بازخواني حكم حكومتي مقام معظم رهبري درباره لايحه اصلاح قانون مطبوعات
خبرگزاري فارس: قرائت نامه رهبر انقلاب اما باز هم آتش تندروي مشاركتيها را در مجلس ششم خاموش نميكرد و به همين دليل پس از قرائت نامه اولين آبستراكسيون (نصابشكني) از سوي آنها در مجلس شكل گرفت و آنها با خروج از مجلس، جلسه علني را به نشانه اعتراض از رسميت انداختند.
در نخستين روزهاي آغاز به كار مجلس ششم بود كه طرحي با عنوان اصلاح قانون مطبوعات با قيد يك فوريت در دستور كار مجلس قرار گرفت. طرحي كه محمدرضا خاتمي، مرد اول مشاركتيهاي مجلس آن را مهمترين "مسئله سياسي" آنها قلمداد كرده و با همين نگاه در طرح خود جرايم سياسي و مطبوعاتي را با هم آميخته و به جاي اصلاح، درصدد تغيير قانون مطبوعات برآمدند. هر چند فرجام اين طرح خروج از دستور كار مجلس در پي نامه مقام معظم رهبري بود اما غائله به اينجا ختم نشد و مجلسي كه كار خود را با اصلاح قانون مطبوعات آغاز و با تحصن پايان داده بود، در جريان آخرين نمايش سياسي خود يعني تحصن، با استناد به تدبير رهبر انقلاب، آن را سندي بر ايستادگي ايشان در مقابل اصلاحات معرفي كردند.
29 خرداد 79 يعني در حالي كه هنوز تنها دو سه هفتهاي از آغاز به كار مجلس ششم ميگذشت، جمعي از نمايندگان فراكسيون اكثريت (مشاركت) مجلس، طرحي را با نام اصلاح قانون مطبوعات با قيد يك فوريت به مجلس آوردند؛ طرحي كه در واقع در مقام نقض اصلاحيه ديگري برميآمد كه سه ماه پيش از آن در مجلس پنجم به تصويب رسيده و به تازگي از سوي سيدمحمد خاتمي، رئيس جمهور وقت براي اجرا، ابلاغ شده بود.مرحوم احمد بورقاني فراهاني، از چهرههاي مطبوعاتي فراكسيون مشاركت در مجلس كه براي دفاع از يك فوريت اين طرح پشت تريبون مجلس ايستاده بود، سخنان خود را با اين شعر آغاز كرد: "به صفاي دل رندان صبوحي زدگان/ بس در بسته كه به مفتاح دعا بگشايند" تا شايد راهي به باز انتشار مطبوعاتي يابد كه در نطق خود از آنها چنين ياد كرد: "از توقيف 18 روزنامه و هفتهنامه كه در مجموع تيراژي بيش از يك ميليون نسخه در روز داشتهاند" .
بورقاني گفت: اصلاحيه ارديبهشت 79 قانون مطبوعات فعاليت مطبوعاتي را در كشور با بحران جدي روبهرو ساخته است كه رفع برخي از موانع آن امري اجتنابناپذير شده است. در اين جلسه هادي خامنهاي در حالي كه از فوريت طرح اصلاح قانون مطبوعات دفاع ميكرد اصلاحيه مصوب مجلس پنجم را اقدامي شتابزده ارزيابي ميكرد؛ او هر چند دليل روشني بر شتابزده نبودن طرح همفكرانش كه به تازگي وارد خانه ملت شده بودند نداشت اما در توجيه فوريت، آن را بازگشت به قانون مطبوعات مصوب سال 64 عنوان كرد.
