ديپلماسي فعال و تهاجمي دولت نهم
خبرگزاري فارس: طرفداران اين سياست بر اين اعتقادند كه با بهره‌گيري از اين روش دولت توانست توقعات قدرت‌هاي بزرگ را از ايران در پرونده هسته‌اي به طور قابل ملاحظه‌اي كاهش دهد تا آنها با واقعيت ايران هسته‌اي كنار بيايند.
رئيس‌جمهور چند روز پيش براي چهارمين بار به نيويورك سفر و در مجمع عمومي سازمان ملل ديدگاه هاي جمهوري اسلامي ايران را ارائه كرد.
در كنار اين سخنراني احمدي‌نژاد با رسانه‌هاي آمريكايي مصاحبه كرد، علاوه بر اين كه ديدارهاي دوجانبه‌اي با سران ديگر كشورهاي جهان داشت. اقدامي كه اوج تحركات ديپلماسي دولت نهم و بويژه رئيس‌جمهور اين دوره يعني احمدي‌نژاد محسوب مي‌شود.
اين سفر در حالي انجام شد كه پرونده هسته‌اي ايران همچنان روي ميز شوراي امنيت سازمان ملل و در دستور كار اعضاي اين شورا قرار دارد. صدور 3 قطعنامه عليه ايران و تلاش آمريكا و اروپا در همراه كردن جامعه بين‌الملل با خود در تحريم هر چه بيشتر عليه ايران، روز به روز وضعيت پرونده هسته‌اي را بحراني‌تر و پيچيده‌تر كرده است.
گزارش‌هاي آژانس و تاكيد تلويحي در آن بر انحراف نداشتن برنامه هسته‌اي ايران نيز در كنار ابهامات مطرح شده در اين گزارش‌ها از برنامه هسته‌اي ايران نتوانسته تاكنون پرونده ايران را به آژانس بين‌المللي انرژي اتمي برگرداند. اما اين كه سفر احمدي‌نژاد تا چه حد بتواند به اثبات حقانيت ايران در فضاي ديپلماسي بين‌المللي كمك كند؛ موضوعي است كه بايد منتظر ماند تا نتايج آن را ديد.
سياست خارجي دولت نهم از ديدگاه موافقان
دولت نهم در مقطعي شروع به كار كرد كه در عرصه سياست خارجي به دليل فشارهاي غرب براي محروم كردن ايران از فناوري هسته‌اي شاهد تنگناهاي زيادي در عرصه سياست خارجي بوديم. در چنين فضايي دولت با شعار عدالت‌گستري و ضرورت عادلانه شدن مناسبات بين‌المللي، روابط خارجي خود را تنظيم كرد.
با تكيه بر چنين تئوري‌اي طرفداران سياست خارجي دولت معتقدند كه سياست‌هاي دولت در اين دوره بر پايه يك ديپلماسي فعال داراي مشخصه‌ها و دستاوردهاي زير است.
ايستادگي واقع‌بينانه و هوشمندانه در مقابل سياست‌هاي زورمندانه جهاني: دولت با ايستادگي در مقابل برخي زياده‌طلبي‌هاي قدرت‌هاي بزرگ در طول بيش از 3 سال گذشته نه‌تنها به خود هراسي راه نداده، بلكه با به‌كارگيري اين راهبرد در عين اين كه در تعامل هر چه بيشتر با جامعه جهاني تلاش كرده است، توانسته به جهانيان بويژه ملت‌هاي در حال توسعه اثبات كند كه سياست ايران در مقابل قدرت‌هاي بزرگ يك سياست تهاجمي محض نبوده است، بلكه ايستادگي در مقابل فشارهاي غيرمنطقي و زورمدارانه‌اي بود كه تنها سعي داشته‌اند ملت ايران را از حقوق خود محروم كنند.
طرفداران اين سياست بر اين اعتقادند كه با بهره‌گيري از اين روش دولت توانست توقعات قدرت‌هاي بزرگ را از ايران در پرونده هسته‌اي به طور قابل ملاحظه‌اي كاهش دهد تا آنها با واقعيت ايران هسته‌اي كنار بيايند.
اين عده معتقدند انتشار گزارش 16 نهاد اطلاعاتي و امنيتي آمريكا در خصوص انحراف نداشتن برنامه هسته‌اي ايران و فرستادن نماينده آمريكا به مذاكرات ژنو در مذاكره با تيم هسته‌اي ايران در نتيجه اتخاذ چنين سياستي بوده است.
توسعه روابط با همسايگان و گسترش گزينه‌هاي سياست خارجي: دولت نهم با گسترش روابط با كشورهاي حوزه منطقه خليج فارس در قالب پيمان‌ها و سازمان‌هاي مختلف سبب نفوذ هر چه بيشتر ايران در منطقه و تاثيرگذاري هر چه بيشتر ايران شد. امروز نفوذ ايران در عراق، افغانستان، لبنان و ديگر كشورهاي منطقه غيرقابل انكار است.
از سوي ديگر، دولت نهم با گسترش روابط خارجي ايران با كشورهاي حوزه آفريقا و آمريكاي لاتين سبب نفوذ ايران در اين كشورها و فرصت‌هاي سرمايه‌گذاري اقتصادي در آنها شده است.
