقضات و سرگردانی هایی شده است.
اوباما در سخنان خود در مورد مذاکرات هستهای با ایران، گفت: «با وجود هشدارهای مکرر ایالات متحده، اسرائیل و دیگران، برنامه هستهای ایران به طور مداوم برای سالها به پیشرفت خود ادامه داد. اما من در ابتدای ریاستجمهوری خود، ما ائتلافی ایجاد کردیم که تحریمهایی علیه اقتصاد ایران اعمال کرد و در عین حال دست خود را برای دیپلماسی به سوی دولت ایران دراز کردیم.»
اوباما افزود: «اکنون، فرصتی برای حل مسالمتآمیز اختلافات پیش آمده است. موانع در مسیر موفقیت همچنان بسیار است و ما هم همه گزینهها را برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای پابرجا نگه میداریم.»
این که اوباما همواره از همه گزینه ها دَم می زند، به یک سخن کلیشه ای و کم اهمیت تبدیل شده و باید آن بخش از سخنان وی که سعی دارد نقش آمریکا را در حل موضوع هسته ای ایران پر رنگ کند، مورد توجه قرار داد. این جملات به وضوح گویای تلاش اوباما برای اعاده حیثیت خود از ناکامی های دولتش نزد رقبای داخلی است. اوباما در صحنه داخلی با مشکلات و انتقادات فراوانی مواجه است و در صحنه خارجی، ضمن این که قافیه را در اوکراین باخته، وارد رقابت سختی با روس ها در آسیای میانه و قفقاز شده است. این در حالی است که اوباما در مقابل افزایش توان اقتصادی و نظامی چین و توسعه دامنه بازیگری پکن در شرق آسیا، احساس ناتوانی می کند. با این حساب، تنها راه باقی مانده، تعهد آمریکا به توافقات هسته ای بین ایران و 5+1 و داشتن رفتاری معقول در این موضوع است که می تواند مقداری از مشکلات سیاست خارجی دولت اوباما را بپوشاند./
حمزه عالمیپایگاه بصیرت
06:13 - 10 خرداد 1393