ابهام فوريت
مهمترين چالشي كه طرح جناح اكثريت مجلس با آن مواجه شد ابهام درباره فوريت آن بود و به همين دليل مخالفاني كه در اردوگاه اقليت مجلس جاي ميگرفتند اين نقص را متذكر شدند. از سوي ديگر اقدامي كه نمايندگان تازه كار مجلس ششم بر فوريت آن اصرار ميورزيدند، قانون پيشين را كه هنوز سه ماه از تصويب آن نگذشته بود در نطفه خفه ميكرد. رضا عبداللهي در صحن مجلس اين موضوع را متذكر شد و با استناد به ماده 133 آئيننامه داخلي مجلس گفت: اگر طرحي مورد تصويب مجلس يا كميسيونهاي موضوع اصل 85 قانون اساسي واقع نشد، بدون تغيير اساسي تا 6 ماه ديگر نميتوان آن را مجدداً به مجلس پيشنهاد نمود مگر با تقاضاي كتبي 50 نماينده و تصويب مجلس. مهدي كروبي رئيس مجلس ششم اين تذكر را وارد ندانست و در نهايت فوريت طرح اصلاح قانون مطبوعات با رأي اكثريت مجلس به تصويب رسيد. فوريت اصلاح قانون مطبوعات از سوي نمايندگان مجلس ششم اما در حالي تأييد ميشد كه مهدي كروبي، رئيس وقت مجلس در خاطراتي كه چند سال بعد يعني در دي ماه 86 از آن روزهاي مجلس نقل ميكرد به مخالفت مقام معظم رهبري از همان ابتدا با اين طرح اشاره كرد. كروبي در اينباره گفت: ما هنوز هيچ كاري در مجلس نكرده بوديم، تازه وارد مجلس شده بوديم كه ديديم عدهاي دارند امضا ميگيرند، براي دو فوريت اصلاح قانون مطبوعات، شما به آئيننامه داخلي مجلس نگاه كنيد، معلوم ميشود دو فوريتها براي چي است.
اخبار اين ماجرا به مقام معظم رهبري ميرسد، از دفترشان تماس ميگيرند پيامي براي من و نفر دوم مجلس ميآورند، پيام دوستانه بود، در آن اين بود كه شما ميخواهيد قانون مطبوعات را اصلاح كنيد، خب! اجازه دهيد يك مقدار مجلس جلو برود، كارهايش را آغاز كند، كميسيونها تشكيل شود، قانون مطبوعات قبلي عملي شود و نقايص آن مشخص شود، آنوقت تصميم بگيريد
.
از دفتر مقام معظم رهبري گفتند كه آقا خواسته فعلاً طرح مطرح نشود، اما آقايان آمدند طرح را در مجلس مطرح كردند و فوريت آن مطرح و بررسي شد.
روايت بهزاد نبوي
اين موضوع را بهزاد نبوي، نائب رئيس مجلس ششم هم مورد تأكيد قرار داد و در خرداد 83 زماني كه با استعفا و تحصن نمايندگان اين دوره مجلس، حركت تندروانه ديگري رقم ميخورد بهزاد نبوي در نطق استعفاي خود در صحن علني مجلس ماجرا را اينگونه روايت كرد: پس از تشكيل مجلس ششم و طرح بحث اصلاح قانون مطبوعات به منظور جلوگيري از برخوردهاي غيرقانوني با آنها، رهبري به آقاي كروبي و بنده پيغام دادند: با توجه به اينكه قانون مطبوعات اخيراً و در اواخر دوره پنجم اصلاح شده و هنوز در عمل و اجرا مشكلات آن مشخص نشده است از نمايندگان بخواهيد تا مشخص نشدن اشكالات آن، دست به تغيير قانون نزنند در غير اينصورت من اين اقدام را سياسي تلقي كرده و در مقابل آن خواهم ايستاد. فراكسيون جبهه دوم خرداد در اجراي نظر رهبري تنها به چند اصلاح كوچك و ضروري در قانون بسنده كرد ولي وقتي همين موارد نيز به جلسه علني تقديم شد، نامه معروف رهبري صادر و جلوي آنها گرفته شد. حسين نوشآبادي، نماينده ورامين در اعتراض به ادعاهاي بهزاد نبوي، اخطار قانون اساسي به مجلس داد و گفت: من فكر ميكنم كه صحبتهاي جناب آقاي نبوي، دلايل استعفاي ايشان نبوده، بلكه ايشان دارند به بهانه استعفا با ولايت فقيه مخالفت ميكنند. در واقع صحبتهاي ايشان، سوءاستفاده از تريبون مقدس مجلس براي مخدوش ساختن نظام ولايي است.