پيش‌دستي در عرصه ديپلماسي: دولت نهم با اتخاذ مواضع ابتكاري مانند پيشنهاد گروه تحقيق حقوق بشر ايران در آمريكا و كشورهاي اروپايي، پيشنهاد مناظره با رئيس‌جمهور آمريكا، ارائه بسته پيشنهادي و ابتكار مداليته، طرح مساله هولوكاست و مواضع اينچنيني سعي كرده است كه با قرار گرفتن در مقام پرسشگر نه‌تنها ديگر به قدرت‌هاي استكباري پاسخگو نباشد بلكه آنها را به چالش نيز بكشاند. اين نوع رفتار دستگاه ديپلماسي ايران توانسته به بيداري ملت‌هاي منطقه و ملت‌هاي مسلمان و ديگر ملل دنيا منجر شود.
فعال كردن دستگاه ديپلماسي عمومي و رسانه‌اي: دولت در بيش از 3 سال گذشته سعي داشته است با فعال كردن دستگاه ديپلماسي عمومي و رسانه‌اي از طريق مصاحبه‌هاي پي‌درپي رئيس‌جمهور با رسانه‌هاي خارجي، حضور فعال و پياپي در نشست سالانه مجمع عمومي سازمان ملل متحد و سفرهاي متعدد منطقه‌اي و بين‌المللي، نقش ايران را در معادلات منطقه‌اي و بين‌المللي هر چه بيشتر گسترش دهد.
امروز طرفداران دولت بر اين اعتقادند كه مطرح كردن ايران به عنوان ابرقدرت منطقه‌اي، و الگويي براي كشورهاي مسلمان و بي‌اثر كردن بسياري از نقشه‌هاي آمريكا براي خاورميانه نتيجه اين ديپلماسي فعال بوده است.
سياست خارجي دولت نهم از ديدگاه منتقدان: در كنار تمام آنچه از ديدگاه‌هاي موافقان سياست خارجي دولت بيان كرديم، منتقدان بسياري نيز در سطح كارشناسان، صاحبنظران و مقامات سياسي حضور دارند كه اين سياست خارجي را در بسياري از مواقع زيرسوال مي‌برند.
نداشتن شناخت محيط بين‌الملل و استفاده نكردن از نظرات كارشناسان: بسياري از منتقدان دولت بر اين اعتقادند كه دولت در بسياري از موارد در سياست خارجي خود دچار خودبزرگ‌بيني و داراي يك نگاه غيرعلمي است كه اين مساله در نتيجه استفاده نكردن از نظرات كارشناسان به وجود آمده است.
بر اين اساس، پس از جنگ سرد وضعيت جديدي در جهان شكل گرفت كه بر مبناي آن كشورها به سمت ائتلاف، اتحاد و مشاركت هر چه بيشتر با يكديگر پيش مي‌روند. در چنين فضايي لازمه حضور موفق در جهان بين‌الملل و تامين منافع و مصالح ملي، نگاه واقع‌بينانه بر اين محيط با استفاده از نظرات كارشناسان است.
منتقدان اظهار مي‌كنند كه متاسفانه دولت به جاي آن كه در محيط بين‌الملل به سمت تامين مصالح ملي حركت كند با برخي رفتارهاي هيجاني پيش مي‌رود كه اين امر باعث شكل‌گيري چالش اساسي در سياست خارجي ما شده است. نتيجه اين رفتار هيجاني نيز سبب مي‌شود روند سياست خارجي در كشور ما متعادل و هماهنگ نباشد.
رئيس‌جمهور در سياست خارجي بدون در نظر گرفتن شرايط، موقعيت و اهداف ما در محيط بين‌الملل كه نتيجه استفاده نكردن از كارشناسان است، شخصا تصميم‌گيري مي‌كند كه اين تصميمات غيركارشناسي و ابلاغ و اجراي آنها سبب مي‌شود نه تنها تهديدات خارجي عليه كشور ما كم نشود، بلكه به شكل فزاينده‌اي رو به رشد نيز باشد.
انجام سفرهاي غيركارشناسي شده: رئيس‌جمهور در برخي مواقع با انجام سفرهاي غيركارشناسي كه نيازي به حضور شخص رئيس دولت يك كشور در آن نبوده، سبب اعتراض منتقدان دولت نسبت به سياست خارجي خود شده است. سفرهاي اينچنيني مسلما نتيجه‌اي نيز در بر نخواهد داشت.
در اين ميان، آنچه مشخص است سياست خارجي دولت نهم با ابتكارهاي شخص احمدي‌نژاد تحرك قابل ملاحظه‌اي گرفته است، تحركي كه اوج آن در 4 دوره حضور وي در مجمع عمومي سازمان ملل تبلور يافته است. همچنين فارغ از تمامي انتقادهايي كه به دولت بويژه در حوزه سياست خارجي مي‌شود، دولت توانسته با گسترش همكاري‌ها با كشورهاي جنوب چه در آسيا، آفريقا و چه در آمريكاي لاتين خلا حضور كشورهاي غربي را پر كند.
..............................................................
منبع: روزنامه جام جم
19:04 - 21 مهر 1387
0 بازدید
1 پاسخ