گرچه يك فوريت طرح ياد شده با استقبال اكثريت اهالي مجلس ششم مواجه شد اما آنها به يك فوريت هم بسنده نكردند و در اقدام شتابزده بعدي و پيش از آنكه طرح آنها روال معمول يك فوريتيها را در كميسيون طي كند در جلسه 28 تيرماه 79 بار ديگر اين موضوع را احيا كردند و با تقاضاي بررسي خارج از نوبت اين طرح بار ديگر سايه سياست را بر تصميمات تقنيني مجلس گستراندند. طراحان كه ميخواستند به هر طريقي طرح خود را پيش از پايان تعطيلات مجلس كه از پايان تير آغاز ميشد و تا نيمه مرداد ادامه داشت به سرانجام برسانند در جلسه 28 تيرماه تقاضاي تغيير دستور جهت رسيدگي به طرح يك فوريتي خود را در مجلس مطرح كردند. اين تقاضا اما با ايرادات آئيننامهاي مواجه ميشد تا آنجا كه اين بار نه تنها نمايندگان اقليت بلكه بعضي از اكثريتيها كه دستي در تقنين داشتند، به اعتراض درآمدند. گرچه كروبي بعدها اصلاح قانون مطبوعات را اقدامي تندروانه از سوي مشاركتيهاي مجلس ميدانست اما در آن روز تذكرات آئيننامهاي درباره فوري و آني نبودن طرح مذكور را نميپذيرفت. تا جايي كه مجيد انصاري تذكر داد: اگر مجلس مسئلهاي را فوري و آني بدانند ميتوانند از مكانيزم تقاضاي يك تا سه فوريت استفاده كنند. بحثهاي مجلس در آن روز به نتيجه نرسيد اما بنابر تصميم هيأت رئيسه بررسي طرح اصلاح قانون مطبوعات با تغيير دستور عادي مجلس، در دستور كار قرار گرفت.
حكم حكومتي
16 مرداد 79 اولين جلسه مجلس پس از تعطيلات با نامه رهبر انقلاب خطاب به نمايندگان مجلس، براي طرح اصلاح قانون مطبوعات سرنوشت ديگري رقم خورد. نامه ايشان خطاب به نمايندگان گرچه در اين روز قرائت شد اما موضوعي نبود كه نمايندگان از آن بيخبر باشند. كما اينكه در ابتداي همين جلسه مجلس، در يك جلسه غيرعلني نامه براي آنها قرائت نيز شد. كروبي سير وقايعي كه منجر به صدور نامه رهبر انقلاب شد را چنين بيان ميكند:
رفته رفته ماجرا وارد فاز ديگري شد، كمكم باخبر شديم مقام معظم رهبري يك نامهاي براي مجلس نوشتهاند، ما نميخواستيم به آنجا برسند، از آقاي هاشمي در يك جلسه پرسيدم ايشان گفت، بله، نبايست نامهاي نوشته شود. يك بار خدمت مقام معظم رهبري رفتم و در اين مورد صحبت كردم، سابقه مصوبه را دادم و درباره طرح صحبت كردم و بعد گفتم، نامه نيايد به نظر ما بهتر است، ايشان احساس كرده بودند كه مجلس نميخواهد اطاعت كند، توضيح دادم كه اين طور نيست، مجلس اهل اطاعت هست. از نكات تلخ اين بود همان روز كه با مقام معظم رهبري ملاقات داشتيم هم طرح تصويب شد و هم نامهاي به قوه قضائيه نوشته شد كه نكات تندي داشت. يكي از نزديكان مقام معظم رهبري به من گفت، تو با اين مجلس در اين چهار سال چه ميكني، يك نفر ديگر كه در آنجا بود پرسيد ماجرا چيست كه او توضيح داد امروز نمايندگان مجلس نامهاي نوشتند كه اين نامه كيفرخواست عليه قوه قضائيه است.
رئيس مجلس ششم ادامه داد: به هر حال رسيديم به مصوبه، تلاش كرديم، نامه نيايد، اما طرح آمد تو دستور، آقاي حجازي از دفتر رهبري خبر داد كه اول وقت نامهاي از مقام معظم رهبري ميآيد، ما صبح در هيأت رئيسه بوديم كه نامه رسيد، نامه را يكي از آقايان خواند، در نامه آمده بود كه اين طرح نه مصلحت است و نه مشروع كه در دستور كار قرار گيرد و طرح را از دستور كار خارج كنيم، پس طرح را از دستور كار خارج كرديم.رئيس مجلس ششم نمايندگان را از نامه باخبر كرد و انتظار بر اين بود كه با توجه به صدور حكم حكومتي در اين زمينه آنها اصرار دوبارهاي بر خواست خود نداشته باشند اما چنين نشد و با اصرار براي قرائت نامه از تريبون مجلس فاز ديگري از سياسي كاري را در پيش گرفتند. گرچه كروبي صلاح نميدانست كه نامه از تريبون مجلس قرائت شود اما با اصرار نمايندگاني از جمله محسن آرمين مبني بر اينكه اكثريت هيأت رئيسه نظرشان اين است كه نامه خوانده شود، نامه رهبر معظم انقلاب به شرح زير قرائت شد:
بسمالله الرحمن الرحيم
جناب حجتالاسلام آقاي كروبي رياست محترم مجلس شوراي اسلامي و حضرات نمايندگان محترم با سلام و تحيت؛
مطبوعات كشور، سازنده افكار عمومي و جهتدهنده به همت و اراده مردمند. اگر دشمنان اسلام و انقلاب و نظام اسلامي، مطبوعات را در دست بگيرند يا در آن نفوذ كنند، خطر بزرگي امنيت و وحدت و ايمان مردم را تهديد خواهد كرد و اينجانب سكوت خود و ديگر دستاندركاران را در اين امر حياتي جايز نميدانم. قانون كنوني تا حدودي توانسته است مانع از بروز اين آفت بزرگ شود و تغيير آن به امثال آنچه در كميسيون مجلس پيشبيني شده مشروع و به مصلحت نظام و كشور نيست. والسلام عليكم سيد علي خامنهاي
قرائت نامه رهبر انقلاب اما باز هم آتش تندروي مشاركتيها را در مجلس ششم خاموش نميكرد و به همين دليل پس از قرائت نامه اولين آبستراكسيون (نصابشكني) از سوي آنها در مجلس شكل گرفت و آنها با خروج از مجلس، جلسه علني را به نشانه اعتراض از رسميت انداختند.
پس لرزه ها
كروبي در اين مورد ميگويد: ميآمدند ميگفتند مجلس را تعطيل كن، اما مجلس را ادامه داديم، با شوخي و خنده گذرانديم، تا مجلس آرام شد، واقعاً اگر مجلس را تعطيل ميكردم، معلوم نبود چه ميشد، افرادي كه از صحن رفته بودند را به مجلس آورديم، به هر حال تلاش كرديم و اوضاع آرام شد. وقتي از مجلس بيرون آمدم، خبرنگاران از اتفاقات درون مجلس پرسيدند، گفتم طبيعي است، مجلس محل بحث و نظر است. برخي نمايندگان مجلس ششم همان زمان ميگفتند خارج كردن طرح اصلاح قانون مطبوعات با اقدام شخص رئيس و بدون تصويب هيأت رئيسه صورت گرفته است.
اين حرفها پسلرزههايي بود كه بعد از ماجراي خارج شدن طرح مطبوعات در مجلس بروز كرد كه من با بياعتنايي از كنار آن گذشتم، برخي از نمايندگان مجلس كه از اعضاي غير از هيأت رئيسه بودند با خبرنگاران صحبت كردند و گفتند كه رئيس مجلس خودسرانه، طرح مطبوعات را از دستور كار خارج كرده است، من تعجب كردم. در جلسه هيأت رئيسه نامه خوانده شد، هيچكس نه موافقت كرد و نه مخالفت و همه سكوت كردند و بنابراين طرح از دستور كار خارج شد. البته در صحن علني مجلس هم قبل از اينكه راديو روشن شود، نامه را خوانديم تا نمايندگان بدانند ماجرا چيست.
حركت اعتراضي مشاركتيها براي از نصاب انداختن مجلس، 20 دقيقهاي طول كشيد. در اين مدت در راهروهاي مجلس به تشكيك حكم حكومتي رهبر انقلاب پرداختند. براي مثال در اين باره علي مزروعي عضو فراكسيون مشاركت مجلس گفت: "مقام معظم رهبري نكتهاي را به نمايندگان تذكر دادند. در اينكه اين حكم حكومتي است يا نه، ميان نمايندگان بحثهاي مختلفي در جريان است. تأكيد رهبري اين است كه خلاف شرعي صورت نگيرد." همزمان در صحن نيز برخي نمايندگان فراكسيون مشاركت به اقدامات ساختارشكنانه پرداختند، در اين راستا علي رشيديان نماينده آبادان از كروبي تقاضاي 10 دقيقه وقت براي صحبت كرد كه خارج از روال جلسات علني مجلس بود و بعد از آنكه با امتناع كروبي مواجه شد، با لحني گستاخانه فرياد كشيد: "ميخواهم شرع را به آقاي خامنهاي يادآوري كنم." اين اهانت نماينده آبادان واكنش برخي ديگر از نمايندگان بويژه اعضاي فراكسيون اقليت مجلس را به دنبال داشت تا آنجا كه سيدرجب حسينينسب خطاب به رئيس مجلس گفت: اينطور برخورد ميكنيد كه يك ... جرأت پيدا بكند به رهبر و انقلاب توهين بكند. در مقابل حكم حكومتي رهبر بايستند و در مقابل اين همه تصاوير شهدا ما اينجا شاهد باشيم؟... بايد كاري كنيد كه كسي جرأت نكند به رهبر توهين بكند. احمد بورقاني يكي ديگر از اعضاي حزب مشاركت پس از بازگشت به صحن با فرياد تقاضاي جلسه غيرعلني كرد كه رئيس مجلس جلسه غيرعلني را مربوط به موارد اضطراري و امنيتي دانست و درخواست بورقاني را رد كرد.
مشاركتيها در جهت القاي اين برميآمدند كه خارج شدن طرح از دستور جلسه مجلس، عملي غيرقانوني است. در همين راستا محسن ميردامادي، دبيركل حال حاضر حزب مشاركت، مدعي شد كه: "معتقدم خارج كردن طرح از دستور، خلاف قانون و آئيننامه بود. اين نحوه اداره جلسه در شأن مجلس نبود." در جايي ديگر نيز تاجرنيا، عضو مطرح حزب مشاركت، با هدف القاي غيرقانوني بودن عمل رئيس مجلس، ابراز عقيده كرد كه: "به نظر من اشتباه از سوي هيأت رئيسه مجلس بود كه بحث دامن زده شد."كروبي درباره واكنشهاي پس از اين جريان ميگويد: بعد از اين ماجرا، برخي از مطبوعات حملات تندي را عليه من آغاز كردند، انتقادات و حملات به گونهاي بود كه در يكي از جلسات سران كه آقايان هاشمي رفسنجاني، آيتالله هاشمي شاهرودي و آقاي خاتمي ميهمان من بودند، آقاي هاشمي بسيار نسبت به من محبت كرد و خواستار جلوگيري از اين حملات شد. او گفت: "آغاز فعاليت مجلس است و حملات زيادي به آقاي كروبي ميشود. بايد كاري كنيم كه به او كمتر حمله شود." من گفتم، نه! من از اين حملهها نميترسم. آقاي هاشمي گفت من ميدانم، اما شرايط اينگونه است و بعد به آقاي خاتمي گفت: "به برخي از اين افراد كه از نزديكان شما هم هستند و زيرنظر شما كار ميكنند بگوييد (حتي نام برخي از آنها را برد) اين كار نكنند.كروبي در پاسخ به اين سؤال كه واكنش خاتمي چه بود؟ اظهار ميدارد: او در مقابل حرفهاي هاشمي سكوت كرد و گفت كه اينها به حرفهاي من گوش نميكنند.
تنها 3 روز پس از خارج شدن طرح اصلاح قانون مطبوعات از دستور كار مجلس نيز احمد پورنجاتي، رئيس كميسيون فرهنگي مجلس ششم در نطق پيش از دستور خود در جلسه علني مجلس ضمن طرح اين ادعا كه مذاكرات اين كميسيون درباره طرح مذكور در يك روزنامه جناح خاص منتشر شده است و در اعتراض به خارج شدن اين طرح از دستور كار مجلس، استعفاي خود را از رياست بر اين كميسيون اعلام كردغائله اصلاح قانون مطبوعات در مجلس ششم ختم نشد و اعضاي مشاركتي آن روزهاي مجلس همواره به عنوان ترجيعبند اظهارنظرها و تجليلهايشان درباره شكست اصلاحات از آن به عنوان ايستادگي جناح مقابل در برابر اصلاحطلبان ياد كرده و ميكنند.
.
-----------
منبع: ويژهنامه رمزعبور
15:42 - 16 خرداد 1389